Lucas_Berlin

some online articles about my work

2012-01-26T22:11:00.000-08:00

http://www.goethe.de/kue/des/prj/des/dth/de8549598.htm

http://www.dezeen.com/2011/06/09/copy-and-authorship-by-lucas-verweij/

http://www.archined.nl/nieuws/een-fantastische-week-dagboek/

http://www.archined.nl/nieuws/autarkie-en-autonomie/

Moneyshot

2012-01-02T03:47:00.001-08:00

We leven in een zichtbaarheidscultuur, "Een economie van aandacht", noemen sommige filosofen het. Ook onder ontwerpers, kunstenaars en architecten woedt een felle strijd om aandacht. Aandacht van de media en van mogelijke opdrachtgevers. Aandacht van collega's is en vrienden. Je werk moet op de radar staan. Collega's kunnen morgen in een jury of een selectiecommissie zitten. En dan heb ik het nog niet over het ego: werk maken dat gezien wordt bevredigt meer dan onzichtbaar werk maken.

Tijdschriften, boeken en beurzen zijn al lang niet meer de dominante media om in gezien te worden. Het internet heeft die rol volledig over genomen. Met de komst van blogs, microblogs, rss-feeds, nieuwsbrieven en sociale media is niemand meer afhankelijk van pers of uitgevers om zichtbaar te kunnen worden. Iedereen kan zichtbaarheid genereren, en doet dat ook. Hoeveel nieuwsbrieven van collega’s krijgt u?

Op het internet wordt zichtbaarheid teruggebracht tot schermresolutie, 72 dpi. Een logisch gevolg ervan is dat we ontwerpen maken (en processen inrichten) op hun visuele, tweedimensionale zichtbaarheid. De zichtbaarheidskwaliteit loopt in ons hoofd mee. Een project moet goed uit te leggen zijn aan een breed publiek, niet alleen aan de opdrachtgever. Concepten moeten tot begrijpelijke schema’s of striptekeningen gereduceerd, zoals de visuele 1 + 1 = 2 analogieën. Het schetsontwerp moet sexy ogen en de foto’s van het opgeleverde werk moeten er hoopvol uitzien.

Wie seniorenwoningen maakt die uitblinken in effectieve plattegronden, goede bereikbaarheid, toepassing van aardwarmte, of brede participatie in het ontwerp heeft het moeilijk. Die waarden zijn niet in beeld te vatten. Maar wie seniorenwoningen maakt in een ongebruikelijk materiaal, een ongebruikelijk constructie of met een bijzondere zichtas, is vel beter af: het is vast te leggen in een moneyshot.

Moneyshot staat nog niet in de woordenboeken als architectuurterm, maar dat is een kwestie van tijd. Het wordt al door iedereen gebruikt. De term komt uit de filmindustrie en staat voor dat ene shot dat buitengewoon veel moeite of geld kost, maar waarvan verwacht wordt dat het volgend werk en aandacht op gaat leveren.

Voor het moneyshot stuurt een architect of stedenbouwkundige zijn eigen fotograaf op pad. Zijn beelden worden digitaal de wereld in geschoten. De pers heeft niet meer de budgeten om projecten zelf te fotograferen. Beeldmateriaal bij publicaties wordt aangeleverd door de ontwerpers en initiators. Het beeld regisseren is daarmee onderdeel geworden van het werk van de ontwerper. Net zoals de (pers)teksten trouwens. De regie van het ontwerp gaat dus tot en met haar beeldvorming.
Architectuurfotografen werken niet bij somber weer waardoor het nooit regent in onze vaktijdschriften. Bovendien klikken de camera’s vlak na oplevering maar voor de verhuizing dus zien we nooit gebruikssporen, vochtplekken, verzakkingen, dode beplanting en volgroeide bomen. We zien geen Ikea vasen, lelijke, ongestreken dekbedovertrekken en kapotte ruiten. Het moneyshot toont sowieso zelden gebruikers. Zelfs in woonhuizen zien we geen bewoners. Op kinderkamers is het spik en span, en als er al een kind te zien is, dan is het een gestylede, welhaast levenloze variant. Op artist impressions en collages zijn altijd vrolijke skaters te zien, knappe jonge vrouwen en een enkele bejaarde, liefst met een stok. Ze staan nooit in groepen bij elkaar maar in kleine plukjes en relatief veel alleen.

Het is verleidelijk om over deze ontwikkeling gewetensvol te zijn: ‘laat u niet om de tuin leiden door de plaatjesmakers van deze wereld’. Blijf ruimtelijke kwaliteit ruimtelijk beoordelen. Ja, er treedt een vervlakking op is onze waardering van kwaliteit: schermkwaliteit verdringt echte kwaliteit.
Maar er zitten meer kanten aan de zaak. Het moneyshot dwingt tot beeldend samenvatten, de essentie van een project in een beeld te vatten. Door de overload van beelden reduceren we een gebouw in onze hersenen tot één beeld. Vak beoefenaars moeten zich aanpassen aan een veranderende tijd en reductie van beeld hoort daar bij.

En was het vroeger niet net zo? Hoeveel beelden staan op mijn netvlies van Oscar Niemeijer’s Brazilia? Eigenlijk ook alleen zijn Moneyshots avant la lettre. Dat zelfde geld voor de Kathedraal van Rochamps en het Rietveld huis. Beeldcultuur reduceert al veel langer dan het internet bestaat. De representatie van ons vak is al veel lang ook tweedimensionaal.

Bovendien bieden de gedemocratiseerde nieuwe media gelijkwaardige kansen aan iedereen om zijn project te tonen. Ik zie regelmatg fantastische projecten van volgslagen onbekende ontwerpers. Zoals onlangs een demonstatie hoe je gloeilampen in sloppenwijk-woningen vervangen kunnen worden door een gebruikte colafles in het dak te monteren. Zonder social media zou het project niet bekent zijn geworden.

Het zelfde geld voor de Stop motion graffiti projecten, waarbij straatschilderwwerk dag voor dag gefilmd wordt. Het bestaat dankzij de nieuwe media. Er het leidt tot inspirerende collectieven zoals blublu.org. Het leidt ook tot nieuw engagement dat aangezwengeld wordt door social media.
Moneyshots zijn de bakkbiljetten in de economie van de aandacht. Voor een deel zijn ze te koop, voor een deel ook niet. Dat maakt ze interessant.

Deze column is gepubliceerd in het tijdschrift Stedenbouw & Ruimtelijke Ordening (tijdschrift van het Nirov): klik hier

More on moneyshot and architecture discussion here.

My work in Din a4

2011-12-14T08:46:00.000-08:00

Design is een Reuzenkwal

2011-11-03T05:23:00.000-07:00

Alhoewel ik al jong les gaf aan architecten, stage liep bij een stedenbouwer, directeur was van een architectuur en stedenbouw-opleiding, in architectenjury’s zat en zit ben noch een architect noch een stedenbouwkundige. Ik heb er de papieren niet voor en ik mag de titel dus niet voeren. Bovendien heb ik nooit een huis gebouwd, niets kwalificeert me dus als architect. Ik ben een designer, daar heb ik voor geleerd. Ik ben bachelor in de industriële vormgeving voor openbare ruimten. Designer of Public Space, in nieuw Nederlands.

Jarenlang heb ik mijn keuze voor design betreurd. Het ontwerp-debat onder architecten is rijker, de traditie van ontwerpen is groter en de maatschappelijke impact van een gebouw en zeker een hele wijk is groter. “Ik had het moeten doen, zal ik het alsnog doen”, mijmerde ik dan. Ik verliet een HTS Bouwkunde opleiding om design te studeren. Ik vond de Jellema Bouwkunde boeken vol met foto's van bouwvakkers die staal vlochten en kruiwagentjes beton storten te archaïsch. Ik had het gevoel terug in de tijd te gaan in plaats van vooruit. Wij leerden doorsneden van houten kozijndetails uit het hoofd terwijl de deuren in de laatste Audi 100 kozijnloos en zeker niet van hout waren. Ik moest uitgestorven metselverbanden optekenen terwijl Peter Struycken in een intelligente pixeltechniek -uiteindelijk ook een metselverband- een portret van de koningin maakte. Ik klaagde erover tegen mijn bouwkunde docent, die begrip had voor mijn switch naar industrieel ontwerpen.

Design blijkt erg goed in staat met de tijd mee te veranderen. Design lijkt vooruitgang, verandering en innovativiteit in de genen te hebben. Het vak is op dit moment bij het grote publiek bekender en populairder dan ooit tevoren. (wat dat ook waard mag zijn). Het publiek heeft nog vertrouwen in designers. Dat vertrouwen is vergelijkbaar met dat het vertrouwen dat men vroeger in architecten had. Een architect kon iets oplossen, zoals een geen ander dat kon. Hij kon ook vooruitzien en was toonaangevend in smaakkwesties.

Door die populariteit groeit design en slokt het andere vakgebieden op. Social design, Designthinking, food-design, interaction design, design management, sustainable design, design strategie en out of the box denken, het zijn stuk voor stuk nieuwe loten aan de stam, waar recentelijk dikke boeken over gepubliceerd zijn. En het merkwaardige is, dat die boeken meestal uitverkocht raken. Design gaat allianties aan met innovatieve technieken en methoden, nieuwe werkwerkwijzen en nieuwe inzichten. Design groeit ongecontroleerd in allerlei richtingen, als ware een reuzenkwal.

Die ongecontroleerde groei staat in schril contrast tot de situatie in de architectuur en de stedenbouw. Die disciplines lijken alleen maar te krimpen. Waar architecten en stedenbouwkundigen de grootste moeite hebben om hun expertise aan de veranderende maatschappelijke omstandigheden aan te passen, lijken designer er juist in voorop te gaan.

Designers worden in steeds meer processen en ontwikkelingen betrokken, terwijl architecten en stedenbouwkundige in steeds minder betrokken worden. Dat is des te vreemder omdat ik denk dat de kern van de beide expertises niet veel verschild. Ja, de materialen en de fabricagemethoden verschillen maar het denken -de kernactiviteit van de designer- is eender. Ook denk ik dat designers momenteel bij teveel betrokken worden en architecten bij te weinig, maar dat terzijde.

Design blijkt een vak dat door zijn geringe expertise ballast en gebrek aan tradities veel buigzamer is dan de architectuur en de stedenbouw. Aan de gebrekkige expertise en het gebrek aan tradities stoor ik me al zolang ik in design zit. Maar de buigzaamheid van het vak ik fantastisch.

Nederland heeft geen hoofdstad.

2011-08-22T01:10:00.000-07:00

Toen mij in de 4e klas de Hoofdstad uitgelegd werd, wilde ik er wonen. Ik zag de naam ervan op een landkaart in vette kapitalen en onderstreept geschreven werd. AMSTERDAM. De plaatsaanduiding was een ster in plaats van een kleine zwarte cirkel. Ik wist meteen: daar moet ik bij zijn. Als het leven er niet beter zou zijn, dan was het er in zeker betekenisvoller. Ik woonde toen slechts in een open zwart puntje.
Ik deelde de obsessie met mijn vader, want of ik nou in Roermond, Utrecht of Rotterdam woonde, hij nam me regelmatig mee naar de hoofdstad. ‘Daar gebeurt het allemaal’, zei hij zonder twijfel. Op de hoofdstadtrips belandden we in het Stedelijk Museum, de Rosse buurt of het Olympisch Stadion. We aten in Surinaamse restaurants en dronken in ‘Koekebier’ met mannen die over Mokum spraken. Allemaal dingen die je in Roermond niet had. Misschien is het zijn liefde die er voor zorgde dat mijn broer er al een kwart eeuw woont. Ik sleet er uiteindelijk maar een paar jaar als bewoner en forens. Nu ben ik een andere hoofdstad aangekomen: Berlijn. Maar in mijn hoofdstadromantiek is iets geknakt: Noch Berlijn noch Amsterdam zijn eigenlijk echte hoofdsteden.

Nederland
Het grootste defect van de hoofdstad is dat de regering er niet zetelt. De uitgeplaatste regering is een rariteit die verder alleen in Bolivia en Maleisië voorkomt. Op sommige kaarten van Nederland zijn dan ook twee hoofdsteden getekend: Den Haag én Amsterdam. Maar er knaagt meer: de stad is ook geen provinciehoofdstad en heeft dus geen enkele bovenlokale macht aan boord. Men kan er nauwelijks iets bestemmen dat voorbij de gemeentegrenzen gaat.

Er zijn in Amsterdam talrijke consulaten maar geen ambassades. Met alle respect, maar consulaten zitten tegenwoordig ook in Zwolle en in mijn geboortedorp St-Michielsgestel. Het is nou eenmaal praktisch als Roemeense aspergestekers niet helemaal naar den haag hoeven. En dus kunnen ze sinds kort ook in St. Michielsgestel terecht. Ook de houding van het koningshuis ten opzichte van de hoofdstad is halfslachtig. Beatrix ontvangt regelmatig gasten in haar Paleis op de Dam en de staatsbezoeken worden er voor een belangrijk deel afgewikkeld. En ook al trouwde zoonlief er, de familie woont er niet. Het lijkt erop alsof de van Oranjes Amsterdam ‘leuk’ vinden (zoals veel mensen) maar ze committeren zich niet aan de hoofdstad. Dat deed Juliana al niet, en dat gaat Willem de Vierde ook niet doen. “Geen lekkere stad om met een gezinnetje te leven”, zie je hem denken.

Daarnaast heeft Amsterdam geen internationale politieke organisaties in huis, zoals Europol, Strafhof, NAVO. Het heeft noch een diplomatiek, noch een ambtelijk apparaat, noch een hofhouding, noch een grote mediasector. Op de spoorkaart is Amsterdam niet belangrijker hoofdstad Utrecht en economisch is het maar de vraag of er inmiddels meer verdiend wordt dan in de havenstad Rotterdam. Kortom een gemankeerde, vooral culturele hoofdstad.

Als ik nu door Berlijn fiets zie ik soms de smakelijke details van een hoofdstad: grote, donkere BMW’s, op diplomatiek kenteken die, onder politiebewaking, te hard rijden. Onverklaarbare, tijdelijke wegversperringen met gewapende politie of douane personeel in speciale kleding. Demonstraties van protestbewegingen waarvan je het bestaan niet wist. In een echte hoofdstad voel je een politiek belang dat de regio ver overstijgt. In Pankow wordt verbouwd aan de ambassade van Kazachstan, die er al zat ten tijde van de DDR. Er is een Lidl om de hoek.

Duitsland
Door het halfslachtige besluit (met 51% meerderheid) om Berlijn hoofdstad te maken en vijf ministeries in Bonn te achter te laten is pijnlijk gebleken dat een stad naar hoofdstad moet groeien. De politiek kan het wel aanwijzen, maar hoofdstadvorming kost decennia. In de speculatiegolf na de Hauptstadtwahl zijn miljarden euro’s verdampt. Er gebeurde eigenlijk helemaal niets, terwijl iedereen dacht dat stad zou gaan gieren. Maar na 20 jaar groeit Berlijn gestaag in zijn hoofdstadrol. In het najaar wordt er weer een ministerie verhuisd. Weer tienduizenden ambtenaren erbij, weer een wijk (Chaussestrasse) op z’n kop. Ook komen er steeds meer lobbyclubs naar de stad. En de betekenis van de stad neemt toe met elke lobbyclub, elke galerie, elk ministerie en elke groot sportevenement. In München en Düsseldorf is het telkens weer een onderwerp op kunstborrels: de leegloop richting Berlijn.

Als Frankrijk, Albanië of Belarus het songfestival wint, weten we zeker van waaruit het jaar daarna opgestraald zal worden. Vanuit hun onomstotelijke hoofdsteden Parijs, Tirana en Minsk. De trotse symbolen van de Natie. Maar als hetzelfde Nederland of Duitsland overkomt, blijft het gissen. De laatste keer dat het gebeurde werden het in elk geval niet hun ‘hoofdsteden’. Ik vrees dat ik nog steeds nooit in een stad heb gewoond die terecht onderstreept is en in kapitalen geschreven is Misschien moet ik terug naar ST.MICHIELSGESTEL

Entertainment 2.0: de Kastanienallee in Berlijn

2011-07-14T03:47:00.001-07:00

Ik woon sinds drie jaar in de Kastanienallee, Prenzlauerberg, Berlijn. Door de staat gaan trams, autoverkeer en het is de meest befietste straat van de stad. Op het gedeelde baanvak wordt ook geparkeerd. Op acht meter brede trottoirs staan kastanjebomen (titelverklaring). We gaan binnenkort verhuizen want de toeristenstroom maakt het moeilijk je als buurtbewoner de straat toe te eigenen.

De Kastanienallee heeft nichetoerisme: voorgesorteerd publiek, dat er door internetadviezen gekomen is. De modale bezoeker is een 35-jarige, modebewuste vrouw uit een welvarend westers land. Ze is niet rijk. Ze is met drie vriendinnen of haar vriend op stap. Ze is eigenzinnig in haar modieuze keuzes. Ze draagt geen kleding uit de grote standaardwinkels. Daardoor zie ik veel korte pony’s, korte broeken en korte jurken over leggings, hoedjes, laarzen en broeken met nauwsluitende pijpen. Weinig spijkerbroeken, weinig merkkleding en weinig pakken. Het is een modieuze parade. De bijnaam van de straat is: Casting-allee. Het zicht op paraderende, opperbest en vooral hip geklede meiden doet denken aan een acteurscasting voor een film.

opperbest, hip geklede meiden

Wonen in de Kastanienallee heeft me veel geleerd over nichetoerisme en het nieuwe entertainment. De straat is beroemd en staat daarom in elke reisgids vermeldt. Zomaar een verhaal van een onlineverklikker: ‘If you're bored with more conventional clothing brands, on Kastanienallee you can find some unique pieces of clothing with a reasonable price. This place is a must.’ De straat wordt dus aangeprezen met het ontbreken van ‘grote merken’ en inderdaad is de schaal van de middenstand klein. Er zijn verschillende winkeltjes op een paar vierkante meter met de meest uitlopende, vaak trendy hebbedingen. Daarnaast zijn er twee kraakpanden, waarvan er één in koeienletters op de gevel heeft staan: Totalismus töted, zerstört & normiert’. Op het antikapitalistische terrein worden cursussen gegeven in jongleren, dansen, mediteren en er is een kleine cultbioscoop.

De straat heeft haar wortels in de kraakscene en de kleinschalige bedrijvigheid, maar is inmiddels een toeristische attractie geworden. Dat leidde tot opmerkelijke nieuwe allianties bij recent protest tegen de ombouw van de straat. De politiek wil een vrijliggend fietspad realiseren en daarvoor moeten de stoepen smaller. Winkeliers, horeca en omwonenden zijn daar op tegen. De horeca-uitbaters hebben daarom gebroederlijk met de krakers en professionele protestanten (uit Kreuzberg) wekenlang elke zaterdag ‘gedemonstreerd’ in de straat.

Een demonstratie in de Kastanienallee lijkt echter op een straatfeest. Verkeer wordt lamgelegd, er is een podium, er spelen bandjes (of goedkoper: spontane karaoke). Er is drankverkoop op volle terrassen en falafelverkopers draaien overuren. Ook is er politie op de been, hun blauwe busjes met gepantserd glas staan al klaar voor de onruststokers. Want het moet natuurlijk wel een echte demonstratie zijn en blijven. De geschiedenis heeft immers geleerd dat het in Berlijn altijd uit de hand kán lopen.

Tweede van links: Protestvoorganger en hippe barvrouw

Inmiddels is protest, actie en verzet een wezenlijk onderdeel geworden van de entertainmentstad. Echt buurtengagement, met mensen die de straat opgaan, zich roeren en zich verzetten, is ook aantrekkelijk voor bezoekers. Of het nou een buurtbarbecue of een massademonstratie is, toeristen, middenstand én bewoners vinden het leuk. Niet alleen hier.
Iedereen was dan ook tevreden met de handtekeningenactie op de ‘Tag des Zorns’ (dag van de woede). De Tagesspiegel schreef echter fijntjes op: ‘Statt Zorn soll es nun vor allem Konzerte geben.’ De krant heeft in de gaten dat we hier op de grens van buurtfeest en actie zitten.

Voorganger van onze actie is trouwens de eigenaresse van het hippe café: Schwarz Sauer. Het tijdschrift Prinz schrijft over haar bar: ‘Überprüfe den eigenen Style im Schwarz Sauer, denn im Szenetreffpunkt gibt es nur ein Mantra: Sehen und Gesehen werden.’ Is het toeval, dat de puik geklede uitbaatster van dé coolste kroeg uit hip Prenzlauerberg de voorvrouw is van een ‘politieke actiegroep’? Nee, politiek verzet en activisme zijn inmiddels versmolten met entertainment; het is weer cool.

Daarom zijn de oude entertainmentgebiedsconcepten zoals het terrein rondom de Arena in Amsterdam-Zuidoost, (hier 02-World) verouderd. Het zijn brave, voorgeprogrammeerde en gescripte vormen van entertainment, zonder echte betrokkenheid. Met grote merken, flagshipstores en brands in hun nadagen op smooth functionerende podia. Led Zeppelin in de Heineken Music Hall: alles precies fout. Als maaltijd is er keus uit Burger King en steak bij Friday’s terwijl de voetbalploeg (een bij elkaar gekochte boel) tegen een andere bij elkaar gekochte boel speelt. Dat was de entertainmentstad van jaren negentig.

Entertainment impliceert uiteindelijk betrokkenheid, engagement. In welke vorm dan ook: de Kastanienallee heeft me daarvan een voorbode laten zien.

Interview Spiekerman on Authorship and Copyright

2011-06-17T04:06:00.000-07:00

Interview I had with Erik Spiekerman on stage of DMY Premsela's symposium Copy Culture

World map based on Mekka

2011-05-06T23:30:00.000-07:00

Thoughts on Copying & Culture, Essay for DMY symposium 2011

2011-04-28T08:21:00.000-07:00

The Internet, globalization, and an open-source mentality have changed our thinking almost overnight about what constitutes a copy versus an original. Copying not only has legal and cultural repercussions; it bears on moral and psychological issues as well. Therefore we have chosen a multi-faceted approach to this complex issue, examining the dilemmas and raising the important questions. It is up to the visitors to form their own opinions and take a stand.

Fear of being copied

Left side is a 'forbidden' copy of the Chest Drawers, by Tejo Remy. Allthough the concept looks as if it 'wants to be copied'

Every art student or design student has likely had some fear of being copied, or that what he creates is actually a copy of somebody else's work. No designer likes to hear, “your work is exactly what designer x did in the mid nineties (or something similar).” The fear that an idea, form, or material will be stolen by another has the same fondation as the fear that one is “stealing“ (from?) oneself. This fear is completely understandable: the uniqueness of a creation is being threatened by the possibility that someone will copy it. And uniqueness--or call it originality--is at the heart of western European creativity.

Design student from Weißensee is learning by copying a "Maarten Baas" chair.

The tension that immediately arises when speaking about copying proves its relevance and explosive potential – not only in the field of design. Aside from the formal and juristic consequences, in design there is a “moral of authenticity” that is deeply rooted in western culture. What would happen if we could let go of this ‘authenticity’?

Original foto by Piet Trular (above) and copy beneath.

In the Copy Culture Symposium we will confront this basic fear. How does it work, and what can we do about it? We will see examples of painful copies and hear how a copy can ruin your work. Should we learn to accept that copying has become part of our culture? How can we deal with the fact that the deeply rooted western value of originality is being challenged and perhaps disappearing?

copying and inspiration

Another issue at stake is the similarity between copying and inspiration. Any good designer will study examples of designers that inspire him. Designing is in part copying, leaning, re-using; placing an old idea in a new context. It's foolish to reinvent the wheel, so we cut and paste from all kinds of sources of inspiration. And since the rise of the internet those sources are even more accessible: with a couple of clicks we can see everything, everywhere. Instantly.

But the line between inspiration and copying is a thin one. Anyone who breaches that line will be singled out not only by colleagues, but also, inevitably, by lawyers. The western world has installed a huge copyright system in which the copying of intellectual property equals theft. That whole system is relatively young--only about a hundred years old, and some say copyright protections holds us back from innovation and impedes creativity. It’s common knowledge that in the music industry, the Internet has had a huge impact on the business models of performing artists. Will the same be true for the design sector?

Asia and Europe have very different attitude

A copy of a Rolls Royce, by Geely. Origial in right upper corner.

The question of where inspiration ends and copying begins can be answered from personal, cultural, and moral standpoints, but also from commercial and legal points of view. Cultural differences certainly have an effect on where one stands in this debate. It has always been said, for example, that Asia and Europe have very different attitude towards copying; that originality and authenticity have different meanings in different cultures. In Japan and China, where a totally different ethical code from that in the West governs authorship, you are considered a ‘master’ if you are able to copy good craftsmanship. Here in the West however, originality is at the heart of design culture. In order to compare and contrast these cultures and discover why they are so different, we will include aspects of these colliding self-images.

