World

8/27/2009

De mythe van de topontwerper.

Op mijn stofzuiger staat een handtekening. Het is de handtekening van de ontwerper. Eerst dacht ik dat het een stickertje was en heb ik eraan gepulkt. Maar het is kundig gezeefdrukt, de handtekening zit als een tatoeage op mijn stofzuiger, ik zal met een afbreekmes moeten gaan schrapen als ik het er vanaf wil halen. Wie niets van design weet zou denken dat er Tames Nyson staat, maar wij weten natuurlijk dat er James Dyson staat.


Je moet er niet aan denken dat er een Tibetaanse monnik bij je op bezoek komt en vraag wat die gezeefdrukte krabbel op die stofzuiger doet. Dan moet je uitleggen dat de man die het verzonnen heeft, z'n naam erop zet. Heeft hij dan stofzuigen uitgevonden? Nee, dat bestond al, sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw halen we stof van de vloer met gemotoriseerde zuigkracht. Heeft hij dan het apparaat geboetseerd, is hij de kunstenaar? Nee, hij heeft opgetekend hoe de vorm moest gaan worden en later hebben weer anderen gezorgd dat er tienduizenden van gemaakt, gedistribueerd, ingepakt en verkocht konden worden. Heeft hij al het geld opgebracht om het bedrijf te gaan runnen? Nee, dat doen de banken of de aandeelhouders. Waarom dan zijn handtekening en niet die van een ander, of van iedereen die betrokken was bij de machine?

Wij houden in het westen van het idee dat sommige mensen briljant zijn, wij willen niet graag weten dat je voor het slagen van een stofzuiger een team nodig hebt, met veel verschillende mensen die allemaal precies iets anders kunnen. Wij willen graag geloven dat sommige mensen uitzonderlijk goed zijn. Wij weten dat sommige mensen uitzonderlijk goed kunnen biljarten (Ceulemans), zwemmen (de Bruin), hardlopen (denzimo), piano spelen (wibi) of fietsen (van Moorsel) en willen dat dat ook geld voor creatieve teamwork processen, zoals ontwerpen of een regisseren.
Wij hopen dat extreem goed ontwerpen bestaat, maar we weten dat dat natuurlijk onzin is. Wij willen niet de consequentie nemen van het feit dat ontwerpen al lang geleden teamwerk is geworden. wij houden vast aan de mythe van de ontwerper als ziener en solist. Logisch dat zo iemand z'n handtekening op het massaproduct mag zetten, schilderijen signeer je ook. Tegen die tijd zal de monnik het wel begrijpen.

wie is nou de aanstichter van die mythe? wie heeft er profijt van?
Ten eerste de media: een team kan je niet interviewen, een team fotografeert vervelend en "spreekt niet tot de verbeelding" een team kan geen lezingen geven en een team kan geen mening hebben over de telefoon of in een debat. Daarvoor heb je een trainer en een aanvoerder nodig.

Een stofzuiger ontwikkelen is een groepsproces, alle teamleden in de Dyson-keten hebben goed hun werk gedaan want het apparaat zuigt niet alleen goed, het is slim verpakt, niet extreem duur en goed verkrijgbaar (ik heb er maar 2 kilometer voor hoeven rijden). Bovendien is de gebruiksaanwijzing goed, is de website goed. Alleen de kleurstelling is heel slecht, afschuwelijk paars met grijs. De handelaar vertelde me dat op de thuismarkt Engeland er een veel groter kleurengamma verkrijgbaar is maar ze exporteren uitsluitend de lelijke kleurstellingen.

Productontwikkeling en -ontwerpen is een discipline is die een veelvoud van talenten combineert. "top ontwerpers" zijn daarom dan ook niet uitzonderlijk goed in ontwerpen. ze hebben de ideale balans tussen verschillende eigenschappen die ze als ontwerper nodig hebben. Top ontwerpers zijn goed in media, goed in zakelijk leiderschap, goed in intuïtie, goed in netwerken, hebben goede sociale vermogens, hebben voldoende realiteitsbesef en hebben voldoende creativiteit. Ze kunnen iets verkopen, weten zicht te gedragen en te kleden, en kunnen de mythe van hun genialiteit, en de mythe van top-ontwerpersschap goed ophouden.

Een top ontwerper is per definitie een matige ontwerper, want hij moet heel veel meer dingen goed kunnen. Top-ontwerper is dus contradictio in terminus. Als je heel goed kan ontwerpen is de kans klein dat je naam ooit op een stofzuiger gaan prijken. daarvoor is veel meer nodig.