World

10/02/2009

Olympische Spelen Nederland 2028

Terwijl we ons in Nederland opmaken voor Olympische kandidaatstelling is Rio de Janeiro gekozen tot gastheer van 2016. Geesink maakt nog amok maar NOC, Opstelten en Prins willen graag. Situatieschets van een on-Nederlandse grote ambitie.

Start van het onderzoek
Toen prins Willem Alexander terug kwam van de Olympische Spelen 2004 in Athene merkte hij subtiel op dat de bevolking van Griekenland kleiner is dan die van Nederland. Daarnaast zei hij ook dat het organisatorisch potentieel in ons land niet onderdoet voor dat van Griekenland. Daarmee heropende de Prins de discussie over een Nederlandse kandidaatstelling voor Olympische Spelen. Voor de Spelen is niet een land kandidaat maar een stad. Omdat Nederland geen ondubbelzinnige hoofdstad kent (het koningshuis, de regering en parlement, de lucht- en zeehaven en alle ambassades zetelen niet in de formele hoofdstad) wierp de Prins dus meteen een vraag op: wélke stad moet dat dan doen?


De G4 besloot tot een onderzoek voor een Nederlandse bid. Ze spraken daarbij nadrukkelijk af om voorlopig géén stad te noemen. De inzet is om de Randstad als geheel te beschouwen en te onderzoeken wat er voor nodig is om er Olympische Spelen te organiseren. Inmiddels loopt het proces enkele jaren. (Opstelten is de vaandeldrager geworden) en tot op heden houdt iedereen zich aan de afspraken. Natuurlijk zijn Amsterdam en Rotterdam het meest enthousiast. Den haag en Utrecht doen voor de vorm mee maar realiseren zich dat ze ook profijt hebben van een nevenrol in het grootste evenement ter wereld.

EK Voetbal 2000 Dat het plan nu de oprechte steun van de vier grote steden komt ook door het EK 2000, dat een succes was. De grootste angsten zijn toen al bezworen. Vóór en zelfs tijdens dat toernooi voelde ons land zich in sport-evenementenland ronduit Calimero. De overtuiging was hardnekkig dat Nederland te klein is voor de organisatie van grote sportevenementen. Euro 2000 rekende af met dat minderwaardigheidscomplex, we bleken uitstekend in staat is de klus te klaren. Weliswaar wonnen we de Europacup niet door 7 penalty's te missen in één wedstrijd, maar op het verloop van het evenement viel niets af te dingen. Het was gezellig en het was bovendien een sportief en commercieel succes.

Organisatorisch vermogen
Alles overziend is het niet vreemd: de Nederlandse rail- en auto-infrastructuur is uitstekend. Er zijn voldoende vliegvelden, en zijn talloze stadions te zijn die aan de eisen voldoen. De politie is goed getraind en goed georganiseerd en kan goed met een internationaal publiek omgaan. Ook de horeca wist goed raad met grote groepen Europeanen en er is voldoende hotel- en campingcapaciteit. Het geluk was eindelijk met ons, want zelfs het weer zat mee. Werd er van te voren nogal angstig naar het sportevenement uitgekeken, kort erna is de sfeer omgeslagen. "We hadden het gemakkelijk zonder de Belgen gekund", was te horen. Het EK voetbal heeft de bodem gelegd voor hernieuwde zelfvertrouwen. Sindsdien hebben we een WK jeugdvoetbal (onder 21) georganiseerd, een EK zwemmen (Eindhoven), een WK schaatsen (Heereveen), een jeugdjampioenschap Atletiek (Emmen) en een EK Badminton en een Champions Trophy.

Nederlandse kandidatuur

Hoe realistische is een Nederlandse kandidatuur in 2028? Een aantal ontwikkelingen wijst op een goede kans voor een Noordelijk gelegen, niet al te grote stad met een mild klimaat. De metropolen die de laatste 20 jaar populair zijn geweest gaan het moeilijker krijgen vanwege de veiligheidsproblematiek. Een middelgrote stad als Kopenhagen is beter te beveiligen dan een metropool als Rio de Janairo. Ook het klimaat is officieel geadresseerd door het IOC. de temperaturen en de smog in augustus gaan zwaarder wegen bij de verkiezing. Lang leve de zeeklimaten. Grootste nadeel voor Rotterdam is de internationale statuur: "where the hell Rotter-what"? Grootste nadeel voor Amsterdam: bewoners willen het niet, Saar Boelage 2.0.