We will seek to raise questions about the roots and implications of our current value system as well as discuss its relevance in the realm of copy culture and a sampling society.

Legal questions

Legal questions surround copyright culture. How is copyright built? What are the premises? How do we define a copy from moral, legal, and cultural points of view? Is the situation in the fashion industry different from that in the design industry? Should copying be deplored or could it be also seen as a process towards perfection or the development of skills? Could it be regarded as the predictable consequence of an ever-present marketing, branding and personality cult?

In the likelihood of a future society dominated by copy culture, what changes will we see? Will patents and copyrights lose their raison d’étre, becoming artifacts of mass industrialization? Will they be replaced by open source concepts, appropriation and personalization? What will be the designer’s role in a shared and thus reciprocal relationship with a new, potentially multi-faceted breed of user, client, producer, reseller and co-developer?

open design

Which models will the industry need to develop in order to adapt to a possible grass roots based, decentralized development, production and distribution system? Open Design, for example, is given a special place in the symposium, as it provides one possible answer to the question of copyright. This practice began in the software world, where people found out that an “open design” is simply more solid, easier to repair, and more innovative than closed software. Although it is impossible to compare a lot of product design to software design, open design is an interesting development that is closely linked to our copyright theme.

We aim to place the discussion into a wider cultural context, refining and reviewing our views on copying, imitation and inspiration, suggesting entirely different sets of moral values and ultimately proposing updated global economic and socio-cultural cooperation models.

Lucas T. Verweij, co-conceptioner of the Copy Culture Symposium presented by DMY Berlin and Premsela

Berlijn is de enige crisisvrije stad in Europa

2011-02-28T02:37:00.000-08:00

Ik ga u het best bewaarde geheim over de crisis verklappen. Berlijn is de enige plek in de westerse wereld waar de crisis geen enkel effect op heeft.

Eerst de feiten:

Architecten hebben hier meer werk dan ooit tevoren. Er wordt veel gerenoveerd en nieuw ontwikkeld. Er worden meer huizen verkocht dan ooit te voren, het koopaandeel (15%) van de huizenmarkt groeit. De bouwsector boert goed, het giert niet maar het groeit gestaag. Grotere braakliggende stukken grond (grens & industriegebied), worden nu pas ontwikkeld omdat het eigendomsrecht trager dan verwacht opgehelderd is en omdat er geen woningkrapte is.

Er is een recordaantal hotelovernachtingen geboekt in 2010 (20 miljoen). Er zijn veel Internet-startups omdat hier betaalbare bedrijfruimte en creatieve arbeidskrachten zijn. Er worden 120 bedrijven per dag opgericht. De kosten van levensonderhoud zijn laag, dat maakt het een goede starters-stad. De congresmarkt groeit: De stad is aantrekkelijk omdat er veel goedkope hotelbedden zijn en het verblijf is veel goedkoper dan in andere hoofdsteden. Er is een grote muziek- en partyscene en er is nog steeds een trek van galleries, mode-industrie en ambtenaren naar de stad. De grootste luchthaven van Europa is in aanbouw terwijl Tempelhof net gesloten is. Weer 386 hectare binnenstedelijke grond erbij.

hoofdstadsvorming

Veel van de groei komt voort uit de hoofdstadsvorming. Vlak na de Haubtstadtwahl is er gefeest en gespeculeerd. Maar er bleek te vroeg gejuicht, het proces van hoofdstadvorming bleek traag. Na twintig jaar staat nog één ministerie in de steigers, is een aantal nog niet verhuisd en moet nog bediscussieerd waar het Song Festival landt. Maar op cultureel, internationaal en diplomatiek niveau is Berlijn wél de onomstotelijke hoofdstad geworden.

crisis

Berlijn heeft zijn crisis al gehad. 20 Jaar voordat Lehman-Brothers omviel, viel er hier een muur om. De huizenprijzen zijn al twee keer gestegen en weer gezakt. Het geloof in een "Aufschwung des Ostens" is een sprookje uit het verleden. Na de Wende kwamen de projectontwikkelaarsal snel. Ze waren allemaal even snel weer weg want hier viel niets te verdienen. Er was geen economie, de bewoners waren arm en onzeker over hun toekomst. De helft van hen was teleurgesteld, arbeidsongeschikt, gepensioneerd. Daar voorkoop je vrijstaande kaveltjes noch verzorgingsflats aan.

Bovendien was de stad arm en slecht georganiseerd, In Oost moesten ambtenaren een wet handhaven die ze niet begrepen. Het eigendom van vastgoed was onduidelijk en er is geen verjaringstermijn voor claims afgesproken. Onteigeningen duurden lang en de bevolking kwam in opstand voor elk kwartje huuropslag, ze zijn tenslotte arm en actiebereid. Het oude Ossie-apparaat in de omliggende gemeentes kond de stroom nieuwbouwplannen (ondanks hulp van Wessies) niet aan.

Ambities

Ook de ambities van de stad zijn al lang geleden bijgesteld. De gewenste groei naar 5 miljoen inwoners is nooit gehaald. Het bewonersaantal is stabiel op tweederde daarvan. Gelukkig zijn de Olympische spelen nooit toegewezen. Iedereen kan nu hartelijk lachen om de zelfoverschatting uit het 2000-bidbook. Het verraadt een naïef vertrouwen dat Berlijn snel een normale Duitse stad zou worden. Die normale stad is Berlijn nooit geworden en was het in de koude oorlog al niet. Het waren twee steden die beide een meer politiek dan een economisch belang hadden, twee onwerkelijke steden. In veel opzichten is dat nog steeds steeds zo: eerst onttrok Berlijn zich aan economische processen doordat het politiek in leven werd gehouden en nu onttrekt het zich nog steeds aan de economische realiteit van alledag. Ook al staat in de krant "Duitsland heeft de hoogste economische groei in Europa, herstelt het snelst van de crisis". Dat is niet waarom de crisis geen vat heeft op Berlijn. Dat gaat namelijk over Duitsland, dit over Berlijn.

Keine Blase

Toen ik bij een echte Berlijner informeerde naar de crisis zij hij: "wir haben hier ständige Krise". Het zijn vooral oude Berlijners die niet kunnen geloven dat het de stad inmiddels beter gaat. Ze zijn gaan geloven dat Berlijn tot permanente crisis veroordeeld is. Ondertussen kopen Denen en Fransen het vastgoed, gentrificeren grote delen van Oost Berlijn en is er een middenklasse ontstaan uit de creatieve marginaliteit. De Berliner Zeitung schreef over de bankencrisis in relatie tot Berlijn: "Wo es keine Blase gibt, kann sie auch nicht platzen."

Giving away 100 things

2011-01-11T05:53:00.001-08:00

Comprar, tirar, comprar

Interesting documentary on 'planned obsolescence'. It explains why printers stop working after a certain amount of prints. And that the myth that lightbulps glow shorter than they are able to, is actually true.

I have decided not to accept any new presents this year. If people want to give me anything, they can give second hand or give something to somebody else.

I am going to give away 100 things this year. Just let me know if you want anything.

Some people noticed via Twitter that my face shows that I wan't the products anymore. That is right: I have more than I need, I am satisfied as is. Having more distracts me from what I want to do. I can not read all thes books. I read to slow.

The person who took these books and pants wanted to stay anonymous.

He made a wonderfull statement though:

"I hate people (who live in this part of the world) who say 'I'm so poor', "

is given to Job Floris

I have used a Treo for a very long time: I hope M is going to be happy with it now.

Suit, brand: Barutti.

The pantalon was given to M. She wants to be not reconised.

Portrait

2011-01-01T13:17:00.000-08:00

You may download this photo, made by Rob Overmeer.

Domweg gelukkig

2010-11-08T04:01:00.000-08:00

Reis langs de luchtkastelen der moderne romantiek Ikea, Batavia Stad, Natuurmonumenten
door Tommy Wieringa

Op 23 januari 2001 is Nederland klaar. Die dinsdag, half tot zwaar bewolkt met aanvriezende weggedeelten in de avond, wordt de Grootschalige Basiskaart van Nederland gepresenteerd. Nederland is het enige land ter wereld met zo'n gedetailleerde kaart van zichzelf. Elk schuurtje, elk zandpad en elke steiger staat erop. In print bestrijkt de kaart ettelijke voetbalvelden, er is 25 jaar aan gewerkt, het wordt een «geografisch deltawerk» genoemd.

In de nazomer van 2004 rij ik door dit voltooide land, schoenen uit, raam open, huis zwaluwen brengen de tweede leg al groot. Het is een schitterende ochtend om de tekenen van afheid te zoeken, met als uitgangspunt dat het concept de hoogste uitdrukking is van een ontworpen, voltooid land. Het concept is een financieel-economische categorie, bedoeld om de klant in de kooplustige stemming te brengen die aan een transactie voorafgaat. Conceptualisering betekent een voortdurende verfijning van het contact tussen producent en consument.

Op de kaart zet ik een route uit langs een aantal concepten in de Randstad en omstreken. Als je er eenmaal op let, liggen ze overal voor het oprapen. Van Ikea in Amsterdam-Zuidoost tot Batavia Stad en de Vereniging Natuurmonumenten in de polder zijn de concepten glas helder; het is een röntgenachtige ervaring om op deze manier naar Nederland te kijken.

Vaak hebben concepten een historische aanleiding die door iedereen begrepen kan worden. Zo verrees achter de dijk in Lelystad een compleet zeventiende-eeuws VOC-dorp waar fabrikanten hun restpartijen verkopen tegen bodemprijzen: Batavia Stad. Nederlands eerste outlet-center werd in dezelfde tijd opgeleverd als de Grootschalige Basiskaart; sinds de zomer van 2001 werden in Batavia Stad 5,5 miljoen bezoekers geteld die hun ervaring gemiddeld beoordeelden met een 7,6.

Uit de vestingmuur rondom Batavia Stad steken pittoreske kanonsloopjes, de wapperende vlaggen seinen SALE, wat hier het stads wapen is. Honden zijn binnen de muren niet toegestaan. Honderden kinderen wel. In de map Algemene Informatie vinden we: «In Batavia Stad wordt het outlet-concept aangeboden in een setting die is geïnspireerd op de Gouden Eeuw. Bij het binnengaan van Batavia Stad door één van de drie toegangspoorten wordt onmid dellijk de sfeer van bedrijvigheid en handel duidelijk, die zo kenmerkend is voor Nederland tijdens de zeventiende eeuw. Binnen de muren geen kolossale winkelpanden met grote etalages, maar intieme winkels achter karakteristieke gevels. (...) Hierdoor ontstaat een sfeer van ambachtelijke bedrijvigheid in een vestingstad. Het concept outlet shoppen speelt in op de Hollandse koopmansgeest, wat naadloos aansluit bij de Gouden Eeuw en het uiterlijk van het stadje.»

Ik spreek Karin Dekker, directeur van Batavia Stad, niet toevallig opgeleid als industrieel ontwerper in Delft. Ze is opgetogen over haar stad: «Ik noem mezelf geen directeur maar burgemeester, en het managementteam noemen we de Stadsraad. De façade van Batavia Stad werkt zo goed omdat het zo ongelooflijk knap is doorgedetailleerd. Een goed concept is doorgevoerd in alle facetten van het bedrijf. Ons infobulletin heet het Stadsjournaal en we proberen het personeel te stimuleren door inspirerende spellen voor ze te bedenken, ze kunnen bijvoorbeeld goudstaven winnen door goede service te verlenen. We zijn tenslotte een VOC-dorpje.»

Goudstaven, aha. Maar is het uiterlijk van de stad niet eerder Scandinavisch?

«Ik hoor ook wel dat het op Willemstad lijkt, maar nee, we zijn letterlijk een vissersdorpje, zó zag het eruit. We zijn in Nederland met heel veel mensen die keus hebben uit heel veel producten: dat maakt de consument zo kritisch. Hij wil service die past bij het product, en wordt daarin bevredigd door eenvoudige, krachtige concepten. Wat wij eigenlijk willen met een concept als Batavia Stad is een plaatsje kopen in het hoofd van de consument.»

Terug naar de Randstad, distels pluizen in de berm van de A6. Ik denk aan Karin Dekker die werkelijk gelooft dat ze burgemeester is van een zeventiende-eeuws vissersdorpje. Misschien kan het niet anders en moet de uitvoerder van een ver doorgedreven concept er zelf diep in geloven om het te laten slagen, zoals priesters werkelijk denken dat ze het woord van God verkondigen.

Bij Almere staat links in de weilanden Kasteel Almere. Het concept Nederland mag dan zijn voltooid, Kasteel Almere is dat beslist niet. Het was bedoeld als hotel annex partycentrum, maar de bouw ligt al heel lang stil. Vanaf de weg is de kasteeltoren van grijze betonplaten te zien, en een aantal bijgebouwen zonder dak. Het is niet gemakkelijk om er te komen, ik verdwaal op fietspaden tussen het groen en vraag op een bruggetje de weg aan een gepensioneerde wandelaar met hond en tennisbal. Hij heet Bert, gewoon Bert, geen achternaam, «je weet nooit wat er kan gebeuren». Achter ons ligt het kasteel, waterwegen scheiden ons van het terrein. Bert weet waarom het project is mislukt, zijn pratende hoofd steekt door het open portierraam en vertelt het hele verhaal van ongedekte leningen tot een directeur van de Rabobank die zich wellicht expres doodreed tegen een pilaar van een viaduct. «Jammer, heel jammer, het was een schitterend idee. Het is een reproductie van een Waals kasteel, een hotel moest erin komen, een oranjerie, zalen, horeca. Langs de oprijlaan werden zestien jaar oude kastanjes geplant, het kon niet op. Nu ligt het precies twee jaar stil. Als je er echt heen wilt, moet je afslag Almere Haven nemen en daar maar verder zoeken.» Bert gooit de tennisbal, de hond verdwijnt in de aangelegde bosschages van de Almeerse wandelzone.

Kasteel Almere is vanuit elke hoek te zien, maar er leidt slechts één vrijwel onvindbaar weggetje tussen een haag van berenklauw naartoe. Melden bij uitvoering, staat op een bord, en Hadi Bewakingen dreigt met honden achter een scherp betand hek. De toegangsweg van betonplaten is overgroeid met onkruid, in de verte staat de grijze graalburcht die al een ruïne is nog voor hij een kasteel was. Rafelig plastic wappert voor de ramen.

Waarom bouwen mensen kastelen na in de 21ste eeuw, waarom verschijnen er VOC-dorpen in de polder? Het loopt tegen de middag, voor het antwoord op zulke vragen moet ik naar Lucas Verweij in Rotterdam, tot wiens beroep het hoort om losjes maar in hoog tempo te filosoferen over vormgeving en ruimtelijke ordening. Hij ontvangt in korte broek en schenkt cola met ijsblokjes. Zijn kaartje vermeldt dat hij werkt voor Premsela, Stichting voor Nederlandse vormgeving. Ik wil het hebben over concepten in het algemeen en kastelen en VOC-dorpen in het bijzonder.

Lucas Verweij: «Allereerst de vaststelling dat Nederland af is. Natúúrlijk is dat zo. We hebben altijd ergens naartoe gewild, en nu zijn we er. We moeten accepteren dat dit het is, morgen wordt in Nederland niet beter dan vandaag. Het land is klaar, de rest is onderhoud. Maar tegenover die Totalordnung staat de romantiek: enerzijds zijn onze binnensteden dood gereguleerd door de evenementencultuur, anderzijds door en door gehistoriseerd.» Ik veer op.

De binnenstad van Utrecht!

«De grachtengordel! Daar trap je veel meer mensen mee op hun pik. De steden raken in zichzelf opgesloten door de hoge grondprijzen, dus voor de dynamiek moet je kijken naar plaatsen waar de grondprijzen laag zijn. Dan krijg je kastelen en VOC-dorpjes in de polder. Mensen willen een historische worteling terugzien in hun omgeving, neem de riviertjes die ooit zijn gedempt en nu in oorspronkelijke staat worden teruggebracht. De Gender bij Eindhoven komt op de oude plek te liggen, daar is draagvlak voor. Ook concepten als Batavia Stad en Kasteel Almere vormen opportunistisch gekozen achter elkaar liggende historische façades. De grond van een ontwerp moet liggen in een schijnbaar natuurlijke aanleiding.»

En voor de historische binnensteden geldt een kunstmatige authenticiteit?

«Ze ademen de sfeer van historische duurzaamheid, maar als de vraag van de consument verandert, komen er weer andere coulissen.»

En wat moeten we aan met een af land?

«Natuurlijk levert afheid een zingevings crisis op, maar we moeten niet meer proberen iets fundamenteel te veranderen. We hebben het goed voor elkaar. Dit is een postindustrieel, geslaagd land.»

Bij het afscheid overhandig ik Verweij een handvol muntgeld, niet als loon voor zijn informatie maar omdat hij zijn chipkaart leende voor een parkeerticket. Verweijs laatste woorden zijn: «De coulissenidentiteit van Nederland wordt ingegeven door gebrek aan tijd. Tijdens een wandeling van 35 minuten door de natuur willen we een paar dingen beleefd hebben: een bos, een watertje, wat rietland misschien. We hebben kort de tijd, dus in die korte tijd moeten een paar belevenissen zitten.»

Dat treft, want de volgende halte is de Ver eniging Natuurmonumenten, producent van natuurbelevenissen. Als we Nederland beschouwen als een park dat weliswaar af is, maar waar de seizoenen nog kleur geven aan het concept, dan is Natuurmonumenten de plantsoenendienst. De vereniging beheert tachtigduizend hectare natuur verdeeld over 330 natuurgebieden. In de nota Genieten van de natuur: Recreatiebeleid bij Natuurmonumenten staan de doelstellingen beschreven: «Natuurmonumenten levert mogelijkheden voor natuur- en landschapsbeleving. (...) Natuurgebieden zullen zo ingericht worden dat de belangrijkste natuur- en landschapsaspecten van het gebied beleefbaar zijn. Door aantrekkelijke wandelpaden aan te bieden, van waaraf de belangrijkste aspecten van het gebied van dichtbij te beleven zijn, wordt het van de paden afwijken onaantrekkelijk; het pad dient het gemak van de mens. Uitgangspunt is dat buiten de paden niet veel anders te zien is dan vanaf de paden. Naast het aanbieden van dit padennet is het in een aantal fysiek makkelijk toegankelijke natuurgebieden mogelijk om van de paden af te gaan (struinnatuur).»

Het concept is duidelijk: beleefbare natuur, overal hetzelfde en begrijpelijk voor iedereen. Het is tot in de details uitgedacht en verschilt daarin niet van de grondgedachte van Batavia Stad. «Van de Sint-Pietersberg tot aan Schiermonnikoog en van de Duivelshof tot aan het Zwanenwater wordt dan ook hetzelfde verhaal verteld: het Natuurmonumentenverhaal. (...) Cultuurlandschappen zullen bijvoorbeeld gekarakteriseerd worden door brede, goed onderhouden paden, draaihekjes en mooi uitgevoerde banken, terwijl in nagenoeg na tuurlijke landschappen gestreefd zal worden naar het creëren van een illusie van niet ingerichte natuur.»

Mogelijke extra voorzieningen zijn «een speelweide met ruige hoeken» en een «rituelenbos, waar mensen een boom kunnen adopteren voor de geboorte van een kind of ter nagedachtenis aan een geliefd persoon».

Het pad dient het gemak van de mens en de illusie van niet ingericht landschap, de struinnatuur en het rituelenbos komen tegemoet aan de wens van mogelijke doelgroepen.

In Muiderberg ontmoet ik Gradus Lemmen, every inch een boswachter. Hij is beheerder van het Naardermeer, het oudste gebied van Natuurmonumenten, en draagt een groen boswachterspak. «Ik ben beheerder, maar in de uiting naar het publiek heet ik boswachter, dat is de term die bij het publiek populair is. Het uniform is vanwege mijn publieksfunctie.»

Als zijn mobiele telefoon gaat, klinkt er een hysterisch sjirpende cicade. Lemmen negeert de cicade, zijn wijsvinger volgt de courante wandelroute op een satellietfoto van het Naardermeer en omliggende polders. Het vertrekpunt is station Naarden-Bussum, de route is achttien kilometer lang en voert langs hooilandjes met orchideeën, open water in diverse schakeringen, gemaaid rietland, verouderd rietland en moerasbos. Op een aantal plaatsen komt de wandelaar Galloways tegen, geïmporteerde grazers met een vervaarlijk uiterlijk maar een zachtaardige inborst. Twintig- tot dertigduizend mensen lopen jaarlijks het rondje Naardermeer, merendeels hoger opgeleiden. Lemmen: «Hoger opgeleiden hebben een voorkeur voor natuurlijke natuur, lager opgeleiden voor georganiseerde natuur. In onze gebieden scheppen wij de omstandigheden waarbinnen een autonoom proces plaatsvindt. Natuur ontstaat door natuurlijke dynamiek, onrust. Wind, verlanding, verstuivingen, overstromingen, maar dat kunnen we niet meer hebben hier. In Nederland zijn alle natuurlijke vormen van dynamiek stilgelegd omdat ze voor ons bedreigend zijn. Maar gebrek aan dynamiek levert eenvormige natuur op, dus wekken we kunstmatig onrust op waarbinnen beleefbare natuur kan ontstaan.»

Het rondje Naardermeer (NS-wandeltocht no. 23) is in één richting uitgezet, zodat de wandelaar onderweg minder andere wandelaars tegenkomt. «Dat geeft de bezoeker een minder druk gevoel.»

Voor de deur van Lemmens kantoor is het suizen van auto's op de A1 te horen, de aanstaande uitbreidingen van het wegennet oefenen grote druk uit op het natuurgebied. Het zal steeds verder ingeklemd raken tussen het web van wegen dat al nauwer om de wereld spant (Slauerhoff). Lemmen: «We krijgen het land dat we verdienen; wanneer de auto en de portemonnee in het geding zijn is niet iedereen bereid offers te brengen. Er is een plan voor een verbinding tussen de A6 en de A9, onder onze polders door. Maar een tunnel heeft luchtschachten nodig, een in- en een uitgang, er zullen zichtbare markeringen in het landschap komen. De vraag is: in wat voor land willen we leven?»

Tot zo ver Natuurmonumenten, het loopt tegen de avond, tijd voor de laatste halte vandaag: Amsterdam-Zuidoost. In het nieuwe centrum heeft elke illusie van niet ingericht landschap plaatsgemaakt voor Totalordnung. Daar waar de menselijke ontwikkeling is geëindigd in kolossale overstilering, is het best te zien in wat voor land we willen leven.

Ik laat de auto achter in de sectie Snickers van de parkeergarage onder de Arena. Ook in de secties Philips, Opel en Nationale Nederlanden is plek, maar de consumentenvoorkeur bepaalt de parkeerplaats. Ik denk aan kinderen die op het strand de weg naar de handdoek terugvinden via borden met pictogrammen van Dick Bruna erop. («Roosje, we liggen bij Nijntje, onthoud je dat?»)

Het is vlak voor zessen, het lied van de heimachine klinkt en bezemwagens vegen de pleinen aan. Onder duizend spiegelende zonnen spoeden goed verzorgde forensen zich naar de metro; met losse hand geschetste figuurtjes op een zonnige artist impression. Amsterdam-Zuidoost is een totaalconcept, gesegmenteerd in tientallen kleinere concepten. Rond de ArenA Boulevard wemelt het ervan, te beginnen bij Soccer World, de brasserie van Frank Rijkaard, Danny Blind, John van 't Schip en de broers De Boer. In dit «Mekka van de culinaire voetballiefhebber» bestel je een koffietafel Sjaak Swart of spare ribs die volgens Danny Blind «nog lekkerder smaken als je ze met de handen eet». In het Grolsch CineCafé schuin aan de overkant eet je Grolsch CineSaté en in brasserie Het Vervolg wordt geen slok gedronken zonder een verwijzing naar Ajax. Maar dit is nog allemaal kinderspel vergeleken bij de kampioen van het conceptdenken, het onbetwiste Concept No. 1: Ikea.

Op loopafstand van de ArenA Boulevard is een Ikea-filiaal met vijf koopavonden per week. Ik waag me in het labyrint en passeer op de roltrap een blow-up van idyllisch Zweeds platteland. De tekst die erop staat afgedrukt is te mooi om te laten liggen:

Småland

Stilte heerst.

Bossen domineren het landschap.

Een meertje verscholen achter boomstammen.

Een eland nipt van helder water.

Rode bessen klaar om geplukt te worden.

Stenen muren. Vastberadenheid.

Hard werken en streven.

Naar een beter bestaan.

Dit is het hart van de nijverheid van Zweden.

Dit is Småland.

