World

8/27/2009

interview NL Architects

Op het universiteitsterrein de Uithof in Utrecht mag sinds kort gewoond worden, het kan nu een echte campus gaan worden. In het masterplan voor het gebied van Rem Koolhas wordt onder andere gepleit voor meer stedelijkheid en meer verdichting. Die oproep is aan NL besteed, de transformatie van een boekenwinkel tot grand caf? wordt aangegrepen om de gewenste stedelijkheid vorm te geven.
De basketbar, een samenvoeging van basketbal en bar, voegt een icoon van de stad toe aan het universiteitsterrein. Op het dak van het caf? zit een sportveld in een grote, pompeuze kooi die als ballenvanger fungeert.
Omdat NL eerder gevels als klimwand en rots voorstelde kan hier van een ?typisch NL-gebouw? gesproken worden. Maar de expressieve, ironisch geladen daadkracht verblindt de toeschouwer enigszins. Het gebouw is namelijk zeker geen oneliner; het is zorgvuldig en precies, met architectonische intelligentie ontworpen.


Water van Dijk: ?De basketbar valt volkomen natuurlijk op zijn plek, het voelt niet als toegevoegd aan het gebouw. Het nestelt zich op een contemporaine manier in de jaren zestig omgeving, de basketbar is er zacht geland, het is geen architectenstatement.
Het plan van Koolhaas stelt voor tot aan de rooilijnen te bouwen. Dat hebben wij gedaan, we hebben het bestaande doosje extreem uitgetrokken en zijn zo tegen 56 meter rooilijn aan gaan zitten.
De bestaande bebouwing was maar 2 meter 60 hoog terwijl in de opdracht gevraagd werd om een Grand Caf?. Men suggereerde er een verdieping bovenop te maken. Wij wilden dat niet omdat we de platheid waardeerden als reactie op het hoge gebouw erboven. Het basketbalveld heeft nu bovendien een relatie met het maaiveld, die verloren was gegaan als het dak verder opgetild zou worden. We hebben de hele vloer in het caf? 1 meter 20 verlaagd, precies barhoogte. Vloerhoogte buiten is barhoogte binnen. Door die verlaging wordt het gebouw 3 meter 80 hoog en dat is Grand caf? waardig. Om een kolomvrije ruimte te maken hebben we stijlen van de gevel dragend gemaakt. Het is eigenlijk een constructief hoogstandje, waar we constructeur Rob Nijsse dank voor verschuldigd zijn.

Een basketballveld is een typisch icoon van stedelijke en zwarte cultuur. Je kan geen hiphop tijdschrift open slaan of het staat vol met basketball, het zinnebeeld van stedelijk leven. De campus ontbeerde dat. BasketBall is bovendien een flexibel spel, om het te spelen hoeft je geen afspraak te maken. Je kan het alleen, en met ??n, twee en zelfs met vier teams spelen. Er was ??n bestuurslid van de universiteit die bezwaar maakte tegen basketball, hij vond het te banaal. Toen hebben we in de haast onderzoek gedaan naar het ontstaan van de sport. Het is ontwikkeld door een Amerikaanse professor om studenten afwisseling te bieden aan zware intellectuele arbeid. Zo werd zijn weerstand gebroken.
Het sportveld is volledig openbaar, de toegang komt zonder hek uit op de straat. De kolommen om het veld heen zijn veel zwaarder dan normaal omdat we geen kruizen wilden om het stabiel te maken. Ze bleken dik genoeg om er de luchtafvoer van de keuken in te maken. Twee kolommen en de bovenregel dienen nu als schoorsteen voor de vaatwasmaschines en acht andere voeren etenslucht af. Bij kou zal er stoom uit de kolommen komen en als je staat te basketballen kan je ruiken dat de bitterballen klaar zijn. Het vereist veel vernuft om het beeld simpel te houden. Het beeld van het gebouw is ongecompliceerd maar het is een wolf in schaapskleren.?

NL-Architects afficheert zich nadrukkelijk met zijn Nederlandse afkomst, de naam refereert aan de meest gebruikte afkorting voor ons land. Het logo van het bureau is het internationaal kenteken met een piepkleine toevoeging: een punt. Een wit ovaal met NL in kapitalen erin, officieel nog steeds verplicht voor elke personenauto die de grens oversteekt. Op de homepage van NL is een foto van de oprichters te zien in Volendammer klederdracht. NL lijkt de vaandeldrager Hollandse architectuur in de negentiger jaren te willen zijn. Het is vol van idee?n, die soms grappig en ironisch zijn. De groei naar een normaal bouwend bureau laat ging echter traag, en NL voelt zich nog altijd underdog. Neemt de architectuurwereld NL niet serieus genoeg?

?NL-Architects was een marketing truc. Je kon toen al voelen dat Nederlandse architectuur zou gaan boomen. Maar we hebben wel degelijk ook veel respect en liefde voor de geschiedenis van het Nederlandse ontwerp. En we hebben sinds kort ons eerste Nederlandse personeelslid. Je zet iets als een grap in en die vult zich vanzelf in. We hadden een lijst met 1500 mogelijke bureaunamen waar we niet uit konden kiezen. Omdat er een tentoonstelling in het buitenland op stapel stond kozen we voor NL. De bumpersticker verwijst naar de bron van onze samenwerking: een Ford Escort waarin we tijdens onze studie carpoolden.?
?Wij bouwen niet zoveel; er gaat ontzettend veel niet door, of het duurt krankzinnig lang. Het is voor een bureau van onze omvang moeilijk om mee te doen aan internationale aanbestedingen omdat je daarvoor een minimum omzet moet hebben en een relevant project moet hebben gerealiseerd. Wij komen vaak niet door selecties heen. Opdrachtgevers bang zijn dat we iets duurs of ingewikkelds gaan maken. Je zou het een imago probleem kunnen noemen. Maar we werken altijd binnen budget. Dat blijkt echter geen garantie voor het doorgaan van een project. Ons sterkte punt is dat we disproportioneel veel aandacht weten te vestigen op wat doen. En op een bepaalde manier is publiceren bijna net zo leuk als bouwen.?

Vinden jullie jezelf conceptuele ontwerpers?

?Wij geloven in idee?n, het is belangrijk een sturend idee te hebben om ontwerpbeslissingen te nemen. Wij vinden een gebouw leuk als het weinig parameters inzet om tot verandering te komen. We houden van strakke ?editing?, dat zou je conceptueel kunnen noemen. Door een bepaald aspect over te belichten kan een gebouw expliciet ergens over gaan. Dat maakt het communicatief en is altijd gebaseerd op een idee of analyse. De ontwerpen volgen een bepaalde logica die consequent wordt door gedacht. Dat kan verassende en soms surre?le uitkomsten hebben.?