Internationale stedenstrijd
De strijd tussen kandidaten heeft ongekende proporties aangenomen en is aangezwengeld door voormalig voorzitter Samaranch. Steden vechten tegenwoordig om een nominatie. Verkozen worden voor de zomerspelen bepaalt de stedelijke agenda voor 15 jaar. Dat was niet altijd zo. Dieptepunt in de interesse voor het organiseren van Spelen lag in de late jaren zeventig. In 1972 had in München een gijzelingsdrama (zie foto) het feest flink verstierd en vier jaar daarna ging het financieel totaal mis in Montreal. Zo koud als de Canadese winters waren, zo sterk waren de bouwvakbonden. Bovendien was het ontwerp voor het belangrijkste stadion te gecompliceerd. De architect Roger Taillibert, die al wel voetbalstadions had gemaakt ontwierp een semi-overdekt stadion. Het dak moest er vanaf getrokken kunnen worden als een servet dat met drie vingers de lucht in wordt getild. In maquette werkte het uitstekend, de prop textiel die ontstond vouwde zich in een dikke pyloon. Maar in werkelijkheid wilde het maar niet lukken. Het stadion heeft uiteindelijk zo'n 20 jaar vertraging gehad en het dak is er nooit soepel op en af gegaan.op het beeld is het stadion te zien tijdens de opening van de spelen. Let op de pyloon, die nog in het wapeningsijzer staat: Het gebouw was gewoon niet af.

Depressieve jaren

Gevolg van de depressieve Olympische jaren zeventig was dat er voor 1984 nog maar één kandidaat was: Los Angeles. Het plan van LA werd gedragen door het huishoudboekje. Ze zouden zo min mogelijk uitgeven en zoveel mogelijk verdienen. Omdat L.A. de enige kandidaat was, kwamen ze in een andere onderhandelingspositie tov  IOC. Commercieel gebruik van de Olympische ringen was tot dan toe verboden. Sinds LA '84 kan Coca Cola zich met het evenement verbinden, dat was tot dan toen nooit toegestaan. Maar het ruimtelijk ontwerp voor LA was wel zeker interessant. Omdat er vrijwel allemaal bestaande sportfaciliteiten werden gebruikt (er is niets bijgebouwd) heeft men louter stadsaankleding en stadsversiering ontworpen. Het wemelde in LA van de vlaggen, banieren, linten, doeken enzovoort. Eigenlijk werd er op de schaal van de stad gedaan wat iedere moeder met de woonkamer doet als een kind jarig is. De boel volhangen, versieren; het uiterlijk transformeren met attributen van een kleinere schaal.

Randstad
De gebruiksruimte van de spelen zal de schaal en maat van de Randstad hebben. Welke stad het ook gaat organiseren, we gaan zeilen op het IJsselmeer, roeien op de bosbaan en misschien zelfs zwemmen in Eindhoven. (Tongelreep voldeed uitstekend op EK). Er wordt altijd de suggestie gewekt dat de Spelen zich in één stad afspelen, maar dat is in werkelijkheid nooit het geval. Anky van Grunsven heeft China niet in hoeven te reizen omdat het paardrijden in Hongkong werd afgewikkeld. Het is niet ongebruikelijk dat verschillende sportaccommodaties zo'n 100 kilometer van elkaar vandaan liggen. Het beeld toont de sportlocaties van LA op schaal geprojeteerd op de Randstad. Alhoewel sporters het liefst compacte spelen hebben, krijgen ze die meestal niet. Wel is het belangrijk dat de verbindingen goed zijn.

Te grote stadions: White Elefants.
Hoezeer er gepoogd wordt om de stadions zo te maken dat je ze na de spelen kan hergebruiken, toch gaat het vaak mis. Een flink deel van de Olympische bouwwerken is nou eenmaal tot leegstand gedoemd is. Mooie, vaak grote bouwwerken, die kort in dienst zijn geweest worden 'Witte olifanten' genoemd. Het is welhaast onmogelijk om ze te voorkomen. Een voobeeld: Baanwielrennen is in Spanje geen populaire sport dus dat het Velodrome leeg staat en vervalt is niet verwonderlijk. (zie foto) Het is wel vreemd om een tennisbaan te zien met 20.000 vergeelde stoeltjes waar senioren elkaar onderhans een balletje toespelen. Op dezelfde baan werd twintig jaar geleden de finale tussen Rosset en Arrese gespeeld, maar over het hergebruik blijkt toch onvoldoende nagedacht. De gevraagde capaciteit van een Olympisch stadion is zo hoog, dat het na afloop van de spelen per definitie te groot stadion is.



Recycleerbaar stadion
Een van de weinige hergebruik successen is het zwemstadion van Atlanta. Het is na de zomer van 1996 verhuisd naar Florida, waar het nog steeds dienst doet. Het was demontabel ontworpen. Het zwemstadion van Peking zal een shopping mall gaan herbergen en het ijshockey stadion van Turijn van Arata Isozaki is dermate flexibel ontworpen dat nu voor allerlei evenementen dienst doet . De ontwerp opgave voor recycleerbare stadions is dan ook actueler dan ooit. Architecten moeten aan het tekenen.

Lucas Verweij