De poëzie van Scandinavisch huiskamergeluk. Op www.ikea.nl wordt het idee nader toegelicht: «Het concept van Ikea is helder: het aanbieden van een zo breed mogelijk assortiment functionele woonartikelen van een goede vormgeving, tegen zulke lage prijzen dat zoveel mogelijk mensen in staat zijn deze artikelen te kopen. (...) Wij kozen partij voor de grote meerderheid.»

Pijlen wijzen de weg door het pand, je volgt een circuit dat alleen met geheime wetenschap halverwege verlaten kan worden. Het hele assortiment wordt zo gezien. De circulaire route heet de long, natural walk en net als bij Natuurmonumenten kun je maar één kant op.

Ik dwaal door alle interieurs van mijn vrienden, alleen, mijn vrienden zijn er niet. Wat nu als je hier nooit meer uit zou kunnen? Je zou noodgedwongen alle tweedehands boeken uit de grenen kasten lezen, een allegaartje van Nederlandse en Zweedse titels. Glinsterend was het zwaard, De zee en haar geheimen. Zweedse woordjes oefenen met Sexualitet och öde van Germaine Greer in de hand.

Langzaam ademhalen nu, niet in paniek raken. Er is een uitgang. Ooit. Ergens.

Onderweg staan transparante informatiezuilen: «Maak kopen nog gemakkelijker». De middelen hiervoor zijn een wegwijzer, een potlood en een meetlint. Ik begrijp het: navigatieapparatuur om de weg naar buiten te vinden.

Tussen de bedden belt een man naar huis: «Hai schat, met mij. Kun jij de lengte van Robins matras even voor me opmeten?»

«Robin is een warme slaper, hij zweet 's nachts als een konijn.»

«Nu heeft-ie een vrij harde, dit matras zit tussen soepel en stevig in.»

Verderop twisten een man en een vrouw om een kussen. Zij, vergevingsgezind: «Jij hebt gewoon een andere smaak dan ik.» Hij, met gelaten woede: «Doe maar jouw niet-smaak dan.» Ikea: «Wij richten ons op al die mensen die hun woning willen verfraaien om een leukere leefomgeving te creëren. Mensen met uiteenlopende wensen, smaken, dromen, verwachtingen...»

Ieders woonvoorkeur is verbluffend knap geïmiteerd, we zien de betaalbare illusie van authenticiteit. Wij zijn geteld en gewogen, elke denkbare individuele stijl is gekoloniseerd. «Omdat de meeste producten plat zijn verpakt, kan je ze makkelijk naar huis vervoeren en daar monteren. Dat betekent dus dat je niet betaalt voor wat je zelf kan doen. Tja, en zo besparen we samen geld... om elke dag beter te leven!»

Een moeder tegen haar dochtertje: «Aziza, kijk uit, die meneer wil er even langs.»

Een mevrouw op de afdeling modern- klassiek: «Tss, heeft u haast of zo?»

DIT IS GEEN UITGANG. VOLG DE BORDEN UITGANG. Rennend naar beneden over een roltrap omhoog ontvlucht ik de conceptwereld in platte verpakking. In de sectie Snickers wacht de auto.

my last name has an IJ

2010-09-03T14:42:00.000-07:00

Today somebody wrote my name down on a formula, I made a picture of it.

Since I am immigrated I have gotten aware that my last name -Verweij- is in an international context a lousy one. The end of the word is the problem.

The last part of the name is an ij. In the Netherlands these two letters form 1 sign. Just like the Danish ae an the beautiful German ß. It's called a 'ligature'. (German wikipedia page on this). If an ij is at the beginning of a word, as it is in IJsselstijn, IJburg et cetera one has to spell the both capitals. There is even a river called the IJ. And there is a festival about the river:

Microsoft word never understood this and consequently changes IJsselstein in Ijsselstein. We all know that if Word thinks something is wrong it is hard to change it's thought.

Everybody in Holland knows this international exceptual use of ij. We call it a 'long ij' in contrary to the 'short ei', wich sounds just the same. But in Germany people think (just a Microsoft) that the i belongs with the e. And they don't understand the last lettre: the j.

I am going to use NATO spelling on this: Victor Echo Romeo Whiskey Echo India Juliette

Design and Innovation

2010-08-16T11:36:00.000-07:00

Design is strangled by innovation. Some people (including my wife) say "If there is no innovation to a design, it is not design, its craft or folk art. Innovation is thereby not a progressive act for a designer; it is in the nature of design. Since we are neither folk-artists nor craftsmen, we are driven to innovate,"

I do not agree with that and argue with my wife about it frequently. I think designers are much too focused on the innovative. Innovation has been the collective obsession of the design world throughout the last century. I think we should let go of this obsession in order to make more objects of quality. Because quality does not necessarily equal innovation.

The second problem I have with the relation between design and innovation is that I think the role of designers in the innovative process is over-estimated. If we look closely at a lot of innovative design, the innovation is not the work of the designer. Let me explain a bit more about this before I go on to argue that we should be less focused on innovation in design.

Innovation can emerge from different stages of the design process. It can be part of the assignment. If that is the case the designer is often held responsible for the innovation, whereas actually the commissioner has called for it and thereby caused it to be a design factor. I think this was the case with the Senseo or Nespresso and the Ipad. In these cases, it was primarily the brief, released by the commissioner, that led to these extraordinary and innovative products. There are thousand of examples like these. When it comes to the design, the iPad is a boring rip off of the iPhone. But it is still an innovative product.

Closely linked is the type of innovation that arises from the function of a product. The product is then able to do something that couldn't be done before. Skype is one example. We can't say it is brilliantly designed, but its functionality is brilliant. The same is true for car navigators or twitter. Any designer would have made this product into an innovative product because the functionality called for it, and hence the design brief must have as well. We tend to honor the designers in all these examples, whereas I think the commissioners have done their part to make these designs innovative.

Production method and techniques
When a new technique or production-method comes along a whole field opens up. Look at lighting design. Because of the prohibition of the light bulb we have been converting to LED lighting, which can lead to completely different shapes and typologies. Due to this conversion, there has been one innovation after another lately. Now we need the innovative qualities of designers to make really smart lamps. It has always been that way. Dieter Rams showed the new producing techniques among the Braun products. Eames demonstrated what we could do with laminating. Corbusier and Tadao Ando showcased different ways of using concrete. Using the new possibilities in a creative and useful way, this is the core of innovative design work.

Over-focused
As a said, I think innovation is the collective obsession of the design world: designers focus too much on it. Imagine what would happen if-only for one year-the whole design world stopped trying to innovate? What if we paused the innovation?
I think a lot of good products would be made that year, because if we didn't put energy into trying to make the new, we might put energy into trying to make the good. Quality does not necessarily require innovation.

Yes, in the last century innovation played as crucial a role in the design profession as Freud played in psychotherapy. But I have the feeling we are ready to leave the Freud era behind us. (My wife disagrees). There are certainly fields in which the old need for innovation is still obvious, but more and more fields arise in which we don't need the innovative. We need sustainable quality.

In architecture the turn-around is already visible. The renovation and restoration departments of universities grow bigger everyday. There is more work in these fields than in new developments. It requires a different attitude towards designing (because the product already exists). The stars of innovative architecture are not the stars of restorational architecture. More 'new stars' are emerging outside the innovative field. In product design there is not yet truly an equivalent, but the underlying development is the same.

Although I realise that design and innovation have stayed so close to each other, I do wish I could see how good less innovative designs could be. I will have to wait.

Abandon Architectures

2010-08-01T07:59:00.000-07:00

Abandon Architectures

Designbüro El Último Grito Präsentieren ihr neues Buch “Abandon Architectures”.

Moderation: Lucas Verweij, Publizist

Colloquium: 2. August 2010, 19.00 Uhr Stilwerk Berlin Kantstraße 17. 6. OG. 10623 Berlin

Roberto Feo und Rosario Hurtado haben im Jahr 1997 das Designbüro El Último Grito gegründet,
das zurzeit sein Sitz in London und Berlin hat. Ihre Arbeit untersucht stets die Beziehung zwischen
Gegenständen und Kultur, durch verschiedene Projekte für internationale Kunden und Behörden
wie z.B. Magis, Lavazza, und das Victoria & Albert Museum.

Das Designerduo betrachtet Bildung als einen wichtigen Bestandteil seiner Arbeit. Seit 2006 sind sie Senior Design Research Fellows an der Kingston University. Roberto Feo unterrichtet seit 2006 am Royal College of Art und Rosario Hurtado an der Glodsmiths University seit 1999.

Das Projekt Abandon Architectures zeigt das Interesse von El Último Grito an der Einbindung, der Wiederverwertung und der neuen Interpretation, welche die zeitgenössische Kultur von den übernommenen Systemen und Strukturen macht. In diesem Zusammenhang ist es eine Herausförderung,
neue Gegenstände zu schaffen, die durch unsere Weltanschauung ergründet werden können,
damit das Projekt alternative Arbeits-, Kommunikations- und Lebensformen bieten kann.

Reclamecampagne te snel rijden

2010-05-19T13:41:00.000-07:00

De campagne van de overheid om ons aan de snelheden te houden in de bebouwde kom is ronduit slecht. Het plot is voorspelbaar van de eerste tot de laatste seconde. Het verhaal van een volwassen man die terug van zijn werk door de vinex wijs rijdt is duf, clichématig en niet opwindend. Een overstekend kind hebben we al veel vaker gezien en meestal een stuk spannender. Dat het filmpje toch genomineerd is voor een Gouden Loekie komt waarschijnlijk doordat goede, morele boodschappen op veel synpathie van het publiek kunnen rekenen.

De chauffeur rijdt in de reclame slechts 7 kilometer te hard rijd, hij trekt op van 35 naar 40. En dan liggen er nog drempels in de straat ook. Mijn geweten wordt niet gekweld bij het zien van een veranwoordelijk man die in een nieuwe middenklasser door een vinex wijk rijdt. De boodschap is dan ook veel te flauw en onuitgesproken. Het is een "guilt trip campagne" die een te smalle morele basis heeft. De 30 zones worden -vaak terecht- niet serieus genomen door het publiek.

De opdrachtgever kon klaarblijkelijk al niet kiezen of ze nou een 30 of een 50 campagne wilden en ze vonden ook dat het onder de overkoepelende slogan moest vallen: "veilig thuiskomen heb je zelf in de hand", hetgeen zelf al een product van te lange vergaderingen is.
Er is hier dus onvoldoende morele grond om een gewetensspot mee te legitimeren. Dat we afval moeten scheiden, energie niet moeten verspillen, voorzichtig met vuurwerk moeten zijn, is te verkopen. Dat we geen 37 door een gedrempelde vinexwijk mogen rijden is echter niet te verkopen.

De verantwordelijkheid voor de slechte spot ligt echter grotendeels bij de opdrachtgever, ze zijn met een slap verhaal gekomen. Toch moet ook het reclameburo zich schamen omdat het hun taak is de opdracht aan te scherpen en anders terug te geven. Dat het buro nis5 betere veiligheidsspots kan maken liet het al eerder zien in een recente vuurwerkcampagne, voor dezelfde opdrachtgever.

Scherp blijven, jongens.

What European city is best for Designers?

2010-05-15T01:54:00.000-07:00

On May 29 at Arminius, Rotterdam I will moderate a public debate on the climate for designers in different European cities.
We will take a look at Stockholm, Barcelona (and its concurrency with Madrid), Manchester (and its relation to London), Berlin and Antwerp.

The basis for the discussion are the following questions, posed to all representative designers from the different cities: 

1. Perception
How do others view your city?
What do friends (and design colleagues from other cities) think of the city you live in? 
What image does the city itself try to sell or promote?
In your opinion, in what ways is this image correct or incorrect?

2. Visual Language
Do you regard yourself as typical designer in your city? Why or why not? 
What do you consider a typical visual (design) language or attitude in your city? 
Is there a specific field that is stronger (fashion in Antwerp, graphic in Berlin, etc?)  
Do you think design language is now fully global, and therefore not to be diverted back to specific places or cities?

3. The climate:
How would you describe the climate for design in your city? 
Are you satisfied with this climate?
What could be better? Is the climate (in a specific field of design) better than in others?

4. Policy (not necessaraly politics)
Are your city officials and inhabitants (governmental bodies, commissioners, entrepreneurs) aware of the potential of creatives where they live?
If yes, what have you experienced from this awareness? 
Do you regard the policies towards creatives in your city as successful?
What should they do according to you? 
Do you feel that your (creative and entrepreneurial) value is acknowledged? What has been the greatest step towards improving the design climate in your city?

5. Belief
Do you believe in your city for the next 10 or 20 years? 
Why do think the city will grow stronger or weaker? 
What advice would you give to your local politicians?

The following designers will answer the questions:

Berlin
Drushba Pankow
Alexandra Kardinar und Volker Schlecht
Kollektiv für manuelle und rechnergestuetzte Bilderzeugung

Antwerp
Marga Weimans
Fashiondesigner

Manchester
Matth Booth
Digital designer and initiator of Lomowall and Northern Digitals

Spain (Barcelona & Madrid)
Helena Casanova+hernandez architecten
Rotterdam-based architects who came from Spain for the climate in Rotterdam

Hella on Rotterdam

2010-04-20T23:25:00.001-07:00

Hella Jongerius interviewed by her husband about their previous hometown Rotterdam

Hella Jongerius worked for sixteen years in Rotterdam, at two places in the old west part of town and two places in the district 'Cool'. We are now speaking in her studio, Jongeriuslab, on Kastanienallee in Berlin's Prenzlauer Berg district, where she has worked for half a year, after moving to Berlin with her family a year before that. Since I am her husband and this is our first interview, the conversation feels strange. I had always thought it would be impossible for me to interview her, but soon I find this is not at all true.

How do you look back on Rotterdam and the climate of the city?

Rotterdam has a certain "barren land" where weeds and rare flowers can grow well. There is still plenty of room there; lots of physical but also mental space that has always attracted creative people. I was able to work within that lovely creative shelter, developing my own stories and samples without distraction. The availability of workspace was and still is crucial for every designer, and Rotterdam still makes good on these opportunities. I have rented good places in the past: a former laboratory, a former butcher shop, and a monumental mansion. Each had some problems to play around with, but that character fits well with my own.

How has the city influenced your work?

Rotterdam is more of a pioneer town: there is simply less infrastructure for culture and the mentality is harder. Germans would say the city is less "etabliert"-less established. But this also applies to Berlin anyway. Rotterdam is not a comfortable city where everything comes to you. You have to get yourself out there and build a network. You don't simply relate to the city. It's a city where the street culture is not yours-a city of men and women with balls. This mentality and work ethic have given me ambition like oxygen. An important theme in my work is the celebration of imperfection, which is also recognizable in the city of Rotterdam.

Then I found out that we both consider 2001 as a highlight of our Rotterdam years. In 2001 the city was the European Culture Capital. 2001 marked the midde of our Rotterdam stay.

For the first time the city showed itself to have cultural ambition. Of course we had already experienced its more macho ambition of being a "big port city," but this was something different. They wanted a cultural consciousness, and were willing to invest in it deeply. There was a buzz around the city, it was being called a 'social and cultural laboratory'. New places, initiatives, and organizations popped up, and you recognize more creative people in the streets. That was the first time I felt like Rotterdam was really on the radar. Designers and artists were attracted to the city. You can still see the wave of them that came then, even long after 2001.

We differ in opinion about the end of 2001. I use the metaphor of a collapsed soufflé, because the climate would have collapsed, specially after 4 years of populism- and conservative politics," but Hella disagrees.

No, the benefits of such newfound cultural capital were the people who decided to come to Rotterdam. That is the residue that is still there after ten years, proving that the venture was successful. It is logical that the cultural buildings are being torn down and project organizations are shut down. It was certainly 'colder' during the populist and conservative admistration, but the battery was charged. This is always the wave dynamic of an imperfect city. The only thing really harmful to the creative sector is that the city has lost its generosity.

It's a bit strange to ask my own wife this question, but why did you end up leaving?

I wanted to have the feeling of being a beginner again, a pioneer, reinventing myself and my work. We also wanted to work abroad to gain a larger perspective, and it seemed to be the right moment. Since leaving, I find I've become milder in my thoughts about the city and its creative politics. They are not quite consistent and generous, but they do come from a mentality that fits with that of the city. Rotterdam is just a stubborn place: that is both its strength as well as its weakness.

In Dutch:

We spreken elkaar in haar Atelier aan de Kastanienallee in Prenzlauerberg, Berlijn. Sinds een half jaar werkt ze hier met de studio, Jongeriuslab. Samen met het gezin was ze al een jaar eerder verhuisd. Hella Jongerius werkte 16 jaar in Rotterdam, op twee plekken in het Oude Westen en twee plekken in de wijk Cool. Het gesprek komt vreemd op gang omdat ik haar man ben, en dit ons eerste interview is. Ik heb altijd gedacht dat ik haar daarom niet zou kunnen interviewen maar al snel merk ik dat dat niet waar is.

Hoe kijk je terug op je Rotterdam en het klimaat in de stad?

Rotterdam heeft op een bepaalde manier 'schrale grond', waar onkruid en zeldzame bloemen goed kunnen groeien. Er is nog altijd veel ruimte, veel fysieke maar ook mentale ruimte, dat trekt creatieven altijd aan. Ik heb in die luwte heerlijk kunnen werken. Ik kon zonder voorbeelden en zonder afleiding een eigen verhaal ontwikkelen. De verkrijgbaarheid van werkruimte was en is nog altijd cruciaal voor elke ontwerper. Rotterdam staat er nog altijd goed op met haar mogelijkheden. Ik heb goeie plekken kunnen huren, een oud laboratorium, een oude slagerij en een monumentaal herenhuis. Die hadden allemaal een bepaalde jeux, een karakter dat goed paste bij mijn handschrift.

Hoe heeft de stad je werk beïnvloed?

Rotterdam is meer een pioniersstad, er is nou eenmaal minder infrastructuur voor de cultuur, en de mentaliteit is norser en harder. Duitsers zouden zeggen de stad is minder 'etabliert'; 'minder gevestigd'. Dat geldt voor Berlijn ook trouwens. Rotterdam is geen comfortabele stad, waar het allemaal wel op je af komt. Je moet er zelf op uit, zelf een netwerk opbouwen, je zelf verhouden tot de niet eenvoudige stad. Een stad waar de straatcultuur niet de jouwe is, een mannen stad en een stad voor vrouwen met ballen. Deze mentaliteit en de arbeidsethos die in de stad hangt hebben mij mijn ambitie van zuurstof voorzien. Een belangrijk thema in mijn werk is het vieren van de imperfectie, dat is ook herkenbaar in de stad Rotterdam.

Ik kom er achter dat wij 2001, het culturele hoofdstadjaar, beide als een hoogtepunt van Rotterdam beschouwen. Het was ook ongeveer het midden van onze Rotterdamse jaren.

'Voor het eerst toonde de stad een culturele ambitie. De meer macho-ambitie van de grote haven kende we natuurlijk, maar dit was een andere ambitie. Men wilde er cultureel toe doen en was bereid daar diep in te investeren. Er ontstond een buzz rondom de stad. Een sociaal- en cultureel laboratorium werd het genoemd. Nieuwe plekken, initiatieven en organisaties kwamen als paddenstoelen uit de grond, opeens herkende je creatieve mensen op straat. Voor mijn gevoel stond Rotterdam voor het eerst echt op de radar. Dat heeft ontwerpers en kunstenaars aangetrokken om naar de stad te komen. Je kan dat duidelijk zien: er is een hele golf van na 2001.'

Over de afloop van 2001 verschillen we van mening. Ik gebruik de metafoor van een ingezakte soufflé, dat het klimaat ingestort zou zijn met als dieptepunt de 'Leefbare Jaren' Maar Hella is het daar niet mee eens.

Nee, de structurele winst van Culturele hoofdstad zijn de mensen die besloten naar Rotterdam te komen. Dat is het residu, dat er nog altijd is en daarmee is het geslaagd. Het is logisch dat de Calypso's daarna gesloopt worden en projectorganisaties opdoeken. Het was zeker killer tijdens Leefbaar en Fortuyn, maar de batterij was opgeladen. Het is de golvende dynamiek van een imperfecte stad. Het enige wat echt schadelijk is voor de creatieve sector is dat de stad zijn genereusiteit verloren is.

Het is vreemd te vragen aan mijn vrouw maar: Waarom ben je vertrokken?

Ik hou ervan een beginner te zijn, te pionieren, mezelf en mijn werk opnieuw uit te vinden. Wij wilden ook graag vanuit het buitenland werken, een groter perspectief, en dit was het moment. Ik merk dat ik milder ben geworden over de stad en haar creatieve politiek. Het is allemaal niet genereus maar wel consequent en ook vanuit een mentaliteit die strookt met de stad. Het is nou eenmaal een weerbarstige stad, dat is haar kracht en haar zwakte. Je zwakte is trouwens altijd je kracht, of was dat een Amsterdamse gedachte?

Foto van Geïnterviede en interviewer voor één van hun weinige samenwerkingsprojecten: Smartpublicspace. (later Fusedspace)

Pleidooi voor traagheid.

2010-04-13T02:16:00.000-07:00

Ik ben er niet trots en het zal met mijn leeftijd te maken (hoger dan schoenmaat) maar ik houd steeds meer van traagheid. Traagheid is voor mij gaan leven na mijn emigratie, in Duitsland zijn veel processen namelijk trager dan Nederland.

Organisaties worden hier minder snel gereorganiseerd, waardoor instituties langer blijven zoals ze altijd waren. Zo heb je hier nog een ziekenfonds, gaan kinderen met 6 naar school en is zwembad- en schoolpersoneel ambtenaar. Door minder te veranderen zitten scholen, gemeentelijke diensten en sociale voorzieningen vaker in gebouwen waar ze al 50 jaar of langer gehuisvest zijn. Als ik voor een kinderbijslagaanvraag in de rij moet zitten, zit ik meestal niet in een 'pas ontworpen, nieuwe stijl wachtkamer', maar in gangen waar al generaties zich ergerden aan de bureaucratie. De diensters hebben geen nieuw ontworpen vriendelijkheid uitstralend tenue aan, maar een klof, dat al te lang meegaat en gebruikssporen draagt. Zo is mijn deelgemeente gehuisvest in een gebouw dat daar een eeuw geleden voor ontwerpen werd. (zie foto)

In de orgware is de situatie net zo: Het Duitse mediatoezicht geschiedt regionaal met gremiums. Ook al is er een internetrevolutie en commerciële televisie, het gebeurt nog net zoals na de oorlog besloten werd. Centrale macht in de media mag nooit meer voorkomen. Ik interviewde onlangs een toezichtvoorzitster en vroeg: "Het systeem loopt toch hopeloos achter, u mist allerlei kansen. Moet dat niet heel snel veranderd?" Zij antwoordde heel kalm: "Over sommige veranderingen moet je gewoon veel tijd laten gaan, dat is beter voor het eindresultaat". Ik was met stomheid geslagen. Ze schaamde zich niet voor traagheid, ze pleitte er zelfs voor. Daarmee deed ze iets dat ik in Nederland nog nooit heb meegemaakt: pleiten voor Traagheid en stroperigheid. "Laten we het kalm aan doen, en er wat tijd overheen laten gaan".

Ook in het genootschap waar ik penningmeester ben, heb ik soms moeite me te beheersen. We beslissen er namelijk volgens het (in Duitsland populaire) konsensus modell: Alleen als niemand tegen een verandering is, gaat het door. Een veranderingsvoorstel wordt aangepast tot iedereen zich er in kan vinden. Er wordt nooit met alleen meerderheid besloten. Veranderingen hebben veel draagvlak, maar per saldo betekend het: Traagheid. Als je iets radicaals wilt, moet je het in stappen doen, en steeds iedereen meekrijgen. Maar het is juist die traagheid die zekerheid geeft, die routines geeft en die tradities laat ontstaan. Traagheid is spiritueler en meer in lijn met het leven. Traagheid maakt je minder zelfgecentreerd. Traagheid laat een rituele kracht ontstaan.

Waarom schrijf ik dat hier op?

Ruimtelijke ordening was ooit een trage discipline; maar zij is te snel geworden. De laatste 20 jaar hebben we ons laten meeslepen in gekkigheid die allerlei snelle jongens verzonnen. De vinex is te snel gebouwd en daarom is ze nu gedateerd. Almere is te snel opgepompt en daarom is ze nu lelijk en onaf. IJburg is te snel ontwikkeld, daarom moest het 20 keer aangepast en valt het nu tegen. Stadshavens is te snel geïnstalleerd en daarom is het nu weer ontmanteld. En dan heb ik het niet over de het Weena, de Bijlmermeer, de Zuidas en vele andere vormen van opgewonden stedenbouw.

