World

7/14/2011

Entertainment 2.0: de Kastanienallee in Berlijn

Ik woon sinds drie jaar in de Kastanienallee, Prenzlauerberg, Berlijn. Door de straat gaan trams, autoverkeer en het is de meest befietste straat van de stad. Op het gedeelde baanvak wordt ook geparkeerd. Op acht meter brede trottoirs staan kastanjebomen (verklaring voor de straatnaam). En toch is er niet voldoende ruimte: de toeristenstroom maakt het moeilijk je als buurtbewoner de straat toe te eigenen. Daarom gaan we dus binnenkort verhuizen.


De Kastanienallee heeft nichetoerisme: voorgesorteerd publiek, dat er door internetadviezen gekomen is. De modale bezoeker is een 35-jarige, modebewuste vrouw uit een welvarend westers land. Ze is niet rijk. Ze is met drie vriendinnen of haar vriend op stap. Ze is eigenzinnig in haar modieuze keuzes. Ze draagt geen kleding uit de grote standaardwinkels.


Daardoor zie ik veel korte pony’s, korte broeken en korte jurken over leggings, hoedjes, laarzen en broeken met nauwsluitende pijpen. Weinig spijkerbroeken, weinig merkkleding en weinig pakken. Het is een modieuze parade. De bijnaam van de straat is: Casting-allee. Het zicht op paraderende, opperbest en vooral hip geklede meiden doet denken aan een acteurscasting voor een film.

Reisgidsen
Wonen in de Kastanienallee heeft me veel geleerd over nichetoerisme en het nieuwe entertainment. De straat is beroemd en staat daarom in elke reisgids vermeld.

Zomaar een verhaal van een 'onlineverklikker': 'If you're bored with more conventional clothing brands, on Kastanienallee you can find some unique pieces of clothing with a reasonable price. This place is a must.'

De straat wordt dus aangeprezen om het ontbreken van 'grote merken' en inderdaad is de schaal van de middenstand klein. Er zijn verschillende winkeltjes op een paar vierkante meter met de meest uitlopende, vaak trendy hebbedingen. Daarnaast zijn er twee kraakpanden, waarvan er één in koeienletters op de gevel heeft staan: 'Totalismus tötet, zerstört & normiert'. Op het antikapitalistische terrein worden cursussen gegeven in jongleren, dansen, mediteren en er is een kleine cultbioscoop.

Toeristische attractie
De straat heeft haar wortels in de kraakscene en de kleinschalige bedrijvigheid, maar is inmiddels een toeristische attractie geworden. Dat leidde tot opmerkelijke nieuwe allianties bij recent protest tegen de ombouw van de straat. De politiek wil een vrijliggend fietspad realiseren en daarvoor moeten de stoepen smaller. Winkeliers, horeca en omwonenden zijn daar op tegen. De horeca-uitbaters hebben daarom gebroederlijk met de krakers en professionele protestanten (uit Kreuzberg) wekenlang elke zaterdag ‘gedemonstreerd’ in de straat.

Een demonstratie in de Kastanienallee lijkt echter op een straatfeest. Verkeer wordt lamgelegd, er is een podium, er spelen bandjes (of goedkoper: spontane karaoke). Er is drankverkoop op volle terrassen en falafelverkopers draaien overuren.

Ook is er politie op de been, hun blauwe busjes met gepantserd glas staan al klaar voor de onruststokers. Want het moet natuurlijk wel een echte demonstratie zijn en blijven. De geschiedenis heeft immers geleerd dat het in Berlijn altijd uit de hand kán lopen.

Entertainmentstad
Inmiddels is protest, actie en verzet een wezenlijk onderdeel geworden van de entertainmentstad. Echt buurtengagement, met mensen die de straat opgaan, zich roeren en zich verzetten, is ook aantrekkelijk voor bezoekers. Of het nou een buurtbarbecue of een massademonstratie is, toeristen, middenstand én bewoners vinden het leuk. Niet alleen hier.

Iedereen was dan ook tevreden met de handtekeningenactie op de ‘Tag des Zorns’ (dag van de woede). De Tagesspiegel schreef echter fijntjes op: ‘Statt Zorn soll es nun vor allem Konzerte geben.’ De krant heeft in de gaten dat we hier op de grens van buurtfeest en actie zitten.


Voorganger van onze actie is trouwens de eigenaresse van het hippe café Schwarz Sauer. Het tijdschrift Prinz schrijft over haar bar: ‘Überprüfe den eigenen Style im Schwarz Sauer, denn im Szenetreffpunkt gibt es nur ein Mantra: Sehen und Gesehen werden.’

Is het toeval dat de puik geklede uitbaatster van dé coolste kroeg uit hip Prenzlauerberg de voorvrouw is van een ‘politieke actiegroep’? Nee, politiek verzet en activisme zijn inmiddels versmolten met entertainment; het is weer cool.


Ouderwets
Daarom zijn de oude concepten voor entertainmentgebieden zoals het terrein rondom de Arena in Amsterdam-Zuidoost (en hier O2-World) verouderd. Het zijn brave, voorgeprogrammeerde en gescripte vormen van entertainment, zonder echte betrokkenheid.

Met grote merken, flagshipstores en merken in hun nadagen op smooth functionerende podia. Led Zeppelin in de Heineken Music Hall: alles precies fout. Als maaltijd is er keus uit Burger King en steak bij Friday’s, terwijl de voetbalploeg (een bij elkaar gekochte boel) tegen een andere bij elkaar gekochte boel speelt. Dat was de entertainmentstad van de jaren negentig.


Entertainment impliceert uiteindelijk betrokkenheid, engagement. In welke vorm dan ook: de Kastanienallee heeft me daarvan een voorbode laten zien.