Een nevenproduct van traagheid in planning, is dat tijdens de wachttijd -de tussentijd- een bijzondere conditie ontstaat. Je hebt dan de zekerheid dat er nog een tijdje niets gaat gebeuren. In die tijdsruimte ontstaat zwischenennutzing, kraken en allerlei vormen van tijdelijk en geïmproviseerd gebruik. Met traagheid komt automatisch improvisatieruimte los. Kijk wat er in Berlijn gebeurt in gebieden en panden die door traagheid 20 jaar braak hebben gelegen of leeg stonden. Van Temporäre kunsthal tot zwischennutzungs theaters en van kunst-kraak centra tot kinderopvangplekken. Het vond z'n plek in of op wachtend vastgoed.

Toegegeven: heel soms moet je in dit vak snel handelen, zoals bij de HSL of de vuurwerkramp. De opgave is dan ook anders: je weet wat je te doen staat. Op dat moment is haast geboden maar meestal is het dat niet.

Hoe zou IJburg eruit hebben gezien als het volgens konsensus modell ontwikkeld zou zijn? Er zouden misschien minder woningen hebben gestaan. Er zou zeker minder zijn verdiend. Ik laat dat nu buiten beschouwing maat alle haast in de ruimtelijk ordening werd de laatste decennia gedreven door geld. Het vak Ruimtelijke Ordening moet weer terug naar waar het zijn roots heeft: in traagheid.

Ik roep u daarom allen op weer eens wat minder hard te werken, minder te veranderen, minder te initiëren, minder te willen bewegen. Minder te willen verdienen en minder een punt te willen zetten.

Wees traag.

What is your profession

2010-03-18T00:05:00.000-07:00

This morning I had to fill out a form, asking the simple question 'Beruf Vater?' ('Father's profession?'). Only 7 centimeters of space were provided for the answer.
The form raised the hardest question anyone can ask me: In fact, I find it a harder question than 'what's the meaning of life?' I apologize for not being able to answer this question with just one word, but I am afraid I will need 686.

I studied product design for public space, and am therefore officially qualified as a designer for public space. Because I studied design in an art school, I can formally call myself an artist as well.

I have always written and published about design and therefore often call myself a journalist. But to be precise, most of my journalism is oral: it comes in the context of moderating or interviewing on stage. That would make me a moderator. But then again, Moderator is not a real profession: it's impossible to be a full-time moderator. You qualify for public speaker because of things you do when you are not doing that.

In the past I was dean of an architecture school, although I never studied architecture. So then as a profession I was the head of a school. Officially it was called an educational manager. I taught architecture students even when I was studying design. So that must make me an architecture teacher, right? I was also an intern at two architect firms, and I interviewed a lot of architects and moderated many debates on architecture.

I founded an office that worked in the fields of art, design and architecture. Because our work was shown in an architecture institute at an early stage, we were most often called 'architects,' although we never drew a house or building. In fact my companion was a city planner and most of our work was city planning. I have often been called a cityplanner or a citydesigner by others. I taught city planners and urban planners and interviewed a lot of them. But that doesn't make me a city planner.

At the start of my career I made maps to project my own vision of cities. I was called a cartographer, mapper and map-designer. I felt like a cartographer for a while, but normally this is only a profession for those who have actually studied cartography. You could argue, however, that in the end it is still visual representation and thereby a form of graphic design. Of course I was often called a graphic designer. Some even said our office was a graphic design studio.

But where my companion did most of the city planning, I was more involved in the art world. Art in public space, to be precise. I never made any autonomous artworks, but I was very often called an artist. I never called myself an artist, and it might be the only profession I never wanted to be.

In my time at the design institute Premsela I was a manager, or a program manager. On my business card it said we were 'domain holders,' whatever that may be. The things I did in the daytime were often in the exact same field as my work in my designer and journalist days. When I later founded a design platform we called ourselves quarter-makers, a term used in the army to describe those who go into the field first to organize the earliest necessities. Instead of this term, we could also call ourselves initiators.

Recently I started getting more involved in innovation and Web 2.0. As if it were my fate, this led to another professional description. This week I was introduced as a Web 2.0-specialist. I couldn't repress a smile, when somebody else said so, knowing this might be the 20th profession on my 'list.'

In recent times it has become much more normal to have more than one profession. In Twitter biographies people often call themselves: serial entrepreneur, designer, social media expert and DJ. Or writer, moderator, designer and initiator. That might be why I feel so at home in this domain. All the bold words in this text have once been used -and written- as descriptions of what I am. I have learned to live with them, although I honestly would prefer one word that says it all.

Lets take a ride, and run with the dogs tonight in Suburbia

2010-03-08T15:19:00.000-08:00

I made this map for the publication Buitenwijk (1998) van Arnold Reijndorp c.s. Reijndorp shows that inhabitants of suburbia use a vast amount of the area surrounding them, and the map illustrates this concept with a real world example. It shows the small suburb 'Toolenburg' nearby Hoofddorp and its surrounds. If you ask the Toolenburg suburbanites,, they will confirm that they are in fact right in the middle of everything. They can choose the sea that surrounds them, the shopping in Amsterdam, the leisure of the Green Heart, or the beaches of The Hague, Scheveningen or Noordwijk. Suburbanites are smart and own a car, often two.

The second map shows the same region, but with symbols plotted on the spots where the Toolenburg suburbanites actually shop, sail, swim, work, take planes, go to the theater or have fun. The title of this article is derived from the Pet Shop Boys song Suburbia, the full lyrics of which can be found here.

Viral, Grassrooted & Bottom-up

2010-02-18T09:55:00.000-08:00

Vandaag 3 buzzwords die met Berlijn verbonden zijn.

In deze stad zijn komen veel mensen die uit een 'do it yourself' cultuur. In de tachtiger jaren was dat sterk verbonden met de kraakbeweging, maar daarna vond het ook uitwegen in party cultuur, de esoterische beweging (yoga, healing, sauna etc).

Het begon ermee dat mensen zelf hun huizen opknapten, zelf hun gitaar bouwden en hun auto repareerden. Dat werd natuurlijk al snel verbouwen, hacken zouden we nu zeggen.

Zelfdoen is niet alleen goedkoper, je timmert ermee ook aan je eigen autonomie. De bekendste autonome enclave, die nog goed functioneert is Christiania in Kopenhagen. Maar in Kreuzberg konden ze er ook wat van, Kunsthaus Bethanieën is zo ontstaan en talloze restaurants, hotels, kraakpanden en workshopcentra.

In Nederland is dat vuurtje vrijwel geheel gedoofd, en als het kraakverbod door de kamer komt is het echt uit. Dat zou doodzonde zijn, niet alleen de kraakpanden, maar ook antikraakpanden zijn vaak oorden voor starters, creatieven en anders denkenden. De “do it yourself cultuur “ wordt in het algemeen weer opnieuw gewaardeerd. Over zelfmaak in design heb ik wel eens een column geschreven voor het tijdschrift Pi. Dat staat hier.

Berlijn is dus op activisme en engagement gebouwd. Je hebt “baugruppen” (mensen die zelf koopwoningen ontwikkelen) en “eltern initiative” Scholen, die opgericht en gerund worden door ouders. Een heel groot deel van de clubscene is door vrijwilligers en berokkenen gestart. Er zijn eigenlijk nauwelijks louter commerciële clubs.

De moraal over wat je voor een ander bereid bent te doen is hier wezenlijk anders. Het is vrij gewoon je huis te laten gebruiken door anderen als je weg bent. Op het kinderdagverblijf van mijn dochter sta ik geregeld te schoffelen (vrijwillig tuinwerk) en moet ik soms naar lezingen over de pedagogische uitgangspunten. Ook hebben we ‘Elternkaffee’, (met elkaar koffie en gebak serveren voor anderen). Eigenlijk valt het me nu pas op dat in Nederland heel veel gemeenschappelijk werk uitbesteed, gepacht en verkocht is. Veel diensten zijn geprofessionaliseerd. VVE's (woningbezitters) worden steeds vaker door professionals bestuurd. Een zeker samenhang verdwijnt daardoor uit de samenleving.

De vrolijke uitingen van deze mentaliteit zijn op de afbeeldingen te zien. Een geparkeerde fiets die feitelijk nooit bereden word is een adverteerderstruc om precariorechten te ontlopen. De andere beelden tonen een besmeurd affiche dat zegt: “cocaïne is jaren tachtig”. Waarover iemand heeft geschreven. “Revolutie is nu”. Nog een ander beeld toont een tamelijk normale lantaarnpaal volgestouwd met advertentie voor yoga lessen en kamer in onderhuur. Heel veel parties en conserten worden hier met wild plakken aangekondigd. Dat lijdt tot dikke sandwiches van krullende plakaten.

Koffie en creatieve industrie

2010-02-17T03:43:00.000-08:00

Ik moet iets zeggen over koffie. Ik kan het onderwerp onmogelijk over slaan als het over Berlijn gaat. Ik bericht live vanuit Slörm, in de Danzigerstrasse, Prenzlauerberg.

In Slörm (zonder umlaut geschreven als Sloerm) hebben ze niet alleen een papegaai in een hok waar je doorheen moet als je naar het toilet wil. Ze hebben ook gratis wifi, dat hier W-lan wordt genoemd. Daardoor ontstaat er tijdens werktijden een surrieëel beeld van labtoppers met papagaaiengepraat. Het is druk in plekken met wlan omdat veel Berlijners het zich thuis niet kunnen veroorloven. Die koffieshops transformeren daardoor in werkplekken voor freelancers, ze laten er zelfs hun opdrachtgevers en klanten komen.

Slörm gaat vrij ver in haar online identiteit: kijk maar eens op hun website. Je kan alle personeel een mail sturen en live binnenkijken (via een webcam) of je favoriete barrista dienst heeft. Je kan meedoen aan de fotowedstrijd waar het Slörm logo allemaal geweest is.

Een ander prettige gewoonte van deze koffieshops is dat ze een goede verzameling tijdschriften hebben. Afhankelijk van het karakter van de plek kan het een meer modische collectie zijn of een meer politiek geëngageerde. Je kan je er tijdens je verblijf dus ook goed informeren.

In het filmpje dat ik nu maak (met telefoon: sorry voor de Android kwaliteit) zijn de twee vrouwen (met apple laptop) Franstalig, zijn de papagaaien ontketend en zit naast mij een local op een Thinkpad te Skypen. Ze "vind de aangeboden uurprijs in orde" zegt ze wat nerveus, "maar er zijn iets te veel uren voorgesteld".
We kennen het allemaal, maar zeggen het meestal niet over Skype vanuit een koffieshop.

Waar in Nederland de koffieshops dus vooral distributiecentra van verboden middelen zijn, zijn het hier broedplaatsen van de creatieve economie. Het is een voorbeeld van hoe de armencultuur over aan het gaan is een humus laag voor kleinschalige creativiteit. Er ligt in het geheel geen taboe op je zakelijke telefoontje vanaf Skype in de koffieshop te maken terwijl een laptop op een gekanteld fruitkrat je kantoor vormt. Het komt voor uit armoe, maar heeft een eigen dynamiek en geeft een creatieve, inventieve klasse een kans.

Richard Florida zal dit allemaal vast al wel voorspeld hebben, ik vind het hier en nu interessant. Het sterkt mijn geloof in de creatieve (en daarmee ook economische) potentie van de stad. De tijd van louter diestweigeraars en straatkunstenaars die met afval werken is voorbij in Berlijn. Laten we nu hopen dat de stad zich niet zo corporate ontwikkeld als Amsterdam, London en New York. Laten we dus hopen dat Starbucks Slörm nog even niet overneemt.

Recensie van het etablissement is hier

Gastblogger in het Nederlands

2010-02-13T14:36:00.000-08:00

Deze week blog ik in het Nederlands, omdat ik Gastblogger voor In10 ben. Ik heb er zin in, want hoe leuk het ook is om te emigreren, je wordt stapelgek van voortdurend een andere taal te moeten spreken en schrijven. Als je naar Berlijn gaat komt er niet alleen het Duits bij, maar ook het Engels. Berlijn is dermate internationaal, dat op veel openbare bijeenkomsten Engels gesproken wordt. Je kan hier jaren wonen en geen woord Duits spreken. Ik ken mensen die het volhouden.

Ik echter niet: ik leef voor deel van gesproken woord en wil daarom een taal beheersen. Voor mij is er nooit twijfel geweest of ik Duits zou gaan omarmen. Ik ben inmiddels aan mijn tweede Duitse taalcursus. De meeste Nederlanders maken de fout (ik ook) onze grammatica te letterlijk te vertalen. Bovendien doen zij logopedisch te weinig moeite, je krijgt dan Van Gaal Duits.

Nu moet ik ook maar voor de draad met mijn Duits:

Kopfkino is trouwens een format dat ik inmiddels net het Design Platform Rotterdam enkele malen heb gedaan in Cinerama. We vragen een ontwerper een doorkijk te geven in zijn inspiratiebronnen, door zijn favoriete Youtube films te laten tonen.

Ik blog en twitter meestal in het Engels maar schrijf het liefst in het Nederlands. Grapig is dat Berlijn alleen in het Nederlands de J heeft. Als je het twitter zoekwoord intikt krijg je feilloos alleen in het Nederlands geschreven dingen over de stad.

De stad Berlijn is op dit moment erg populair. De crisis heeft daarbij geholpen: Berlijn was al goedkoop en lijkt niet zo om geld te draaien als andere Duitse steden. Hier is iedereen sceptisch over die opgaande ontwikkeling, niemand koopt hier bijvoorbeeld zijn huis (15% koop, bijna allemaal buitenlanders). De prijzen zijn hier al twee keer gezakt, na de muurval en na de verkiezing tot hoofdstad heeft Berlijn het twee keer 'niet waar kunnen maken'. Het is de vraag of het dit keer anders zal zijn. Ik wacht het af, in een huurhuis wel te verstaan.

Bookreview: The new tradition: continuity and renewal in Dutch architecture

2010-02-08T10:30:00.000-08:00

If the subtitle of this book is true, we have here the definitive book of books, the mother of all architecture dissertations: Continuity and renewal in Dutch architecture. I expect a series in 12 volumes, starting with medieval turf huts and ending with the burnt-down CCTV building. But titles can deceive.

The new tradition is an overview of what professionals and the public alike term 'traditionalism'; a century of traditionalist architecture and urban design, with an emphasis on the last fifteen years. The common definition of traditionalism - 'the conscious reversion to traditions in building as regards form, structure and function' - offers a succinct description of what this book is about. I can't summarise its subject any better than with this definition. But the word 'traditionalism' is noticeable by its absence. The avoidance of the 'T-word' gives the impression that the book deals with a taboo.

Circumventing the notion of traditionalism is not only a linguistic issue. It is a missed opportunity to define traditionalism precisely and to point out the difference with regionalism and critical regionalism. A comparison could have been made with classicism and with 'new urbanism'.
A fundamental (theoretical) framework is sorely needed to support, deepen and develop traditionalism. That is, of course, the motive for this book, but avoiding the right title make you think that traditionalism as such is somehow tainted, that nobody wants to be associated with it. That, to me, is incorrect. It is high time to name traditionalism in plain language and embrace it if desired. After all, the past teaches us that reappropriating a name (faggots, rednecks, punks) is a good strategy for emancipation. And traditionalism itself teaches us not to reinvent the wheel all the time but, instead, to benefit from the lessons of history. That is to say that the new tradition is positively ambitious in theoretical terms. The text on the back flap reads: 'If one puts bourgeois housing at the centre of architectural history, it becomes clear that the radical experiment of modernism was no more than an incident'. Right on target! The change of perspective in this book transforms the dominant line of thought into a footnote. But because the T-word isn't used explicitly, this argument isn't convincingly substantiated.

The 270-page coffee table book (somewhat oversized and certainly not portable) is written by Hans Ibelings and Vincent van Rossem. The book includes photographs of completed projects and drawings of neighbourhoods and villages, most of them designed by Mulleners + Mulleners, Scala, Molenaar & Van Winden, KOW, Soeters van Eldonk, Krier Kohl, Six Architects and LSW Architecten. Facade drawings, floor plans and sections are omitted entirely. The book seems aimed at a wide audience and not solely for professionals. And that aim has been achieved, because the book is accessible. Ibelings in particular clearly describes what this architecture is about.

The new tradition is expressly a compilation of work by two authors, with an abrupt change from one to the other on page 185. In part one Ibelings describes contemporary architecture practice as he zooms further and further out from the daily housing conditions. That results in a clear division into chapters: home, neighbourhood, village, city, landscape. It is, in effect, a substantial yet sympathetic essay (c. 6000 words and lavishly illustrated) in which Ibelings argues for a greater understanding of history in the development of new projects. The political and social tension surrounding the subject becomes clearer when he hints at the book's aim. On page 89, for example, he writes: 'Architects [...] usually show more interest in the city than in the village. They are more fascinated by the feverish dynamics of a steadily growing metropolis than by the peaceful continuity of rural settlements.' And on page 39 we read: 'In the Netherlands the trend is only to often to reinvent the wheel [...] and above all not to draw any lessons from the past'. The charge gradually becomes explicit: because of modernism, architects have developed an over-fixation on innovation and renewal in the area of typologies and materials. Traditionalists oppose this, advocate a view of profession based more on craft, and search for 'continuity in architecture' (hence the book's title).
Occasionally it becomes obvious what the book is really trying to do, namely to offer a counterweight to the prevailing view of architecture. Oops, is there a customary view of architecture? Most architects don't think so, but traditionalists think there is. They are of the opinion that modernism is too dominant in both architectural education and practice. They think there is scant regard for the discipline as a professional craft and skill. They think the architectural discourse is too hermetic and too inaccessible, and is based on too many assumptions. Now and then - not in this book - a comparison is made with politics before Pim Fortuyn. The New Urbanists add that people and human behaviour are not taken as the measure of things in urban design as often as they should be. This group is stronger abroad than in the Netherlands and has viewed sustainability as of paramount importance for a long time. 'Giving people many choices for living an urban lifestyle in sustainable, convenient and enjoyable places, while providing the solutions to peak oil, global warming, and climate change.' But although there is enough ammunition, the author decides not to go on the offensive in this book.

After page 185 Vincent van Rossem takes over with an exhaustive historical essay ('Timeless') that spans 25 pages. Van Rossem has an unmistakably academic style of writing and needs no fewer than 49 footnotes, whereas Ibelings needs none. While even non-professionals will understand part one of The new tradition, part two makes for heavy reading, even for insiders. The large discrepancy in approach between the two authors does not benefit the book. They work alongside each other but not together. A discussion on this theme has not, it would seem, been conducted between the authors. The result is therefore neither a comprehensive argument, nor account, nor study of historical facts, nor picture book. In that sense the publication is tentative, encompassing as it does a little bit of all of those character traits.

True to its title, The new tradition deals exclusively with projects in the Netherlands. The historiography, however, introduces an international perspective. A correct decision, I think. No matter how nice it is to see foreign examples, this book is about the Dutch situation. The book describes how that development, past and present, is inextricably linked to developments elsewhere. Van Rossem in particular refers frequently to the English and German history of houses and residential districts.

Another interesting thing is that the book doesn't confine itself to buildings. A substantial part concerns 'traditionalist urbanism' - which is generally more appreciated than the architecture. Ibelings's chapters on 'Neighbourhood', 'Village', 'City' and 'Landscape' go beyond the individual building and Van Rossem, too, writes extensively about the Garden City, Plan Zuid and the historical city. Moreover, a lot of attention is devoted to landscape and public space. This is useful because intelligent and careful solutions are often devised at the level of exterior space. Traditionalism means no Vinex front gardens but doors that open directly onto the street, no cars parked lengthways along the street but beneath it, behind it or beside it on a separate site. The street and the square - the collective domain - are viewed in a much more positive light than the style of architecture. In Poundbury, better known as 'the Prince Charles village', the architects fought the fire department in favour of the construction of dead-end streets and against roundabouts and through roads. Also included are alleyways, small shortcuts for pedestrians and cyclists only. You won't find them in contemporary residential districts.

This book would have been stronger if Ibelings and Van Rossem had sided more explicitly with traditionalism and, from there, counterattacked the numerous accusations made against it. After all, another lesson we learn from history is: attack is the best form of defence.

Info
Hans Ibelings, Vincent van Rossem, De nieuwe traditie / The new tradition. Continuity and renewal in Dutch architecture, SUN Amsterdam 2009, NL/EN, p.288, ISBN 9789085066927, €34.50

stadtacker

2010-01-12T13:00:00.000-08:00

the Design_Selfhelp_Group

The design Selfhelp Group is een nieuw format van DPR, waar ontwerpers elkaar helpen bij het ontwikkelen van projecten en het oplossen van problemen. De avond staat in het teken van hulp bieden en elkaars problemen oplossen. Het format en de naam is afgeleid van het format dat zelfhulpgroepen hanteren.

Aanleiding
“Onder ontwerpers heerst een cultuur van zelf-felicitatie”, aldus Timo de Rijk, Assoc. Prof Design History, Delft. Op deze avond zal dat niet het geval zijn. Geen “Haleluja, ik heb dit gemaakt en het functioneert erg goed”. Integendeel, een ontwerper moet uitdrukkelijk vertellen wat hij niet op orde krijgt, waar over hij twijfelt, wat niet gelukt is.
Het kan ook een project zijn dat twee kanten op, en kan de ontwerper niet beslissen wélke kant het op moet. Ontwerper kan ook over zijn eigen onvermogen praten. Wat lukt hem maar steeds niet, waar krijgt hij geen grip op?

Regels
Zoals gezegd: het format is afgeleid van het format dat zelfhulpgroepen hanteren. Daarbij gelden de volgende uitgangspunten:
1. Lotgenoten vormen de beste leraren, zij kunnen je het beste verder helpen.
2. Door het uitspreken van problemen worden de blokkades -om op te lossen- weggenomen.
3. Je leert door te luisteren en je verbonden te voelen met de anderen. Je deelt je problemen met anderen.
4. geen aantekeningen, geen foto’s, dus geen pers. Er heerst anonimiteit. “Wie je gezien hebt, wat je gehoord hebt: draag het in je hart, niet op je tong”

The design Self Help Group is een frisse versie van ‘Portfolio dag’, dat als doel heeft om jonge kunstenaars van feedback te voorzien door professionelen uit het artistieke veld via een persoonlijk gesprek. De basis voor dit gesprek vormt het portfolio.

Doel van de avond
Doel van de avond is te leren van elkaar: van elkaar ontwerpprocessen, van elkaars strategieën en van elkaars methoden van aanpak. Het gaat in de design Self Help Group noch om het definitieve probleem noch om De ultieme oplossing. De selfhelpgroup toont de denkprocessen. Door te spiegelen kunnen alle deelmers leren van ervaring van degene die spreekt. Het maakt ontwerpprocessen toegankelijk.
We breken met het idee dat je alleen kan leren van wat hele goede ontwerpers allemaal goed doen. (Model inspiratie). We gaan opzoek naar het lerend vermogen van ontwerpersbij elkaar: gewone stervelingen die zich aan elkaar optrekken.

We staan open voor eerlijke , opbouwende kritiek, maar het belangrijkste is wat de ontwerper zelf aangeeft dat niet juist is. We gaan dus niet met een bataljon critici het werk de grond in stampen. We hoeven echter ook niet alleen lief te zijn. We proberen iemand te helpen, en dat moet in het spraakgenruik, woordkeus en de toonzetting te horen zijn.
We kunnen aanvullend vragen stellen als: ‘Hoe zou jij dat dan?’ ‘Hoe had u dan gedacht dit te doen’?. Een ‘Gratis Tanken’ met projecten, omdat we streven naar kennis otwikkeling om het nivo van het ontwerpproces.

Partners
We zouden dit kunnen doen met De design Masters-HRO. Het zou ook kunnen met BNO, of met TU-Delft. We kunnen het natuurlijk ook zonder hen doen. We willen een groep van 40 man, met minder (20) kan het ook maar wordt het misschien veel gedoe voor weinig mensen.
De catering is sober; de wijn moet betaald. Het is geen feest-stemming, er is een gepaste rust.
In principe moet dit format goedkoop kunnen zijn, zelfhulpgroepen hebben zelden subsidie of sponsors. het wordt gedragen door de participanten.

sfeer
Gestreefd wordt naar een lerende omgeving die echter geen schoolomgeving is. Zeker geen theaterachtige opzet. het moet eenvoudig zijn. Het belangrijkste zijn de mensen. Geen zenden_zenden, maar delen.

Hoofdprogramma + theatrale setting:
We zitten in een kring, of in elk geval gelijkvloers. er is dus geen podium. Als het niet nodig is (minder dan 50 man) is er geen geluidversterking.
Ontwerper (m/v) neemt het woord en verteld in 7 minuten zijn project, maar eigenlijk vooral zijn probleem. er is geen beamer, maar we presenteren met grote prints: a3 zwartwit op een flipover, maximaal 5. Elke vorm van stardom, college of lezing moet vermeden worden. Daarna hebben we een kort vragenrondje (5 vragen) In de vraag mag geen kritiek verscholen zitten.
Het kan zijn dat ik vragenstellers ga vragen om te vertellen welk verband ze zien met hun eigen case (zoals het probleem zich bij hen voordeed)

Na het probleem aangehoord te hebben, gaan deelnemers raad geven. Probeer eens dit, doe eens dat. Mogelijk bied iemand zich aan om zich bij het project aan te sluiten of zijn kennis te delen. Iemand kan zich dus aanbieden om na de avond betrokken te blijven, of nog eens contact op te nemen.

Rol publiek
Strikt genomen bestaat het publiek niet, je neemt deel aan een bijeenkomst. (Of je neemt niet deel). Alleen mensen die zich hebben aangemeld zijn welkom. Pers is niet welkom. Degene die spreken zijn dezelfde als degene die toehoeren. Iedereen kan dan ook het woord krijgen. Er geld dezelde maximale spreektijd voor iedereen. Iemand kan de hele avond zwijgen. Niet iedereen hoeft te spreken. Wel moet iemand de regels in acht nemen: je mag niet aan de deur staan hangen met een biertje in je hand, smoezen met je buurman. Als je binnen bent neem je deel.

Uitwerking
We meten rondvragen in de community wie een probleem wil delen. Ik ben een sterk voorstander van per nieuwsbrief op te roepen, zodat iedereen de kans heeft gehad zich aan te melden. Daarna screenen wij (Willem, Lucas, Deckers) de ontwerpers. Wij screenen niet alleen de problemen maar ook het mens erachter. Op de enscenerening van de avondhebben we alleen invloed via de cast. De rest moet spontaan zi ch ontwikkelen. Als we iedereen 1 kandidaat noemen, hebben we er 3.

Mijn rol
Een ander moet uitgelegd worden. Ook moet er iemand zijn die iemand afkapt, of juist nog even doorvraagt. Mijn rol mag niet te dominant zijn. het is niet mijn show.   Het is ook geen show.

Programma. Voorstel 7 of 14 Februari

aanvang 19.30

Inleiding: 15 minuten. Spelregels hoe en wat enzovoort. iets langer dan bij Kopfkino.

1. Kandidaat A spreekt 7 minuten, met beelden als beschreven.

samenstellen van het pannel. inclusief reacties 15 minuten

totaal inclusief aan- en afmodereren: 25 minuten

2. Kandidaat B spreekt 7 minuten, met beelden als beschreven.

samenstellen van het pannel. inclusief reacties 15 minuten

totaal inclusief aan en afmodereren 25 minuten

Pauze

Na de pauze:

3. Allen worden nu betrokken. We delen de groep in zij die een probleem willen delen en zij die denken te kunnen helpen. We maken paren van 2. Probleemhebber praat 5 minuten, toehoorder luisterd. Daarna reagereert toehoorder. In eerste instantie is er geen cross-talk. Het zijn twee keer monologen. 5 + 3+ 5 uitleg = 13 minuten

Daarna wisselen we van rol (eventueel in nieuwe paren, hoeft niet)

5 + 3 = 8 minuten

samen alle 25 minuten

Kandidaat C Spreekt 7 minuten met 3 beelden.

samenstellen van het pannel. inclusief reacties 15 minuten,

totaal inclusief aan en afmodereren 25 minuten

Slot. Dank etcetera 5 minuten

Totaal 105

Borrel 35
Dat is ruim 2 en half uur, 2 Uur 40 min.

Koude Kip

2009-12-29T09:29:00.000-08:00

Ik word regelmaatig gevraagd (door Nederlanders) of ik slaap, dans en eet- plaatsen weet in Berlijn.
Ik vind dat als je een blog hebt onder deze naam (en een Nl paspoort), je wel verplicht bent om daar antwoord op te geven.

De "gouden tippen" (in het duits: Geheimtips) lekken altijd maar snel uit. Vandaar de titel "Koude Kip" en de weggestoptheid op deze blog, opdat niemand het vind.
Doe ermee wat je wil. Mijn lijstje is strikt persoonlijk, ik heb nergens aandelen. Merk op dat ik veel beter in Mitte en Prenzlauerberg bekend ben (Centrum -oost) dan in West centrum.

Een vriend (Robert Beckand) heeft een fantastische kaart gemaakt van -volgens hem- plekken die een bezoek waard zijn: klik hier

slapen:
EastSeven is vrij nieuw, en oprecht. Ikea bedden, gezamelijke ontbijtruimte en een tuintje.
Het is niet zo akelig groot als meininger, waar altijd bussen scholieren liggen. Goedkoper dan East 7 gaat volgens mij nauwelijks, en ik zou 't niet wagen.
Er werkt een Nederlandse meid maar haar werktijden ken ik niet. http://www.eastseven.de/
(inmiddels weet ik dat goedkoper wel kan: Ostel http://ostel.eu/ daar je lig met een stel op een kamer voor een habbekrats. Wel een beetje oninspirerend deel van de stad)

Michelberger hotel
Durder, maar niet heel duur. en mooi (designerig)
http://www.dezeen.com/2009/09/09/the-michelberger-hotel-by-werner-aisslinger/
Ik sliep er nooit. Go check yourself.

Camper Hotel
Zelfde merk als de schoenenboer.
Lekker duur en posj. Net open op de hoek bij U-bahn Weinmeister.
Fantastisch restaurant wat net open is. (14 of 18 gerechten kiezen, aan ene toog zitten en wachten op fabelhast eten)

Appartement wat aardig is, en voral door architecten benut word is:
http://remise-berlin.de/
het is niet zo goedkoop, maar pas sinds kort op de markt en daarom wel aangenaam.
Sowieso zijn er veel appartementen te huur. kijk op sites appartement verhuur.

eten:
Mr Vuong in Alte Schonhauser (vietnam).
erg goede vietchy (as we say here) altijd druk. staat in alle gidsjes
verse groenten, vrij snel. blijft erg goed.

Sasaya in Lychener Strasse 50.
Toffe japanner, zitten op grond of buiten.
gaat heel fijn om met vis, met groenetn enzovoort. Zelfs haring weet hij te bereiden.
Kom er maar eens voor, want eet geen haring van de kraam hier. Fürchterlich

Teigwaren (Oderbergerstr / westkant). Leuke vrouw die alle deegwaar zelf maakt. Ravioli's zijn echt goed. 's middag en 's avond. Kan ook hele tent reserveren met een man of 18

Pizza Nostra
Leuke oprechte italiaan, die stukken pizza heeft (2 eu) en hele (8)
Pizza Nostra lychnerstra 2 (tegenover Kulturbrauerei op het pleinje). Echt een leuke jongen.

Curryworst Konnopke.
Historische plek, volgens de meesten de beste currywordt van de stad.
Met patat en mayo: 3 eu 7. Dus dat is weinig.
Let op de drankverkoper: authentieke "Ossiesnor met ossiebril"
Persoonlijk vind ik het hele gedoe rondom die curryworst flauwekul: het zijn gewoon frikandellen

libanezen
Overal in de stad zitten Libanezen die je vertellen hoe slecht Shoarma in Nederland is.
Als je Shoarma Humus besteld, of Makali of Falafal Humus ktijg je echt iets stukken beters als bij 'ons'
neem wel de teller (bord) en niet de alles in elkaar gevouwen rol. Komt smaakt niet ten goede.
Teller is iets duurder (5, 6 eu) maar dat is het waard.
voorbeeld: Arab ecke (kastanienalle hoek op hoek bij zionskirche)

Si An
Rykestrasse 36
fantastiche aziaat, natuurlijk iets duurder dan de anderen maar mijlen veel beter.
lekker shakes met echt vers fruit, elk gerecht is aan te bevelen. Plek is beetje hidden: daardoor niet veel touristen ed.
http://www.qype.com/place/101247-Sian-Berlin

Toch even een woordje over de (door Nederlands gehate) Duitse Keuken:
er zijn twee plekken waar het wel de moeite waard is:
1. Alpenstueck. Gartenstrasse. Fijne bediening, zuid duitse keuken (meer Maultaschen en dergelijke) maar ook schnitzels. Prettige plek, Luid (vanwege beroerde akoustiek) maar aangenaam. Linnen kleed en servetten. (http://cgi.alpenstueck.de/user-cgi-bin/?file=kop1.php)
Hier moet je wel reserver, en het is alleen 's avonds. Komt om 20.00 op gang

2. Prater Kastanienallee (nabij U Eberswalderstrasse)
http://www.pratergarten.de/d/ De oudste Biergarten van Berlijn. Brouwen hun eigen bier. Maar hebben ook een verrassend goede theaterprogrammering.
Het eten is streight, eerlijk en simpel. Niet duur. Leent zich ook voor grotere groepen. Met je hele schoonfamilie een schnitzel eten.
Je kan er sowieso een leuke avond hebben, en dat zeg ik niet omdat ik er vlak naast woon.

Wifi koffie:
Slörm, of sloerm (umlaut wordt e erachter) off beat plekkie. Ook wlan. Goede barrista.
Ik heb er wel eens over geblogd.
http://lucas-berlin.blogspot.com/2010/02/koffie-en-creatieve-industrie.html
wachtwoord wirklichkeinbier

Koffie gezellig:
Olinda,
immanuelkirchstrasse 6
Braziliaan die low profile buurt koffietentje heeft. Toffe sfeer.
Wlan ook: password: 12345678

koffie om te kijken;
Oliv munzstrasse / Almstedtstrasse
Gay - gerunde plek. Aaardige lui, goed ontbijt. en broodjes enzo.
inmiddels iets 'touristischer' want staat in gidsjes.

Dansen:
Berghain
Nog altijd place to be. streng en ondoorgrondelijk deurbeleid.
Gaat hele nacht door.

club 25
Gestart door levenskunstenaars, indmiddels wat commercieler. maar nog altijd tof.
Leuke plek aan t water

club rodeo
http://www.rodeo-club.net/
restaurant met DJ, waar na het eten de muziek aan gaat.
wel leuk, leuke gegent. reserveren bitte

Algemeen: check de aangeplakte posters (en flyers) langs de weg, anders dan in NL zijn daar ook goede
paties tussen, omdat hier nog anarchistisch geplakt wordt. (niet door bedrijven).

Online:
Goede Nederlandse blogs en NL Berlijn twitteraars
stedenbouwkundig en historisch geïnteresseerde:
http://www.vincentkompier.de/
en zijn radio optreden:
http://www.vpro.nl/programma/deavonden/afleveringen/42939267/items/42961369/media/42960497/
een meer newsy type:
Kasper Dijk:
http://standplaatsberlijn.wordpress.com/
en Utrecht based, general interest:
http://berlijn-blog.nl/
Zij zijn alle drie ook op Twitter.

deze lijst breid ik af en toe uit. nu april 2010

Redo it after some years

2009-12-17T11:03:00.000-08:00

In 1981 it was because of the Specials that I cutted my hair as short as I could. 30 Years later it were lice that brought me to the same hair: Bold.

This is me with my friend Hans Venhuizen at the Schiedamsedijk in Rotterdam. It was 1998, we are both dressed up to go to the football match Sparta Rotterdam - Nac Breda (3rd of April 1998). I had a sony digital camera with a tilteable lens. I shot the picture myself, as my facial expression shows.

This is me and my friend Hans Vennhuizen, in 2009, more than 10 years after the game. We still are friends. Two older men, both proud fathers of two children. Same place, same men, but in a different era. Watch the building on the right, meanwhile it got cleaned.

These photos are an invitation as well: show me the picture of 10 years old you would want to remake.

Of course there is a website on the internet to upload these kind of shots:

Have a look, it is called colorwars.

Holland is a well regulated country

2009-12-12T13:54:00.001-08:00

StadtAcker.X2.Ger.pdfStadtAcker.X2.Ger.pdfStadtAcker.X2.Ger.pdf

Holland Upside-Down

2009-12-11T04:21:00.000-08:00

This is a simple map of the Netherlands, isolated on a Din-A format. The outline of the Netherlands, also called Holland. is slightly smaller than the well-known A4 or Din-A normal format. This image shows the A surplus. If you wanted to fit Holland onto the smallest piece of paper possible, you would first need to rotate it 11 degrees counter clockwise. Then it would be in its most efficient balance. As you can see in the picture below, the harbor of Delfzijl would kiss the north, while Limburg and Zealand would fit well in the south.

In the sixties there were gasoline companies that printed maps like this, because it used less.
Actually, I like Holland better when it is in its most efficient shape. Tilted 11 degrees, it looks more elegant, its head up high.
If the sea level were 20 meters lower, our country would look like this:

We would see a land increase of 51%, mostly near the densest region, the Randstad in the West. Because the coastline would look radically different, the country would appear to be wearing a hat—a silly, artistic French beret.
If we were to copy and paste a mirror image of the entire Netherlands right next to the original, making a kind of geographical Rorschach inkblot, it would look like this:

Holland would now be a bodybuilder who worked on his chest too much and his legs too little. I think if we held a vote on this proposal, it would have a good chance of succeeding. The Netherlands might be less populated, but the remaining parts would be prettier and friendlier. There would be more provincial suburbanization and fewer drug problems, and less poverty and violence.

If one were to project a view of the Netherlands from one of the poles, it would look like the above picture. We are all familiar wit polar projections from the United Nations logo. They are always used to show the world in a non-hierarchical way.

This story has no conclusion; it is but a program of suggestions.

Are cars actually being designed?

2009-12-10T23:22:00.000-08:00

While the industry is busy with nostalgic undertow and historical references there are huge questions, which become larger every day. Think of the space problems of a billion cars, think of the fuel-consumption and traffic-jams.
Designers to the solution of this a real contribution is able make, but it seems that the industry the large questions go rather from the way.
The three American car-producers are economically weak. Cars which use different fuel can't look strangly because they would not be sold, so they say. Cars you share, that you convert are or cradle to cradle recyclet, it can only be done if the result looks as the car which we know from the previous century.

The large mobility dream from the fifties and sixties has not been buried still.

The future is no longer considered as a challenge or even as a dream. A superficial, nostalgic remake of the Fiat 500 is being chosen to ' Car of the Year'. Car design is no longer rational, and hardly to be called innovative.
Developments go slowly because of the fear for flops (which rules the industry). A flopped model means a financial calamity, because of spoiled investments. the fact that car-tuning and old timers are so popular and so much in is driven gives to that many motorists finds that there is too a little to live to the industrial design. Complete marketing and undertow concepts jerk nevertheless on and the design tasks are distilled from that. The stylist seems more present than ever but actual its position is considerably weak. Sometimes he can the rear lights and the lining this way crazy such as possible to make must visualise, sometimes he the chosen undertow tale - the story of the car - as well as possible. The time which the designer developed and developed the car concept seems definitively beyond. I wonder myself if still a car is somewhere devised by a designer.

Items publicatie 2003

2009-12-09T01:33:00.000-08:00

Primemapping (oercartografie)

2009-12-07T13:41:00.000-08:00

This is a report on a project I did in 1997, as part of the Hotel New York project of Jeanne van Heeswijk. As to be seen: GPS meters were very simple at that time.

Prime Mapping goes back to the source of cartography; it is the most naked form of recording positions. It notes an object's place without interpreting it. Normally maps build on other maps and are therefore reinterpretations rather than autonomous reflections.

But this is not the case with Prime Mapping; through the use of GPS (which was launched by the US Army), it is possible to document where things are in a completely autonomous way. This report on four journeys has been recorded in Prime Mapping.

The maps provide no context, coastline or outline of Manhattan. They show only the absolute GPS position. On the basis of this
page shows the GPS satelites above a particular place

The journey to North Carolina passed through Baltimore because we were visiting friends there. We won a bear at a fair - two minutes past the 38th longitude - and on the next day we passed the '4000
miles from Rotterdam' boundary.

On the last day - and back on the 78th latitude - we encountered a friendly-looking ice cream parlour where the owner had knocked together a small extension so as to convert it into a drivethrough.

A hike through the Bronx began at the Burnside subway station, passed through Freeman Avenue and ended up at the Simpson Avenue station. From there I travelled in the subway from station to station, using this approach to record the position of several stations.

At Marmion Avenue I suddenly realized that I own the rights to this particular piece of cartographic data. The recording that this street corner is Iocated at that specific place belongs to me. Legally speaking cartography is a complicated matter: you can never own the copyright to a street corner or its position but you can protect the effort that you made to define it. Prime Mapping always belongs to you.

The Equator Myth: Coriolis

2009-12-06T06:28:00.000-08:00

One of my unfinished projects is about a phenomenon called Coriolis. According to Wikipedia, "Moving objects on the surface of the Earth experience a Coriolis force, and appear to veer to the right in the Northern hemisphere, and to the left in the southern." Put in more everyday terms, people are always saying that water draining out of a bath or flushing down a toilet swirls in a different direction, depending on which side of the Equator you’re on. Is this true?

In 1998 I went to Uganda, south of Fort Portal and Kasese. Here is a picture of the monument marking the equator alongside the road. It's not hard to find, since there are only two major roads crossing the equator in Uganda. I was packed with water, a funnel and a few bottles, and I was ready to see if the rumors were true. I tried pouring the water a hundred times, both north and south of the Equator. I could see clearly that the water went through very fast, but not that it ran in different directions. It was very hot out there, and with every trial I spilled some of the water. I had to try hard not to drink it.
I always thought I had done something wrong, but then the Internet came along, and I found that there are many other people who also doubt this myth. "The idea that water goes in different directions down the plughole in the Northern and Southern hemispheres is almost entirely a myth. The Coriolis effect on the Earth is very, very small, becoming apparent only in large, slow systems like the rotation of the atmosphere," says Steve Bowers in speculative science in the Guardian.
Andrew from Plymouth comments, "I have been a seafarer for over 30 years and have crossed the Equator many times, North to South and vice versa." Never has the direction of the vortex of water in a basin been a subject of discussion. If it were true, surely seamen would have spent many hours observing and then talking about this myth.

When my project got stuck, my wife took a chair from the church in Kasese and brought it back home with us. The carpenter who made it had already died. (The picture at left shows the chair, packed and ready to fly with British Airways.) My wife then did a remake of the chair in corbon fibre, which was later shown in the collection of Cappelini. maybe I couldn’t solve the myth of the Coriolis, but my wife was still able to find inspiration for a new piece. So perhaps when you go looking for a project, you fail, but in not looking for it, you'll succeed.

My next trip for this project will be to Macapa, Brasil. I want to go to Estadio Milton Correo, where there is a football pitch right on the equator. It actually divides the pitch in two, so if the team chooses sides (after the toss) they are also choosing hemispheres. Here you can see an image inside the stadium. Look carefully at the front of the field: "SO" and "NO" are written in the grass.

If I stand in the different goals and perform the experiment again, will I be able to see the water running differently?

Stroomloze Dag

2009-12-04T08:57:00.000-08:00

Het idee voor Stroomloze Dag ontstond toen ik thuis een week zonder stroom zat, omdat de stoppenkast kapot was. Mijn vrouw en ik genoten van de stroomloosheid; geen tv's en radio's en niemand die aanbelt. Een kaarslichtje in de avond en langere avonden met betere gesprekken. Het was alsof we opeens 'meer tijd' hadden. Nadat de stoppenkast gerepareerd was, hebben we nog lang daarna een stroomloze dinsdag gehad.

Daarna ben ik het op mijn werk gaan invoeren. Een maal per maand was buro Schie stroomloos. Stagaires vreesde de dag en werkten van te voren lang door omdat wij op die dag alle projecten wilden doorspreken. Niet vanaf computer, maar in ale rust met een geprinte tussenstand. We zetten koffie op een gasbrander.
Weer later wist ik Premsela te overtuigen en ook daar hebben we het twee jaar volgehouden. eens per kwartaal. Het viel me op dat in een grotere organisatie het strijdplan beter moet zijn. Wat doe je met airco en de koelkast? mag je je mobiel gebruiken? Ook viel op dat met name secretaresses een hekel hebben aan stroonloze dag. "We kunnen niets doen, en daags erna hebben we twee keer zoveel werk". Interessant, stroom is dus vooral iets wat de 'lagere werkers' nodig hebben.
Ons initiatief leidde tot 'kamervragen' in de Amsterdamse gemeenteraad. Een Groenlinks politicus wilde het Stadhuis stroomloos hebben. Onderstaande instructie met motivatie vond ik terug in een oude doos. Gebruik het als u wilt. Gebruik het voor uw organisatie of voor thuis. Wees Stroomloos.

Deze foto is genomen in het restaurant van een stroomloos dorp in Tanzania. Let op de olielampen achterin. Het is er gezellig en krijgt er niet de indruk dat ze 220 volt nou zo missen.

Voor wie er wil eten: het is niet ver van Lushoto.

Manifest voor Stroomloze dag
1. Aansluiting gaat nu zo snel als het tempo van technische ontwikkelingen terwijl mensen vrij zouden moeten zijn om het tempo van hun aansluiting zelf te bepalen. Op SD verander je het niveau van aansluiting.
2. Stroomloze dag is een methode om andere werkverhoudingen te krijgen en ander werk te verrichten. Spontaniteit verdwijnt snel uit een organisatie. Breken met het alledaagse kan tot nieuwe verhoudingen en inspiratie leiden.
3. SD sluit aan op tendensen in de samenleving die "switch off", autarkie en autonomie genoemd worden.
4. SD is hip, ontraditioneel en geeft een duidelijk imago aan uw organisatie, zonder dat het geld kost.
5. SD is goed voor core values in een bedrijf; vrijwillige afsluiting schept een band, het vervangt daarmee teambuilding kanotochten in de Ardennen.

Praktisch:
1. Stroomloze dinsdag is geen vakantiedag. Er kan normaal overlegd en gewerkt worden. Iedereen wordt geacht op de zaak te zijn. Er wordt geen telefoon opgenomen, er wordt ook geen mobiele telefoon opgenomen.
2. Op het antwoordapparaat wordt gemeld dat de organisatie SD heeft, en dat men, in urgente gevallen, langs moet komen.
3. Ik stel ook voor de stroomloze dag niet dicht te timmeren met afspraken, zodat enige open tijd over blijft.
4. Buitenstaanders kunnen op stroomloze dag gewoon langs komen.
5. SD is driemaandelijks, op de dag van de wisseling van seizoenen.
6. Voor het secretariaat heeft SD een grotere impact hebben dan voor managers. Zij kunnen opruimen, herorganiseren, met elkaar overleggen, plannen maken en evalueren.

Taken en detaillering:
1 Er moet van te voren bedacht worden hoe koffie gezet kan worden
2 Er moet een goede antwoordapparaat tekst gemaakt worden
3 Geen licht, telefoon. Ik heb geïnformeerd: de server kan die dag uit kan, zodat het ook eindelijk eens stil is.
4 Mobiele telefoons: volledig uit, zodra je door de deur bent. Speel niet vals, spreek elkaar erop aan, anders verwatert het snel.
5 Wie een afspraak heeft buiten de deur kan alles doen wat hij / zij wil. Stroomloze dag is plaatsgebonden, niet persoonsgebonden.
6 PDA's uit, agenda's als nodig vooraf printen.
7 Mail: Op info een out of office reply**
a. Moeilijk omdat server daarvoor aan moet.
8 Mobiele telefoon: binneshuis uit. Geen tril, geen piep.
9 In geval van acute hartstilstand: mobiel van de organisatie is te SMS'en, buren zijn te faxen.
10 Koelkast, CV & Airco: aan als normaal.

Wikitude, of de wijze waarop de creatieve meute het designlandschap verandert

2009-12-04T01:48:00.000-08:00

Het artikel Van Robin van den Akker is in zijn correcte vorm hier te zien.

Het debat over de relatie tussen web 2.0 en design moet - voor zover ik het kan overzien - nog gevoerd worden. In het onderstaande essay zal ik dan ook vragen naar de wijze waarop het sociale web de designpraktijk en het ontwerpproces kan beïnvloeden, en gaat beïnvloeden. Maar laat ik met de conclusie beginnen, en waarom ook niet in het non-lineaire tijdperk van de hyperlink: design 2.0 maakt de designer overbodig.

Bij wijze van inleiding: open (source) design?
Uiteraard wil ik niet beweren dat grafische vormgevers, industrieel ontwerpers en architecten niet na denken over, of experimenteren met, zulke alledaagse fenomenen als virtuele gemeenschappen en sociale netwerken, postproductie en peer-productie, en de open source benadering. Zulks is onontkoombaar in een netwerksamenleving waarin nu eenmaal geen buitenruimte is; geen ruimte buiten de glokaliserende Informatie- & Communicatie Technologieën. Een ieder moet zich nu eenmaal, op de een of andere manier, ophouden in, en verhouden tot, het hedendaagse medialandschap - en dus ook de designer.
Maar dat gaat niet van harte. Afgelopen najaar, bijvoorbeeld, werd de ontwerpwedstrijd (un)limited design contest gehouden, waarin - 'geïnspireerd door open source software' - werd geëxperimenteerd met open design. De resultaten? Om een indruk te geven is het misschien goed om hier de drie prijswinnaars te noemen: het patroon van de hexagonale papieren jurk (Goof van Beek) kan worden gebruikt bij het maken van een gordijn of een tafellaken; de kleur van de amuse 5 (Ellen Bokkinga) kan naar believen worden aangepast; en in de blauwdruk van de magic box (Alexander Rulkens) kunnen de lengte, breedte en hoogte worden aangepast. Of de prijswinnende ontwerpen zullen resulteren in goede, mooie of slimme producten wil ik in het midden laten, maar het zijn in ieder geval geen experimenten in open (source) design. Laat me dit toelichten. De ingezonden, of liever: ge-uploade, blueprints van de meedingende ontwerpen zijn online beschikbaar gesteld onder een Creative Commons licentie. Weliswaar kunnen de ontwerpen nu vrijelijk worden gekopieerd, verspreid en aangepast, maar de commons (vgl. commoner, community) hebben geen invloed gehad op de ontwerpen. In feite zijn de meeste, zo niet alle, inzendingen voor de (un)limited design contest net zo open (en open source) als de breipatronen van de Libelle.
'Design is...al heel open.', meent Jurylid Zelda Beauchampet echter. 'We gebruiken al internet en in het verleden gebruikten we boeken. Het is altijd zo geweest dat je overal om je heen inspiratie opdoet waarmee je je eigen ideeën creëert.' Aldus negeert zelfs de jury de wezenskenmerken van het sociale web, om vast te kunnen houden aan de mythe van de autonome designer, verbonden aan een traditioneel designbureau. We komen hier later nog op terug. Maar het citaat van Beauchampet onderstreept nog maar eens dat het debat over design 2.0 - d.w.z. de discussie over de relatie tussen web 2.0 en de designpraktijk - nog niet of nauwelijks wordt gevoerd.

BLURRR, of de Homo Universalis 2.0
Althans, niet op de plaatsen waar je het zou verwachten. Recent vierde de Rotterdamse tentoonstellingsruimte TENT haar tienjarige bestaan echter met BLURRR, een expositie over de relatie tussen kunstenaarschap en het internet. Met BLURRR wilde curator Mariëtte Dölle een 'culturele praktijk [laten] zien waarin de jonge kunstenaar...zich presenteert als Homo Universalis 2.0.' Volgens de catalogus wordt het voor jonge kunstenaars - digital natives die zijn opgegroeid in de informatiesamenleving - steeds vanzelfsprekender om al multitaskend verschillende disciplines te beoefenen; steeds weer andersoortige netwerken te vormen; interactieve kunst te maken, en werk te delen op het internet.
Nu staat de door TENT gesignaleerde ontwikkeling in een lange, en rijke traditie van NetArt. Zo vestigde curator Nicolas Bourriaud al in de jaren '90 van de vorige eeuw de aandacht op de relatie tussen een verandering in de werkwijze van de toenmalige generatie kunstenaars en de opkomst van het internet. In Esthétique Relationelle constateert hij dat 'de mentale ruimte' van cyberspace wordt gereflecteerd door, en onderzocht in, de zogeheten 'relationele kunst'; kunst, kortom, die interactiviteit stimuleert tussen het werk, de kunstenaar en het museumpubliek. In Postproduction analyseert hij vervolgens de wijze waarop deze kunstwerken geproduceerd worden. Hij concludeert dat relationele kunstenaars vaak bestaande kunstwerken en alledaagse artefacten (ready-mades, found footage) gebruiken om hun interactieve installaties te maken. Culturele vormen worden, als het ware, vrijelijk toegeëigend, bewerkt en geredigeerd, waardoor traditionele noties als originaliteit, authenticiteit en creatie langzaamaan worden vervangen door copy/paste, sampling en montage.
'You take Duchamp's urinal and put it back on the wall', zo vatte één van de bekendere relationele kunstenaars, Tiravaija, zijn werkwijze eens samen. 'And then you piss into it - along with other people.'
Hoewel de jaren '90 een overvloed aan relationele kunst en kunstkritiek heeft gebracht, wil ik mij op deze plaats beperken tot enkele opmerkingen. Allereerst zou je kunnen stellen dat deze relationele werken een kritiek vormen op de idee van cyberspace als Virtual Community; als wereldomspannend netwerk dat voorbij gaat aan de alledaagse, lokale gemeenschap. Zo bezien moet de sociale interactie in de fysieke museale ruimte tegenwicht bieden aan de proliferatie van chatsessies in de global village. Dat mag zo zijn. De relationele sensibiliteit is echter ook te beschouwen - en ik vind dit een interessantere invalshoek - als een echo of reflectie van de eerste aarzelende pogingen om de nieuwe wereld van websites, online bulletin boards en Multi User Domains te verkennen. Zo bezien personifieert de opkomende scene van relationele kunstenaars de subcultuur van softwareprogrammeurs, hackers en whizzkids die - in tegenstelling tot de 'gewone gebruiker' - al wel het digitale instrumentarium bezaten om het nog onontgonnen, onoverzichtelijke terrein van cyberspace in cultuur en in kaart te brengen.
Nu was BLURRR zo aardig omdat de geëxposeerde werken eveneens een bestandsopname lijken te zijn van de hedendaagse informatiesamenleving. Na vergelijking met de relationele kunst van de jaren '90 vallen een aantal overeenkomsten en verschillen op. Overeenkomstig de eerste generatie relationele kunstenaars gebruiken veel, zo niet de meeste, van de in TENT bijeengebrachte Rotterdamse kunstenaars postproductieve methoden om interactieve werken te maken. (Zo monteert Nina Boas (1980) straatrumoer, installaties van ander kunstenaars, alledaagse gebruiksvoorwerpen en performances in een eigen (video)installatie - 'spelen met toeval, spelen met wat er is', noemt ze dat.). Schijnbaar is de relationele sensibiliteit zo alomtegenwoordig en alledaags geworden dat een hele tentoonstelling gevuld kan worden met lokale kunstenaars, die, zonder dat ze zich er bewust van lijken te zijn, de mentale ruimte van het hedendaagse internet hebben verinnerlijkt. En dát is interessant. Want waar de eerste generatie relationele kunstenaars een weerspiegeling was van de eerste generatie internet explorers, daar is de alomtegenwoordigheid van de relationele werkwijze gelijk (vgl. gelijktijdig & gelijkend) aan de verregaande democratisering van ICT. De computer is normaal; het internet is gewoon; wij zijn allen whizzkids.
Design voor iedereen, door iedereen!
We zien de relationele sensibiliteit - sociale interactie, postproductie - dan ook terug in de alledaagse praktijken van de gewone internetgebruiker. We recorden het dagelijks leven met camphones; we uploaden foto's naar Flickr; we embedden content op Hyves; we adden vrienden op Facebook; we posten op Blogspot; we twitteren onze volgers; we linken naar Youtube; mailen onze collega's; we customizen de Google startpagina; we downloaden en remixen muziek; we zijn, kortom, prosumenten geworden in een wereld die immer interactief en altijd under construction is. De democratisering van ICT is de voornaamste oorzaak van de enorme toename van wat ook wel user generated content wordt genoemd. In zekere zin zijn we allemaal regisseur en dj, schrijver en muzikant, kunstenaar en designer geworden - en dat is wat BLURRR duidelijk probeerde te maken met de notie van de multidisciplinaire Homo Universalis 2.0.
Maar betekent het toegenomen grensverkeer tussen de domeinen van de professional en de amateur en van de producent en de consument ook het einde van deze beroepsgroepen? Of, dichter bij huis: het einde van de professionele designer? Is iemand die een potlood kan slijpen een goede grafisch vormgever? En is iemand die een stoeltje in elkaar kan schroeven een goede industrieel ontwerper? Het antwoord laat zich raden. Toch vormt de creatieve amateur wél een bedreiging voor ontwerpers, en dan met name voor grafische vormgevers. Door middel van het internet zijn bedrijven als Crowdspring.com in staat om een wereldwijde 'talent pool' te vragen om mee te dingen in design wedstrijden.
'The beauty of our site is that it doesn't matter if you have a degree from the Rhode Island School of Design or if you're a grandma in Tennessee with a bunch of free time and Adobe Illustrator,' zo stelt één van de initiatiefnemers. 'If the client likes the grandma's work better, then she's going to get the job.'
In zulke online wedstrijden krijgt het beste design - van een bedrijfslogo, bijvoorbeeld - weliswaar een geldprijs, maar de overige designers worden niet betaald. In feite worden de participanten door middel van crowdsourcing tegen elkaar uitgespeeld om de kosten van design laag te houden.

Werken als Netwerken
Het en masse produceren en delen van digitale content is echter slechts één aspect van de dynamiek van web 2.0. Hoewel we vooralsnog de overeenkomsten tussen de eerste en huidige generatie van relationele kunstenaars hebben besproken, wijst het belangrijkste verschil tussen deze twee cohorten op een ander, belangwekkender aspect van het sociale web. Op een welhaast intuïtieve wijze werkt de huidige generatie Rotterdamse kunstenaars als netwerk; een netwerk van wisselende omvang en samenstelling. Niet als gevolg van een of andere bewuste keuze, maar omdat het in de informatiesamenleving normaal is geworden om als netwerk te opereren. Volgens BLURRR curator Mariëtte Dölle heeft dit ondermeer tot gevolg dat de specialistische, autonome kunstenaar aan het verdwijnen is. 'Er ontstaat zo langzamerhand een nieuwe kunstenaarspraktijk waarin het delen van kennis centraal staat.', zo stelt ze. 'De specialist bestaat bijna niet meer. De Homo Universalis 2.0 is in feit niet slechts één persoon, maar meerdere personen tegelijk, verbonden door het netwerk.' Het duidelijkste voorbeeld van deze ontwikkeling is wellicht het werk van Volksrekorders, dat ook te zien was bij BLURRR. Volksrekorders bestaat niet uit één kunstenaar of uit een klein aantal kunstenaars die eenzelfde discipline beoefent, maar uit een collectief - of liever: een online netwerk of een virtuele gemeenschap - van kunstenaars met verschillende disciplines, achtergronden en expertises, dat als het ware bijeen gehouden wordt door video-installaties in de museale ruimte en videotubes op het internet. Alle leden van het collectief dragen bij aan, en reageren op, één dynamisch videoarchief.
Het zijn dit soort collectieven die op een andersoortige collaboratieve houding wijzen; een houding waar de gewone internetgebruiker al veel langer mee begiftigd is - de wikitude.

Wikitude, of: 'commons-based peer-production'
De notie "wikitude" is samengesteld uit de woorden wiki en attitude. Het verwoordt, zoals gezegd, een bepaalde houding ten aanzien van collaboratie die voortvloeit uit social media als Wikipedia. We zagen eerder dat de introductie van - allereerst - het wereldwijde web en - vervolgens - het web 2.0 een ´mentale ruimte´ heeft gecreëerd, waarbinnen sociale interactie en postproductie dominante culturele praktijken konden worden. Daar moeten we nu nog een relationeel niveau aan toevoegen: 'gedistribueerde collaboratie'.i En deze keer zijn de gevolgen voor de designer ingrijpender.
In The Wealth of Networks omschrijft Yochai Benkler deze vormen van samenwerking als '(commons-based) peer-production'. Van oudsher verwijst de notie "commons" (vgl. meent) naar het recht van leden van een gemeenschap op een gelijke toegang tot, en een vrijelijk gebruik van, bepaalde hulpbronnen en grondstoffen - weidegrond, bijvoorbeeld. In het digitale domein wordt dit recht meestal gewaarborgd door creative commons licenties, die specificeren welke digitale bronnen, op welke wijze mogen worden gebruikt door de internetgemeenschap. In zekere zin - en daarom spreekt Benkler van 'commons-based' - zou peer-productie niet mogelijk zijn zonder dit soort - formele en informele - waarborgen.
De notie "peer" (vgl. gelijke) verwijst naar de manier waarop het eigenlijke productieproces wordt vormgegeven om tot een collectief product te komen - te weten: decentraal, spontaan en op vrijwillige basis. Waar, wanneer en wat iemand bijdraagt aan het productieproces doet niet ter zake. Nu wil ik uiteraard niet stellen dat dit soort samenwerkingsverbanden geheel nieuw is, maar web 2.0 omzeilt een aantal barrières die normaliter alleen geslecht zouden kunnen worden door een organisator, manager of wat dies meer zij. De coördinatie ligt, op de een of andere manier, besloten in de technologie zelf, waardoor een groep in staat wordt gesteld om een productieproces te organiseren zonder een dwingende organisatiestructuur te hanteren.ii
Waarschijnlijk is Wikipedia het bekendste en grootschaligste voorbeeld van gedistribueerde collaboratie. Nadat de stub - of, om in designtermen te blijven: het prototype - van een encyclopedisch artikel is aangemaakt stelt de wiki-technologie een ieder, maar niemand in het bijzonder, in staat om miljoenen spontane bijdragen van miljoenen vrijwilligers te verzamelen en te structureren. Uiteraard zijn niet alle edits een verbetering, maar alle bijdragen zijn voorlopige bijdragen, waardoor fouten te allen tijde kunnen worden verbeterd, en vaak ook worden verbeterd - ad infinitum. Een artikel in Wikipedia is dan ook geen product, maar een proces. Met andere woorden: het ontwerp van zo een encyclopedisch artikel is, door commons-based peer-production, per definitie open.iii

Amateurs Aller Landen, Verenigt U!
Nu wordt ook meteen duidelijk waarom de (un)limited design contest geen experiment was in open (source) design. De ontwerpers en de juryleden hadden immers niet de juiste wikitude. De verschillende ontwerpen werden gepresenteerd als afgeronde producten van autonome designers, en pas vrijgeven onder een Creative Commons licentie aan het einde van het productieproces. Tijdens het eigenlijke ontwerpproces is daardoor niet (of nauwelijks) sprake geweest van crowdsourcing en/of commons-based peer-production. Wordt de massa niet vertrouwd? Wordt de massa gezien als een bedreiging? In ieder geval is het nog geen vanzelfsprekendheid dat de wereldwijde gemeenschap van creatieve amateurs wordt toegelaten tot ontwerpprocessen. Als dit een bewuste poging is om de disruptieve kwaliteiten van de prosumerende meute te negeren dan is deze bij voorbaat gedoemd tot mislukken. De huidige netwerkgeneratie krijgt een rol toebedeeld, of het eigent zich een rol toe. (Vraag dat maar na bij de krantenconcerns, platenlabels en televisieproducenten van deze wereld.)
Dat hebben we ook kunnen zien bij de online gemeenschap - één van de eerste - die rond Lego's high-tech divisie Mindstorms is ontstaan. Sinds eind jaren '90 produceert Lego niet alleen de traditionele hardware van plastic bouwsteentjes, maar ook software waarmee allerlei robotachtige speeltjes gemaakt kunnen worden. Binnen enkele weken na de introductie van Mindstorms ontstonden al online gemeenschappen waar prosumers informatie uitwisselden over de vele manieren waarop de programmatuur kon worden gehacked, gecustomized en, uiteindelijk ook, verbeterd. Zoals zo vaak het geval is bij grote corporaties als Lego was de eerste reflex om naar de rechter te stappen. Maar na hevig protest van de online gemeenschap moest Lego wel inbinden; het bedrijf nam zelfs 'the right to hack' op in de software licenties waaronder Mindstorms wordt uitgebracht. Mindstorms.com is uitgegroeid tot een levendige online gemeenschap. Lego deelt de software en de prosumenten delen kennis over nieuwe toepassingen (van software tot bouwplaten), waardoor het ontwerpproces van de Legobots nooit stilstaat en het product steeds waardevoller wordt - kosteloos. Deze open (source) design methode is zo succesvol dat Lego het nu ook toepast tijdens het ontwerpproces van de meer conventionele legoproducten. Door de Lego Factory's digital designer software kit te downloaden kan ik een eigen ontwerp creëren, en kan ik deze uploaden naar de website; alwaar ik - en ieder ander - de bijbehorende Legosteentjes kan bestellen.
'With Lego Factory [and Mindstorms] we can expand beyond our one hundred in-house designers to marvel at the creativity of more than three hundred thousand designers worldwide', zo concludeert één van Lego's directeuren dan ook.iv
Een korte inventarisatie laat zien dat steeds meer consumenten, overheden en bedrijven zich een wikitude aanmeten. Het designlandschap verandert mee - hoe dan ook. Architecten, industrieel ontwerpers en grafische vormgevers zullen naarstig op zoek moeten naar een passende rol binnen een netwerk van relaties dat zich steeds breder maakt, en zich steeds meer laat gelden op het terrein van de ontwerper. Wordt de traditionele designer overbodig? Verwordt de autonome ontwerper tot relatiebeheerder? We zullen zien.

dutch design in crisis?

2009-12-02T23:20:00.000-08:00

According to Herald's Tribune's Alice Rawsthorn there is nothing to worry. Dutch Design is still very good. But inside the country we doubt that severely. With the Dutch Design platform we have organized a night (15 December) on the declining status of Dutch Graphic Design. Under the title 'Holland uit Vorm', we are going to discuss the position of Dutch Graphic Design.

Price winner of the prestiges Rotterdam Design price: Joost Grootens will (among others) reflect on it, and with him are Gerard Hadders, Mieke Gerritsen . If you want to be present: subscribe here

Read Rawsthorn's article in Herald Tribune

By ALICE RAWSTHORN Published: November 29, 2009

Some things seem doomed in the digital age, and the atlas is one. Who needs to plow through a book to track down a map, when you can call it up within seconds on Google Maps? An online map is also likelier to be up-to-date than the printed one, which could have been published years ago.

Put like that, the prognosis doesn't look great, but that's for traditional atlases, not the new ones developed by Joost Grootens, a Dutch designer. By reassessing the type of information we might like to find in an atlas, and experimenting with different ways of depicting it, Mr. Grootens has created a beautiful series of books that give us a richer, clearer picture of the places we are looking up than we ever could hope to find on the Internet.

Thanks to his latest book, the Vinex Atlas, Mr. Grootens on Sunday was awarded the Netherlands' most prestigious design award, the Rotterdam Design Prize. He is a very worthy winner whose work is elegant and useful, but also ingenious and original. (Full disclosure: I was a member of the jury.) Even so, he faced fierce competition from the other nominees with projects ranging from humanitarian design programs, and conceptual design exercises on animal politics and Dutch rural culture, to a spectacularly beautiful reinvention of 17th-century ornamental ceramics.

Together they present a compelling picture of design in the Netherlands, which has been one of the world's most dynamic design centers for over a decade. As in past years, the Rotterdam prize has generated a debate about the state of Dutch design, but the discussion this year has been unusually glum.

One reason is the shock resignation of Alexander van Slobbe in September after just nine months as creative director of the country's most prestigious industrial design school, Design Academy Eindhoven. Another is the embarrassingly public rift between Gijs Bakker and Renny Ramakers, co-founders of Droog, the company that launched the careers of Hella Jongerius, Jurgen Bey, Marcel Wanders and other Dutch design stars.

Both Eindhoven and Droog played such important roles in Dutch design's success that their difficulties seem ominous for the entire design scene, although some designers are concerned about other problems, too. Among them is Ms. Jongerius, who recently moved from Rotterdam to Berlin, and believes that Dutch design has become a victim of its success by spawning too many mediocre designers. "There's no attachment to the real world, and no intelligent relevant agenda," she said. "Many Dutch designers have either become smug, or are paralyzed by having broken through so fast. A few weeks ago I was interviewed by a journalist who said they were going to interview 100 Dutch designers. That's 80 too many!"

There are indeed a great many designers in the Netherlands. Historically, it has excelled in graphic design, and continues to do so thanks to Mr. Grootens and his peers, like Experimental Jetset, Mevis & Van Deursen and Irma Boom. Recently it has emerged as a force in product design too, helped by Eindhoven, Droog and the rest of the design system.

If you compiled a checklist of the things that are likely to foster a healthy design culture, the Netherlands would be one of the few countries to tick every box. Government grants for young designers. Cheap studios. Great design collections in museums, like the Boijmans in Rotterdam and Stedelijk in Amsterdam. Enlightened manufacturers, such as Royal Tichelaar Makkum (another Rotterdam prize nominee) and Moooi, the furniture company launched by Philippe Starck's Dutch understudy, Marcel Wanders.

All of this has created a vibrant design scene that has enabled Dutch designers to thrive and attracted talented foreigners. Critics like Ms. Jongerius complain that life has been made too easy for designers, and young ones, in particular, lack focus and indiscipline. Mr. Bey agreed. "Unfortunately there are no real fighters," he said. "They've been a bit spoilt by their past success." This may be so, although you could argue that subsidizing lackluster designers is a small price to pay for continuing to produce exceptional ones.

There are also concerns that the Netherlands is ill-equipped to adapt to the changes now sweeping through design. This is a global issue. Designers everywhere are struggling to redefine their role as the environmental and economic crises deepen, but that process need not necessarily be negative. "Designers can profit from crisis, it gives them the opportunity to look again at what is important," said the Dutch design critic, Louise Schouwenberg. "But maybe it's a Dutch phenomenon to see this as a problem, and to get worked up about it." Annemartine van Kesteren, curator of design at the Boijmans Museum, agreed. "The weakness of Dutch design is that it focuses too much on internal debate," she said. "Is Dutch design in crisis? No. Does it have to change? Yes."

Change is usually most daunting for the beneficiaries of the old order. Historically, the Netherlands has excelled at producing independent designers, like Mr. Grootens and Ms. Jongerius, rather than what Mr. Bey describes as the "team players," who are likely to be important in future.

Another issue is whether the Dutch will be as adept at the new design disciplines, such as service design and social design, which apply the principles of design thinking to a range of problems, as at they have been at the traditional process of creating beautiful objects and imagery. In principle there is no reason why they shouldn't, but the United States has taken the lead in service design, and Britain and Scandinavia in social design.

Despite the gloom inside the Netherlands, outsiders are more optimistic about the prospects for Dutch design. "Crisis? You've got to be kidding me." Paola Antonelli, senior curator of design at the Museum of Modern Art, New York, said laughing. "They should get over themselves, although I guess it's the self-criticism that makes them so good."

Designplatform R'dam 2 maal @ Arminius

2009-12-02T02:03:00.000-08:00

Designplatform Rotterdam is met een samenhangend programma op twee avonden achter elkaar te gast in Arminius.

Op maandag 14 december gaan wij het hebben over social media, en op dinsdag plaatsen wij graphic design op de agenda. Deze twee thema’s raken elkaar intens, omdat beide ontwerpdisciplines instrument zijn in de wereld van communicatie en marketing. Ieder die met beide benen in de praktijk staat weet dat er méér aan de hand is. Wij nodigen u uit om op beide avonden getuige én deelnemer te zijn van een discussie die voorlopig nog niet ten einde is. Designplatform Rotterdam organiseert deze avonden in samenwerking met de Erasmus Universiteit, de Willem de Kooning Academie, het Graphic Design Museum en het Piet Zwart instituut.

Maandag 14 december: Social media,
een verzamelnaam voor platforms zoals Youtube, Wikipedia, Myspace, of Twitter, zijn snel doorgedrongen tot het grote publiek en vormen de nieuwe mainstream. Deze open media zijn enthousiast als marketinginstrument omarmd door het bedrijfsleven. De wisselwerking tussen social media en het culturele leven (waaronder de ontwerpwereld) komt deze avond royaal aan bod.
Het begeleidend essay is van de hand van Robin van den Akker, promovendus wijsbegeerte aan de Erasmus Universiteit.
Uw moderator Lucas Verweij daagt wetenschappers, designers en journalisten op het podium en in de zaal uit om zich openhartig uit te laten over hun inzichten. Verwacht worden: Florian Cramer van Piet Zwart Instituut, Edial Dekker van Bright magazine, Nicole Sanberg, IN10 Communicatie en Bianca Spierenburg van Studio Polkadot.

Aanvang debat: 20:00 uur, toegang vrij. Op deze avond kunt u van te voren (vanaf 18.30 uur) een hapje met ons mee-eten als u bent geregistreerd klik hier voor uw registratie

Dinsdag 15 december: Holland uit vorm
Spoorboekje, briefgeld, telefoonkaart, postzegel en website.
Graphic design. Nederland is vanaf het begin van de vorige eeuw gidsland geweest op het terrein van de grafische vormgeving. Nederlandse ontwerpers als Piet Zwart en Paul Schuitema legden een basis waarop bijvoorbeeld Wim Crouwel en Anthon Beeke konden excelleren met een Dutch Design aanpakdie internationaal werd bewonderd en overgenomen. Namen van dit formaat zijn heden moeilijk vindbaar en de vraag rijst: wat resteert vandaag de dag nog van dat roemruchte verleden? Wat is de rol van grafisch ontwerpen. Welke nieuwe wegen liggen open voor grafisch ontwerpers? Welke zijn de nieuwe namen, nu een belangrijk deel van de communicatiemiddelen brutaal is geannexeerd door de social media? Zijn grafisch ontwerpers nog altijd veerkrachtig genoeg om de media tot ver in deze eeuw te domineren?
Ons essay wordt geschreven door Ronald Rovers, journalist en cirticus.
Lucas Verweij zal graphic designers en opdrachtgevers indringend uithoren over hun kijk op deze ontwikkelingen, en ook u krijgt volop gelegenheid om mee te doen.
Verwacht worden: Gerard Hadders van BLH, Thomas Castro van Lust, Mieke Gerritsen, Graphic Design Museum,Antoine Achten van Kunstenaars&Co, Joost Grootens van studio Joost Grootens en Jannetje in 't Veld en Toon Koehorstvan MMX / Koehorst in 't Veld

Gratis ongevraagde aanbevelingen: Gratis tanken

2009-11-22T04:57:00.000-08:00

Adviezen:
1. Om het succes van Dutch Design voort te zetten moet de sector meer zelfkritiek aan de dag leggen.

2. Ontwerpers moeten Europees leren denken en minder egocentrisch te werk gaan.
De kansen liggen in de doorontwikkeling van de mentaliteit. (gericht aan jonge ontwerpers)

3. Jonge ontwerpers zijn eigen werk-en professionaliseringsvormen aan het kiezen. Dat is goed omdat het werkveld veranderd is en de toekomst onvoorspelbaar is. De designwereld staat op de drempel.

Instituten als Moooi, Droog Design en Design Academy kunnen maar geen nieuwe richting vinden. Internationaal gezien verliest Nederland snel terrein. Zowel in- als buiten Nederland lijkt het succes van Dutch Design af te brokkelen. Een van de reden is dat het succes de zelfkritiek heeft verstomd. de vergelijking wordt gemaakt met Nokia. Te self-centered in een snel veranderende wereld. Opererend vanuit een vermeende voorsprong, terwijl anderen zich doorontwikkelen.

Betekenisloze ironie

De ironische houding van dutch design is niet meer werkzaam, het is betekenisloze ironie geworden. we nemen te snel genoegen met het beeld, terwijl de betekenisgeving even belangrijk is. Behalve naar design te kijken, zou er meer over gepraat moeten worden. Dat gebeurt weinig, terwijl toegepaste kunst een uitermate geschikt middel is om iedereen te bereiken.

‘Autonomisme’, Langzaam of snel?

Beroep van ontwerper is hevig veranderd. Ontwerper nemen meer initiatief op zich. Ontwerpers nemen vaker hun eigen opdrachten mee; het beroep wordt serieuser genomen. De ontwerper is langdurig betrokken bij het proces en wordt geacht autonoom te denken. ‘Autonomisme’ in het ontwerpen is echter niet goed, men kan niet enkel van zichzelf moet uitgaan in het ontwerpproces.

Ervaren ontwerpers vinden dat het beroep “de langzaamste bezigheid ter wereld is”, jonge startende ontwerpers vinden “dat het te snel “gaan. Het is niet eenvoudig om jong om te gaan met succes. Jonge ontwerpers worden vroeg gehyped.

werkwijzen

Het voordeel dat jonge ontwerpers hebben is dat ze niet gebonden zijn aan een traditionele opbouw van een eigen ontwerpbureau en toekomst. Het is niet per definitie goed om mensen in dienst te nemen die allerle taken overnemen, omdat dit de betrokkenheid bij een project vermindert. Daarom wordt op verschillende manieren gezocht naar een eigen werkwijze. Of het nu met een ontwerppartner in wisseldienst is, in een kleine ontwerpgroep of met een enkele assistent, geen bedrijfsstructuur is heilig. Een kleine bedrijfsopzet krijgt de voorkeur bij jonge ontwerpers om eigen inbreng en vrijheid te behouden. Zakelijk succes kan door deze ontwerpers en bedrijfsstructuren worden bereikt. Deze zoektocht naar een eigen professionaliteit wordt toegejuicht; juist dit soort vernieuwing biedt perspectief voor de toekomst van design in Nederland.

Socialer

De wens van jonge ontwerpers is dat ontwerp socialer wordt en meer betekenis gaat geven aan het leven. Design kan een succesvolle rol spelen bij het gevoeliger maken van de werkelijkheid. Hoewel men niet weet hoe de toekomst eruit ziet, is er veel vertrouwen bij jonge ontwerpers. Als toekomstbeeld ziet men het beroep van de designer breder. Er wordt minder gestreefd naar faam, meer naar inhoud. Er is nog weinig reactie op de financiële crisis.

duurzaamheid

Waarom komt duurzaamheid uiteindelijk terecht bij de ontwerper? Een hele samenleving zou zich hiermee bezig moeten houden, maar uiteindelijk worden vooral ontwerpers ermee ‘belast’. Het is belangrijk dat een ontwerper zichzelf afvraagt wat duurzaamheid is. Is maken en ontwerpen een recht op zich of moet men zich afvragen of het niet maken van een product het duurzaamst is? En als je alles weet van duurzaamheid, kan je dan zelf nog duurzaam zijn? Verslag door Thijs van Dooren

Gesprek gevoerd door: Willem van der Sluis, Annemartine van Kesteren, Emeline Cosijnse, Hugues Boekraad, Lucas Verweij, Marcel Vroom, Matthijs van Dijk, Arjen Ribbens, Lonny van Ryswyck en Christien Meindertsma.

Design students don’t want freedom anymore

2009-11-18T00:01:00.000-08:00

I can remember vividly how we kicked up a fuss in my student days (Design Academy Eindhoven) when we had to design a stand for a trade fair. The department next door to ours protested when they had to design a plastic garden chair. We thought it was corny, an unimaginative assignment without any research element. We (the stand builders) were deeply sorry for the plastic garden furniture builders. Obviously they were worse off. I am convinced that these assignments could easily be given at design or architectural schools today, and the students would be happy to start. What in actual fact has changed is that students no longer want freedom, they no longer need to escape reality, but rather they want to dive into it completely. They may take drugs on a Saturday night to escape reality but they really want to conform to it on the Monday morning.

Narrative research: don’t sleep at home.

An example of an educational trend that in fact started within the professional field is narrative research. Designer’s and architects started telling stories more often - stories in their work and in their design process. In order to learn that approach and get a feeling for a design story, a teacher of the Design Academy forbid his Master students to sleep at home for one night, without them expecting this. Another one made them live in half their available space for a week and yet another banned them from making phone calls and e-mailing. What will that do to you and will it inspire any designs? The outcome of these empiric studies form the type of work that was often to be seen: heavily autobiographical, narrative and contextual.

The current crisis has dried up the demand for this kind of work and it will not be long before those assignments will disappear from the curriculum.

Education is no longer leading but following

Through accreditation protocols the next stage is pretty much determined. The professional practice needs to be reflected in education. Thereby following the professionals has become the standerd and all educational trends follow the trends in the profession concerned. Students are often tricked into believing that they are at the forefront of thinking, yet the agenda is in reality set by the profession or society itself.

Images: Above Philip Starck under: Nathan Wierink

Very Dutch NL Architects.

2009-11-02T11:31:00.000-08:00

NL Architects has always made a deliberate show of its Dutch roots. The firm’s name alludes to the most common abbreviation for the Netherlands, and even its logo is the “Dutch badge.” The firm’s homepage displays photographs of its founders in the traditional costumes of Volendam. Whether playfully or seriously, NL aspires to be the standard-bearer for contemporary Dutch architecture.

The four principal founders of NL Architects are Pieter Bannenberg, Walter van Dijk, Kamiel Klaasse and Mark Linnemann, who left the firm at the beginning of 2003. They officially opened their Amsterdam office in January 1997 after sharing workspace since the early nineties. All were educated at Delft University of Technology while living in Amsterdam. Often, their projects focus on ordinary aspects of everyday life, including the unappreciated or the negative, which are then enhanced or twisted in order to emphasize the unexpected potential of what surrounds us. NL Architects currently employs an international staff of six to ten people.

NL Architects added the Basketbar, an amalgam of basketball and bar, to the university site of Utrecht five years ago. It has quickly become a city icon. On the roof of the cafe is a basketball court inside a large, imposing cage that serves as a backstop. NL has previously produced facades in the forms of climbing walls and rock cliffs, so in many ways, this unusual structure is a typical NL building.”Yet its expressive, ironically-charged vigor is somewhat deceptive. The building is certainly no one-liner; it has been designed with painstaking precision and architectonic intelligence.

Walter van Dijk comments, "The Basketbar fits naturally into its location; it doesn't look like an addition to the building. It nestles into its 1960s setting in a contemporary way. Koolhaas's plan proposed building up to the property line. We did that. We've expanded the existing box to the extreme."

A wolf in sheep's clothing  .

"A basketball court is a typical icon of urban and black culture. You can't open a hip- hop magazine without finding it full of the game of basketball - the symbol of urban life and something this campus didn't have. Basketball is also a spontaneous game; you don't have to make appointments to play. You can play it alone, as well as with one, two and even four teams. One university board member objected to basketball, finding it too banal. We did some quick research into the origins of the sport and discovered that it was developed by an American professor to give students some relief from heavy intellectual work. Hearing this, he gave in. The basketball court is completely public. It has an ungated entrance to the street. Columns around the court are much heavier than normal, because we didn't want to use crosses for stabilization. The columns turned out to be large enough to accommodate ventilation shafts for the kitchen. Two columns and the lateral section above now serve as ventilation ducts for the dishwashers, and eight others vent cooking odors. The building appears uncomplicated, but it is a wolf in sheep's clothing."  

The firm is full of ideas, some of them humorous and ironic. Growing into a flourishing business with a portfolio of building commissions has been slow going, however, and NL still feels like an underdog. Is the architecture world not taking NL seriously enough?

"The name NL Architects was a marketing ploy. We could sense that Dutch architecture was about to boom. But we also had a great deal of respect and affection for the history of Dutch design. And we had recently hired our first Dutch staff member. You start something as a joke, and it fills itself in. We had a list of 1,500 names for the company, and we couldn't settle on one, because an exhibition abroad was coming up, we chose NL. The bumper sticker is an allusion to the origin of our collaboration: a Ford Escort in which we car-pooled during our years at university.  

"We don't build that much; a lot of projects founder or take an insane amount of time. It's difficult for a firm of our size to compete for international tenders, because you have to have a minimum turnover and realized a relevant project. Often we don't make it through the selection process. Clients are afraid we're going to make something expensive or complicated. You might call it an image problem. But we always work within budget. That's no guarantee, however, that a project will go ahead. Our main strength is that we can devote a disproportionately high amount of attention to what we do. And, in a certain sense, publishing is almost as much fun as building."

A conceptual approach is almost a given for Dutch design. A conceptual attitude is mostly regarded as strongly idea-oriented. Does van Dijk consider the members of NL to be conceptual designers?

"We believe in ideas. When making design decisions, it's important to have an idea to guide you. We like a building that requires only a few parameters to achieve change. We like tight “editing” - you could call that conceptual. By emphasizing a certain aspect of a structure, we can make an explicit statement. That makes a project communicative, and all our work is based on ideas or analysis. The designs follow a certain logic that is rooted in consistency. The results can be not only surprising but also, in some cases, surreal."

GratisTanken

2009-10-16T13:51:00.000-07:00

Ten years after its debut, it was time for Gratis_Tanken again. Although, the old website does not exist anymore, the spirit is still vibrant. If only the stickers had lasted that long. Last Monday, the 11th of October, in the Boijmans van Bueuningen Museum, the third generation of Gratis_Tanken took off.

About the Title  
Gratis_Tanken translates as "free gasoline", but the word “tanken” (as in "gas tank") sounds just like the Dutch "denken" (thinking). The title is thus very close to 'Free Thinking', and that's what it's all about. Filling up your tank excites everybody, and in this case, Gratis_Tanken is about mentally refilling your mind.

Gratis_Tanken is an experimental format for public debate. In Gratis_Tanken, the public is not physically there, but is kept informed and committed in several different ways. Ten years ago, we sent out rich e-mails (at the time a very new concept) with the results of the debates. Much like with Facebook or Twitter today, the broader public was able to interact by replying to quotes written by journalists who had attended the sessions. Although each Gratis_Tanken session could have a central topic, the format, as the title would suggest, was always most effective for the investigation of free thoughts.

Design Tanking 

The recent session, a cooperation between the Rotterdam Designplatform and the Boijmans van Beuningen Museum, brought all the nominees of a design prize together. We talked about entrepreneurship, education, and the future of contemporary design. Personally, I doubted the format would still work, but I was positively surprised. It felt like a dinner with close friends who all understood each other very well. That may sound simplistic, but for a semi-public event it was extraordinary.

In my self-satisfied mood I paid the Polaroid man in the bar we visited afterward. He not only took this picture, but also gave roses to the Dutch nominees Lonnie van Ryswyck and Christien Meindertsma. In the tacky Polaroid photo above, you can see Jeroen Dekkers (DPR) and me in between. The only reason I dare publish a picture of this bar-scene is that I know I was anything but drunk. At Gratis_Tanken I don't drink!  

Im memoriam: Ineke Schwartz 
The occasion of this publication is a sad one as well: in the first image above you can see that Ineke Schwartz moderated Gratis_Tanken with me. Ineke died of a serious disease more than five years ago. I still miss her, and I know that I am not alone. Ineke was a very good chairman, and a true inspiration to me. I am proud to have worked with her, and she is one of the reasons that I keep on Gratis Tanken.

Meanwhile I have done two more Gratis Tanken, in a slightly bigger group.
In the above picture we are in Breda, with leaders of the cultural sector. In the picture beneath, we are in Schieblock, for an Nai discussion on Traditionalsm.

Olympische Spelen Nederland 2028

2009-10-02T04:13:00.000-07:00

Terwijl we ons in Nederland opmaken voor Olympische kandidaatstelling is Rio de Janeiro gekozen tot gastheer van 2016. Geesink maakt nog amok maar NOC, Opstelten en Prins willen graag. Situatieschets van een on-Nederlandse grote ambitie.

Start van het onderzoek
Toen prins Willem Alexander terug kwam van de Olympische Spelen 2004 in Athene merkte hij subtiel op dat de bevolking van Griekenland kleiner is dan die van Nederland. Daarnaast zei hij ook dat het organisatorisch potentieel in ons land niet onderdoet voor dat van Griekenland. Daarmee heropende de Prins de discussie over een Nederlandse kandidaatstelling voor Olympische Spelen. Voor de Spelen is niet een land kandidaat maar een stad. Omdat Nederland geen ondubbelzinnige hoofdstad kent (het koningshuis, de regering en parlement, de lucht- en zeehaven en alle ambassades zetelen niet in de formele hoofdstad) wierp de Prins dus meteen een vraag op: wélke stad moet dat dan doen?

De G4 besloot tot een onderzoek voor een Nederlandse bid. Ze spraken daarbij nadrukkelijk af om voorlopig géén stad te noemen. De inzet is om de Randstad als geheel te beschouwen en te onderzoeken wat er voor nodig is om er Olympische Spelen te organiseren. Inmiddels loopt het proces enkele jaren. (Opstelten is de vaandeldrager geworden) en tot op heden houdt iedereen zich aan de afspraken. Natuurlijk zijn Amsterdam en Rotterdam het meest enthousiast. Den haag en Utrecht doen voor de vorm mee maar realiseren zich dat ze ook profijt hebben van een nevenrol in het grootste evenement ter wereld.

EK Voetbal 2000 Dat het plan nu de oprechte steun van de vier grote steden komt ook door het EK 2000, dat een succes was. De grootste angsten zijn toen al bezworen. Vóór en zelfs tijdens dat toernooi voelde ons land zich in sport-evenementenland ronduit Calimero. De overtuiging was hardnekkig dat Nederland te klein is voor de organisatie van grote sportevenementen. Euro 2000 rekende af met dat minderwaardigheidscomplex, we bleken uitstekend in staat is de klus te klaren. Weliswaar wonnen we de Europacup niet door 7 penalty's te missen in één wedstrijd, maar op het verloop van het evenement viel niets af te dingen. Het was gezellig en het was bovendien een sportief en commercieel succes.

Organisatorisch vermogen
Alles overziend is het niet vreemd: de Nederlandse rail- en auto-infrastructuur is uitstekend. Er zijn voldoende vliegvelden, en zijn talloze stadions te zijn die aan de eisen voldoen. De politie is goed getraind en goed georganiseerd en kan goed met een internationaal publiek omgaan. Ook de horeca wist goed raad met grote groepen Europeanen en er is voldoende hotel- en campingcapaciteit. Het geluk was eindelijk met ons, want zelfs het weer zat mee. Werd er van te voren nogal angstig naar het sportevenement uitgekeken, kort erna is de sfeer omgeslagen. "We hadden het gemakkelijk zonder de Belgen gekund", was te horen. Het EK voetbal heeft de bodem gelegd voor hernieuwde zelfvertrouwen. Sindsdien hebben we een WK jeugdvoetbal (onder 21) georganiseerd, een EK zwemmen (Eindhoven), een WK schaatsen (Heereveen), een jeugdjampioenschap Atletiek (Emmen) en een EK Badminton en een Champions Trophy.

Nederlandse kandidatuur

Hoe realistische is een Nederlandse kandidatuur in 2028? Een aantal ontwikkelingen wijst op een goede kans voor een Noordelijk gelegen, niet al te grote stad met een mild klimaat. De metropolen die de laatste 20 jaar populair zijn geweest gaan het moeilijker krijgen vanwege de veiligheidsproblematiek. Een middelgrote stad als Kopenhagen is beter te beveiligen dan een metropool als Rio de Janairo. Ook het klimaat is officieel geadresseerd door het IOC. de temperaturen en de smog in augustus gaan zwaarder wegen bij de verkiezing. Lang leve de zeeklimaten. Grootste nadeel voor Rotterdam is de internationale statuur: "where the hell Rotter-what"? Grootste nadeel voor Amsterdam: bewoners willen het niet, Saar Boelage 2.0.

Internationale stedenstrijd
De strijd tussen kandidaten heeft ongekende proporties aangenomen en is aangezwengeld door voormalig voorzitter Samaranch. Steden vechten tegenwoordig om een nominatie. Verkozen worden voor de zomerspelen bepaalt de stedelijke agenda voor 15 jaar. Dat was niet altijd zo. Dieptepunt in de interesse voor het organiseren van Spelen lag in de late jaren zeventig. In 1972 had in München een gijzelingsdrama (zie foto) het feest flink verstierd en vier jaar daarna ging het financieel totaal mis in Montreal. Zo koud als de Canadese winters waren, zo sterk waren de bouwvakbonden. Bovendien was het ontwerp voor het belangrijkste stadion te gecompliceerd. De architect Roger Taillibert, die al wel voetbalstadions had gemaakt ontwierp een semi-overdekt stadion. Het dak moest er vanaf getrokken kunnen worden als een servet dat met drie vingers de lucht in wordt getild. In maquette werkte het uitstekend, de prop textiel die ontstond vouwde zich in een dikke pyloon. Maar in werkelijkheid wilde het maar niet lukken. Het stadion heeft uiteindelijk zo'n 20 jaar vertraging gehad en het dak is er nooit soepel op en af gegaan.op het beeld is het stadion te zien tijdens de opening van de spelen. Let op de pyloon, die nog in het wapeningsijzer staat: Het gebouw was gewoon niet af.

Depressieve jaren

Gevolg van de depressieve Olympische jaren zeventig was dat er voor 1984 nog maar één kandidaat was: Los Angeles. Het plan van LA werd gedragen door het huishoudboekje. Ze zouden zo min mogelijk uitgeven en zoveel mogelijk verdienen. Omdat L.A. de enige kandidaat was, kwamen ze in een andere onderhandelingspositie tov IOC. Commercieel gebruik van de Olympische ringen was tot dan toe verboden. Sinds LA '84 kan Coca Cola zich met het evenement verbinden, dat was tot dan toen nooit toegestaan. Maar het ruimtelijk ontwerp voor LA was wel zeker interessant. Omdat er vrijwel allemaal bestaande sportfaciliteiten werden gebruikt (er is niets bijgebouwd) heeft men louter stadsaankleding en stadsversiering ontworpen. Het wemelde in LA van de vlaggen, banieren, linten, doeken enzovoort. Eigenlijk werd er op de schaal van de stad gedaan wat iedere moeder met de woonkamer doet als een kind jarig is. De boel volhangen, versieren; het uiterlijk transformeren met attributen van een kleinere schaal.

Randstad

De gebruiksruimte van de spelen zal de schaal en maat van de Randstad hebben. Welke stad het ook gaat organiseren, we gaan zeilen op het IJsselmeer, roeien op de bosbaan en misschien zelfs zwemmen in Eindhoven. (Tongelreep voldeed uitstekend op EK). Er wordt altijd de suggestie gewekt dat de Spelen zich in één stad afspelen, maar dat is in werkelijkheid nooit het geval. Anky van Grunsven heeft China niet in hoeven te reizen omdat het paardrijden in Hongkong werd afgewikkeld. Het is niet ongebruikelijk dat verschillende sportaccommodaties zo'n 100 kilometer van elkaar vandaan liggen. Het beeld toont de sportlocaties van LA op schaal geprojeteerd op de Randstad. Alhoewel sporters het liefst compacte spelen hebben, krijgen ze die meestal niet. Wel is het belangrijk dat de verbindingen goed zijn.

Te grote stadions: White Elefants.
Hoezeer er gepoogd wordt om de stadions zo te maken dat je ze na de spelen kan hergebruiken, toch gaat het vaak mis. Een flink deel van de Olympische bouwwerken is nou eenmaal tot leegstand gedoemd is. Mooie, vaak grote bouwwerken, die kort in dienst zijn geweest worden 'Witte olifanten' genoemd. Het is welhaast onmogelijk om ze te voorkomen. Een voobeeld: Baanwielrennen is in Spanje geen populaire sport dus dat het Velodrome leeg staat en vervalt is niet verwonderlijk. (zie foto) Het is wel vreemd om een tennisbaan te zien met 20.000 vergeelde stoeltjes waar senioren elkaar onderhans een balletje toespelen. Op dezelfde baan werd twintig jaar geleden de finale tussen Rosset en Arrese gespeeld, maar over het hergebruik blijkt toch onvoldoende nagedacht. De gevraagde capaciteit van een Olympisch stadion is zo hoog, dat het na afloop van de spelen per definitie te groot stadion is.

Recycleerbaar stadion
Een van de weinige hergebruik successen is het zwemstadion van Atlanta. Het is na de zomer van 1996 verhuisd naar Florida, waar het nog steeds dienst doet. Het was demontabel ontworpen. Het zwemstadion van Peking zal een shopping mall gaan herbergen en het ijshockey stadion van Turijn van Arata Isozaki is dermate flexibel ontworpen dat nu voor allerlei evenementen dienst doet . De ontwerp opgave voor recycleerbare stadions is dan ook actueler dan ooit. Architecten moeten aan het tekenen.

Lucas Verweij

referee

2009-09-27T02:54:00.000-07:00

My love for football made me a soccer referee. Between 2005 and 2008 I was ‘whistling’ under number Gdpl684. Although I gave penalties, yellow cards and yellow-red cards I never dared to give a straight red card. In the picture I pose before a typical Dutch landscape; a potatoesfield in Achthuizen, Zeeland. I read the complete biography of Pierluigi Culina, but I cannot suggest it. Boring men are the best referees, since the game musn’t be about you. In the referee training we had to practice how to show (in front of mirror or a camera) a yellow card. You must not look authoritarian, proud, angry or vain while doing so. The picture shows one of the tryouts: obviously to angry. It was also suggested to keep a logbook, to write down what you have learned out of a match and what you did right and wrong. This is a fragment out of my logbook, the match RVA (rspect for all) against Wippolder. A The Hague based multicultural team against the small towners. It's in Dutch.

RVA 1 – Wippolder 1 (3-4)
Leuke, sportieve wedstrijd. Ik geef vlak voor het eind 2 man tegelijk geel voor onsportief gedrag. Ik geef een penalty aan Wippolder, voor een overtreding die eigenlijk buiten de 16-meter plaatsvond. Opmerkelijk weinig klachten. Leuke sfeer door multiculturele, Suri-setting: Broodje bakkeljauw gegeten. Mooie. formele aftrap met hand schudden op een rijtje. Mijn beste moment: ik had controle gedurende de hele wedstrijd, ondanks gejoel en publiek. Mijn slechtste moment: ik geef een vrije trap die daarvoor in de plaats als inworp genomen wordt. Ik laat het doorgaan bij wijze van voordeel. Dat kan je niet maken: een foute hervatting kan nooit toegestaan worden. Trainer is in de pauze terecht boos.

Kopfkino

2009-09-25T15:04:00.000-07:00

Kopfkino is an experiment with a new format in interviewing on stage. I interview designers on their inspiration. Designers will show their favorite film fragments from Vimeo and Youtube. In this way we wil have a look in their heads. in the German word Kopfkino the words head and theater are put together.

I want to show you one film, Paul Snowden has chosen. Look at the shocking, well organised truly underground action.

Beyond Berlin Biking

2009-09-19T06:01:00.001-07:00

German bikers behave different in traffic. One chooses position here differently, specially if you are waiting for a red light. It is illustrated by this picture on Alexanderplatz, Berlin. This is not an odd picture of silly situation: In Berlin this is regarded as normal.

Where I come form (Holland), the bikers who want to go to the left would stand on the left, waiting for their go. The road would be painted just the same as for cars. In Germany they want you stay as much to the right side as you can. Often I just do not know where to be with bike. Car owners sometimes yell at me, when I ride around on my Dutch intuition.

The idea behind it seems to me: We don't want you to be here, buy a proper car.

2009-09-18T10:04:00.000-07:00

The Starck Tribe

2009-09-18T04:10:00.000-07:00

Design for Life from design on Vimeo.

We all knew it would happen, now it's here, at BBC, England. If there is a "Deutschland sucht ein Superstar", "Idols" and "American Idol." And as of late hairdressers, cooks and actors are participating in this highly competitive Media craze. Of course, inevitably the design field would fall victim to this sort of fad.
Designers whose passion for creativity and individuality, are now being attracted and led to the field of stardom, pomp and glamour. What will this do to "our" profession? What kind of people will be attracted? I have written an essay about the myth of the "Star" designer in Dutch. It has yet to be translated, it may be found here. (published in Pi, 2007)

We follow Philips Stark coaching and critical way of working. If you're the winner, you receive a six month internship at Starcks' office in Paris. We have to admit that hairdresser's and singer's win much bigger prizes in these sort of shows. Then again, in this show there is no Jury. Starck is the juror himself, what makes the show worthwhile for professionals to view is that Starck doesn't act much, He is a designer at work. The scenes thus look familiar. BBC even had to import extra still images (due to the lack of sound) for a more interesting television version for the viewer! It's a pitty that it is very British. A more international group of designers may have shown some different approaches and references. I recommend to have a look yourself.

The whole show takes an hour.
If you want to skip the BBC commercials, go to: 1,05
If you think you can skip the leader as well, go to: 4,20
If you can't stand the Starck's french accent: skip all.

Er zijn te veel jonge docenten, Blad NA, sept '05

2009-09-15T06:38:00.000-07:00

Ben je nog ontwerper, of ben je ex-ontwerper?
'Als ik moest kiezen, zou ik zeggen ik ben ex-ontwerper, hoewel ik geloof dat wat ik nu doe niet anders is dan wat ik deed. Bij Schie initi- eerde ik projecten. Het feitelijke ontwerpwerk deed ik zelden. Autocad kan ik niet eens openen. Nu initieer ik nog steeds projecten. Of dat ontwerpen heet ja of nee, dat maakt niet zoveel uit. Het is de meest gestelde vraag toen ik stopte met het bureau en voor Premsela ging werken. Dat hebben ze knap gedaan bij de BNA of de BNO, dat heel veel mensen ontwerpen als idyllisch ervaren.'

Het is ook de romantiek van zelfstandigheid.
'En tegelij k weet ik als geen ander, dat zelfstandigheid ook een ticket is naar niet serieus genomen worden. Maar er zit zeker een romantiek rondom ondernemerschap, het hebben van een BTW-nummer.'

jij hebt je nu bevrijd van je BTW- nummer.
'ja, ik roep nu weleens op feestjes. dat het in is om een baan te hebben. Niet alleen omdat ik er een heb, maar je voelt ook een beetje om je heen dat mensen weer de voordelen zien van het werken in een grotere organisatie. Een school is natuurlijk wezenlijk anders dan een bureau. Het werk bestaat niet uit projecten, maar uit routines. Als ik mijn been breek, loopt hier alles gewoon door. De kern, het opleiden van architec- ten, is volstrekt routinematig.'

Geeft je dat ruimte om je juist met andere zaken bezig te houden? 'Als je iets wilt veranderen. veranderen ook de routines. Dus als je vindt dat er te veel jonge docenten zijn - volgens mij ben ik de eerste Nederlander die dat zegt - dan moet je dat in de routine zien op te lossen.'

Waarom wil je een veroudering van het docentenkorps?
'Omdat er nu te veel een jongeren- cultuur is met alle pas afgestudeerde architecten voor de klas. Een architect wil in zijn veertigjarige loop- baan de eerste tien jaar graag lesgeven, dan twintig jaar niet en dan weer tien jaar wel. Ik vind dat er ook ouderen voor de klas moeten staan. je moet het niet verheerlijken, oudere docenten hebben vaak stok- paarden. Als docent moet je open staan voor wat je niet kent. Daar kun je kennelijk te oud voor worden. Het is ook niet per se dat ik voor veroudering ben. Ik ben voor een diversiteit in het docentenkorps en de studentenpopulatie, want ik wil niet allemaal 22-jarige ex-hts'ers. Het is gewoon ontzettend goed om een rijke biotoop te hebben, ook met buitenlanders erbij.'

Is het bereiken van die diversiteit je hoofddoel als directeur van de academie, of heb je ook nog andere doelen?
Ik vind dat wij een heleboel dingen al vrij goed doen. Het onderwijs is van hoog niveau, er is veel aandacht voor de studenten. Het curriculum is heel divers, dat doen we allemaal goe. Wat we slecht doen is ons te verkopen. Dat was vroeger niet nodig. We hadden studenten voor het uitkiezen. Nu niet meer. De hedendaagse studenten zijn veel calculerender. Ze weten dat je na de HTS in Delft op de TU achttien maanden eerder klaar bent dan hier. Bovendien kun je dan het moment van werken uitstellen. Dus stel, je hebt HTS gedaan, je hoeft nog niet zo nodig gelijk te werken en je wilt je OV-studentenkaart nog niet kwijt, dan kies je voor de TU. Het is mis- schien berekenend en gericht op de korte termijn. Maar ik kan het niet over mijn lippen krijgen om te zeggen dat zij iets fout doen, want daar kom ik niets mee verder. Ons duale stelsel dat je overdag bezig bent met een vak en 's avonds en op vrijdagen daarover bijleert en daarin experimenteert, is natuurlijk slim. Maar omdat het je helemaal opvreet, past het niet goed in een tijd van flexibiliseren, waarbij je eigenlijk moet kunnen zeggen als academie: wil jij snel studeren, dan kun je snel studeren; wil je langzaam studeren, dan kun je langzaam studeren. En daar moeten we wel naartoe. Ik ben wat dat betreft van de marketing. De klant heeft gelijk: als een student efficienter wil studeren wil ik hem het meest efficiente pakket aanbieden. En als die student het minder intellectualistisch wil, en in principe heeft hij daarin denk ik gelijk.

Dat is en van de geluiden die je hoort, dat het minder intellectualistisch moet?
Minder conceptueel, minder intellectueel, minder sektarisch. Er is een cultuur van 'wij. architectuurliefhebbers en stedenbouwliefhebbers zijn een familie en je mag blij zijn dat je daarbij mag horen. De huidige generatie hoeft niet zonodig bij die sekte te horen en daarin geef ik ze geen ongelijk.

'Is dat iets blijvends bij deze generatie of denk je dat ze later wel willen toetreden tot de sekte?
'Ik zou bijna zeggen, ik hoop dat het blijvend is, want ik voel met ze mee. Onderdeel van die sekte is ook dat de leden ervan alles beter weten. Ik ben altijd nogal politiek georienteerd geweest, de opkomst van Fortuyn heeft mij aan het denken gezet. Architecten en stedenbouwers zitten heel dicht op de macht en hebben net als politici totaal over het hoofd gezien wat er in de middenklasse aan het gebeuren is. Dat mensen een vrijstaande woning willen uit een catalogus, daar wordt op neergekeken. Ik vind ze ook niet mooi, daar gaat het niet om, maar je moet iets doen met het signaal dat een groot deel van de mensen dat toch het liefst wil. Onder de vlag van conceptualiteit zijn de echte vragen in de jaren negentig vooruit geschoven. Als er toen over multiculturaliteit werd gesproken kwam iedereen met enthousiaste verhalen over Kanaleneiland in Utrecht waar je misschien een boulevard kon ontwikkelen waar je Marokkaanse hapjes kan kopen. Daarin schuilt fundamenteel een onwil om de problematische en de harde kant van de multiculturaliteit te beschouwen."

Ik wil een grondige maatschapelijke verankering van het onderwijs en dar kom ik in deze stad goed mee uit, want in Rotterdam is nu van alles aan de gang. er is een wederzijdse warmte tussen de stad. de architectuur- en stedenbouwproductie in de stad, en deze school. En ik voel mij ook verplicht, volgaarne, om me op die stad te orienteren. Dat is niet loos. Ik hoop dat de school zich meer gaat verkleven met de samenleving. Daarmee hoop ik - want zo ben ik wel - dat ik er als eerste bij ben.' 'Ik wil de architectonische en steden- bouwkundige dimensie ontdekken van wat er nu speelt. Ik heb daarom bijvoorbeeld rondjes gemaakt langs de velden; politici, projectontwikkelaars, woningbouwcorporaties. Met de vraag: wat zijn de echte opgaven? We hebben daarvan een lijst gemaakt van tien maatschappelijk relevante opgaves. Daar zetten we afstudeerders op. Een goede opdracht is de helft van het werk. De laatste Archiprix-winnaar, met een plan voor een islamitische begraafplaats, bewijst dat. Je ziet ook dat mensen die afstuderen op goed getimede en relevante onder- werpen vaak een betere start maken. Als ik studenten zelf hun afstudeer- project laat verzinnen, komt er mij te vaak een museum voor de dans uit, of nog erger, een huis voor een dichter. Dat vind ik volslagen oninteressant.'

Hans Ibelings

De publieke ruimte van de nieuwe media

2009-09-14T05:27:00.000-07:00

De publieke ruimte verandert in een rap tempo onder invloed van nieuwe media. Was vroeger een hardop pratende alleenstaande in het openbaar een teken van psychose, tegenwoordig kijken we er niet meer van op of om. Waarschijnlijk is de persoon in kwestie via zijn mobiel met zijn vrouw aan het bellen. Hij kan ook verbaal zijn digitale assistent aan commanderen zijn. Ook stilstaande mensen zijn weer terug in de publieke ruimte, niet de versleten theatrale act -of wezenloos van te veel drugs- maar om zich te beter te kunnen concentreren of om sms te verzenden. Het met duimen typen op een 10 letterig toetsenbord is een vaardigheid die vaak publiekelijk gedemonstreerd wordt; een gemiddelde puber haalt meer toetsaanslagen dan een doorgewinterde secretaresse. De openbare ruimte wordt herontdekt als werk-, speel- en demonstratieruimte, nadat zij lang alleen doorgangsplek was.

Nieuwe media en openbaarheid
Niet alleen in de fysieke openbare ruimte zijn betekenissen, functies en gebruiken aan het verschuiven door oprukkende technologie. In nieuwe media blijkt publieke ruimte verscholen te zitten. Internet en e-mail bezitten een openbaar potentieel dat publieke ruimte genoemd kan worden. Het is mogelijk om met relatief eenvoudige middelen te ontvangen, uit te zenden en interactie aan te gaan. Het is mogelijk te ontmoeten, een positie in te nemen en van gedachten te wisselen. Het is mogelijk te flirten met een meisje waarvan je hoopt dat ze zo mooi is als dat ze zegt. Het is mogelijk te discussieren over protestpartijen, een vraag te stellen over het belang van Schopenhauer of een koppak-kering en last but not least is het'mogelijk een mud aardappelen en een encyclopedie te kopen of te verkopen. Stuk voor stuk handelingen die in de publieke ruimte plaats hebben en plaats hadden, de vergelijking dringt zich op. De nieuwe vorm van openbaarheid en openbare ruimte is op een andere manier toegankelijk, ze heeft als het ware haar eigen publiek, dat niet zelden jonger is dan het publiek van bestaande openbaarheid. Maar deze nieuwe openbaarheid verschilt verder verdacht weinig van de klassieke openbaarheid zoals we die kennen. Daarmee klopt deze openbaarheid, die veroorzaakt is door het aaneenschakelen van computers op initiatief van de NASA, aan de deur van de gereguleerde en gecertificeerde openbaarheid.

Nieuwe media en subculturen
Ontwikkelingen in de virtuele openbaarheid zijn het best waarneembaar in subculturen. Leden van subculturen kunnen dankzij nieuwe media elkaar ontmoeten en in hun eigen taal met elkaar van gedachten wisselen, en dat doen ze dan ook gretig. Op een populaire chatsite als wwwtmf.nl zijn op een zaterdagochtend 10 Turkse en 4 Marokkaanse kanalen actief, en ook soapliefhebbers, gabberhaters en schoen-fetisjisten hebben hun eigen plek gemaakt in de virtuele openbare ruimte. Opmerkelijk is ook de regionale indeling van de kletskanalen, van Zwolle tot Roermond, iedere middelgrote stad heeft een virtuele dependance bij TMF waar mensen uit die regio elkaar kunnen ontmoeten. Aldaar vertellen wildvreemden aan elkaar wat ze van de acteerprestatie van een soapster en van Osama Bin Laden vinden. Ze delen met elkaar erotisch fantasie‰n en simuleren in het openbaar vrijsc_nes, terwijl zo'n gesprek simultaan plaatsvindt met een discussie tussen een Tunesier en een Nederlander of in couscous al dan niet saffraan hoort. Openbaar en toegankelijk voor ieder die dat wil Openbare ruimte dus. Islamitische jongeren bespreken anoniem dingen die ze noniem niet bespreken, autofolder-verzamelaars wisselen via digitale veilinghuizen op wereldschaal materiaal uit waar ze dat vroeger op beurzen in het land deden. De fysieke publieke ruimte wordt uitgebreid, aangevuld, vervangen en versmolten met allerhande virtueel/fysieke partnerships. En het lijkt erop dat daarbij de moraal, de wetten en de gebruiken gewoon meegenomen worden.

Wat zouden deze twee fenomenen, publieke ruimte en nieuwe media, nog meer voor elkaar kunnen betekenen? Kan de publiek ruimte nog op meer manieren dan de al bestaande verrijkt worden met deze nieuwe mogelijkheden? In het afgelopen jaar hebben wij twee onderzoeksprojecten over dit thema opgezet; Gratis Tanken en de Chatbench. Het verschil tussen de twee projecten is dat Gratis tanken de openbaarheid zoekt die in nieuwe media verscholen is, terwijl Chatbench de fysieke, bestaande open- bare ruimte wil verrijken met mogelijkheden die nieuwe media te bieden hebben. De drijfveer van beide projecten is echter eender: Hoe kan de publieke laag van technologie ge‹ntegreerd, vermengd of opgelost worden in het fysieke publieke domein? Kan de publieke ruimte op een ander niveau worden gebracht met behulp van technologie? Kunnen er vanuit technologie hybrides bedacht worden, die de mogelijkheden van het fysieke publieke domein en het virtuele publieke domein combineren? Kortom, wat heeft de straat te bieden aan dit technologische proces en wat heeft techniek de straat te bieden? Welke rol kunnen ontwerpers spelen in dit proces, dat vooralsnog zonder ontworpen dimensie zich over ons voltrekt ?

Gratis tanken
Gratis tanken onderzoekt de vernieuwing van de publieke ruimte via het publieke debat met jonge deelnemers (onder de veertig) over hedendaagse onderwerpen. Wij gebruiken voor het openbaar maken van deze debatteneen specifieke infrastructuur (internet, e-mail en theater), waarbij niet alleen de inhoudelijke maar nadrukkelijk ook de distributieve kant van het publieke debat wordt onderzocht. De ontwikkelde knowhow over de publieke betekenis van nieuwe media beschouwen wij ook als publiek bezit. Iedereen kan gratis tanken. (www.gratistanken.nl)

Chatbench
Een bank in de openbare ruimte was ooit een ontmoetingsplek. maar door de verharding in het publieke leven is deze taak bijna verloren gegaan. Mensen zijn in de openbare ruimte bang om aangesproken te worden en die angst is niet ongegrond. De publieke ruimte is hoe langer hoe minder een plek om ontmoetingen aan te gaan. Om de oude opgave van de publieke ruimte te reanimeren hebben wij in samenwerking met JungeriusLab een serie banken ontworpen waar gebruikers op een andere manier met elkaar contact kunnen leggen. De banken staan in een open verbinding met elkaar via een stelsel van portofoons. Via de Chatbench is het mogelijk om te praten of te kletsen met andere gebruikers van de bank. Een concept als dat van de chatbench maakt het mogelijk verbindingen tussen vreemden tot stand te brengen. Die vreemden kunnen zeer nabij zijn (we werken nu aan een aantal banken in de Gemeente Amersfoort) maar de geschakelde banken zouden ook veel verder van elkaar vandaan kunnen staan, met de inhoudelijke gevolgen van dien. Als verschillende gekoppelde banken in Marrakech, Spangen en Lombok geplaatst zouden worden zou de inhoud en de betekenis anders zijn als dat de banken in Wassenaar. de Schilderswijk en het Lange Voorhout gekoppeld zouden worden. Wij hopen dat je op de bank getuige kan worden van een gesprek tussen twee mensen of de intieme openbaringen van kletsende pubers zou kunnen opvangen. Het is te hopen dat een eenvoudig instrument als Chatbench kan bijdragen aan de revitalisering van het publieke in de publieke ruimte.

Interview with Graphic designer Thomas Buxó

2009-09-14T01:42:00.000-07:00

In the context of the exhibition Reality Maschines, I interviewed Thomas Buxó.
We talk about arts, collaboration and working on cross media projects.

The Tallest Building and the Longest Subway

2009-09-12T02:16:00.000-07:00

Today is a tragic day for mankind and city planning. Another idiot wanted to make the highest. Not the best, not the most humane. No, the most phallic eruption, the biggest dick, is now officially in Dubai. Not to be outdone by anyone else, of course, Dubai also saw fit to construct the longest, fastest subway ever. Some may find it exhilarating to see their fellow humans reach for light speed. As we can see, however, if we look at these two projects, such architectural ambition becomes problematic when man begins to lose all sense of reality—or functionality.

Take the new tallest building in the world, for example, seen in the video below. It is completely ridiculous to live in a building that tall. On the ground floor there is no way to deal with parking, public space, or green spaces. This multi billion dollar operation has only one purpose: to set a record. It is not meant for people to live in, nor for people to regard as their own house or apartment. These apartments are only financial products, not homes. This architecture is banking, not designing. These architects should be ashamed of themselves and go back to school. Stop this ridiculous, old fashioned, stupidity of the “highest, fastest, tallest, farthest and deepest.” Stop it now.

Here is a stop motion film of the subway in Dubai, which officially opened in September 2009. The film moves as if at 1200 kilometers an hour. The stations are designed in Dubai style with the inevitable marble and shiny metal embellishments. Metro lines are often built for the prestige they give to their cities. The subway is regarded as an integral part of any modern, well-organized, clean city. It is a sign of ambition, strong leadership and a metropolitan view of the world. In the west, for example, subways were popular symbols among planners in the seventies and eighties, used to heighten the status of the cities they were building. The same holds true for any city that wishes to become a candidate for the Olympic Games. Many former Olympic cities, such as Barcelona, Montreal, Seoul, Moscow, and Beijing extended their metros when they hosted the games. For Dubai, questions of prestige played a serious role in the birth of their subway—proven by the fact that numerous important royals attended its opening.

There is an immigration rate of more than 95% in multi-ethnic Dubai. Almost everybody who lives there wants to have a financially better future. No one there seems to have any idea, however, of how to run a multicultural city. All the hard lessons that were learned in hundreds of new towns and immigration cities seem to be ignored here. So in the end, neither the highest building nor the fastest subway will seriously contribute to defining a multicultural city in the Middle East.

Design kisses stardom.

2009-09-09T12:44:00.000-07:00

The picture shows an invitation to the work of 2 designers -without last names- which is basically a photo shoot of themselves. One can see these people are not models, they are not pretty and they act clumsy. The styling is amateurish; the sunglasses are a miscast, there hasn't been a hairdresser. But, they designed the concept for the shoot: Glamour and Dust. And, very import, they are the designers themselves, assuming they are stars already. I find it disgusting: why would I want to see this couple? They are to old to be called naive, the shoot is in no way related to their work. It must be I am getting old, because stardom has become the leading engagement instrument.

Designers make their careers via and thanks to the media. With the hundreds of periodicals - professional and consumer-oriented - newspapers, debates and the like, the personality of the designer plays an ever-greater role. We must consider whether designers should take media training courses. The discipline might even be expanded to include personality development: how to walk, how to talk, how to come across as a solid personality. Designers could soon depend more on their communication and social skills than on their design skills. For politicians, business executives, judges and interviewers this is already the case in their everyday business. Designers will soon rank alongside them. A portrait of the designer accompanies articles about design work more and more often, and it is fair to assume that the photo sessions will get longer and the interviews shorter.

Engagement is contemporary, it can be subsidized, and it is politically correct. Engagement has no enemies; everyone supports it. Moreover, a disarming romanticism attaches to it. Engagement already had a double agenda in architecture of the mid-nineteenth century. Better living and working conditions would make people healthier, and thus more productive. Which of the two was the real goal remains unanswered.
An unending stream of engagement has coursed through the twentieth century: the Rent Control Act, pension provisions, medical care, suffrage, sheltered housing for the elderly, the Bijimermeer modernist urban expansion of the 1960s, the Bauhaus, Rietveld- and Wassily chairs, and so on. This engagement was often inspired by a conjunction of social (i.e. left-leaning) politics and committed designers, as with Bijimermeer for example.

Institutional
Engagement has now penetrated into every facet of society. It is a fixed component in diverse government bodies, in associations, foundations, political parties and subsidy providers. Urban renewal, public safety policy and governmental central information services are all semi-institutionalized forms of engagement that flowed from a process of engagement's social embedding. In order to allow that process of embedding to proceed smoothly, engagement has been reduced to manageable proportions in clearly defined projects with measurable objectives.

Suspect?
Nowadays engagement certainly contributes to higher turnover. The industrial giants do their very best to create an engaged brand identity. Besides its inhuman oil extraction in Nigeria, Shell now produces 'cleaner'energy, and it has involved large sections of society in its ethical dilemmas since the Brent Spar disaster. From then on, we have all become co-decision-makers in Shell's problems. It is hardly likely that this engagement has arisen spontaneously, instead being consciously stage-managed by Shell's advertising bureau after the boycott in connection with the apartheid regime in South Africa. The disengaged stance of the multinational began to have a negative impact on turnover, so something had to be done. The communications strategists have done their job superbly: Shell is no longer the immoral bogeyman, but a responsible concern which shares its worldly problems with us openly. They have even appointed an in-house ethicist to advise them.

Designers engagement

Engagement is also a beloved theme of individual designers. The engagement is exaggerated, but it is often primarily a media game of 'self-branding', drawing attention to oneself as a brand. In the 'Neau thirst' project (tap water that was sold in bottles for the price of mineral water, with profits going to developing countries), the design bureau (Vandejong) got star billing as author and initiator, in a big, hip typeface and with an explanation of the link with their corporate identity. It cuts both ways.

Engagement is the Achilles heel of the baby-boom generation that currently holds the reins. They like to see engagement in projects, which means it has become a successful design theme. It is, after all, 'marketable'. Consider the work of architects like Mecanoo, MVRDV and Liesbeth van der Pol or, in the visual arts, Alicia Framis, Bureau Venhuizen and B.a.d Enterprises. The work of our own bureau, Schie 2.0, could also be viewed in this same light.Thanks to the realization of democratic goals in archi- tecture, as well as the sharing of power, it is likely that social and political engagement were more at home in the last century than in the current one. Other grandiose themes will gradually steer and eventually define architecture and design. What then are those themes?

Engagement

2009-09-09T10:49:00.000-07:00

One of the main reason's for me to come to Berlin is the sense of (political) engagement in this city. After one year I am even more intrigued by the radical energy this city contains. Political advertising gets sprayed upon or gets 'overruled' by paint, stickers, flyers for demonstrations etcetera. This is a city where people still want things to change, this is a city of a bottom-up, grass rooted politics and parties. Posters with ads for different get-to-gathers are on each box in public space and they change every two days. You really read this anarchistic medium as a newspaper. In the Netherlands there are strict rules (and penalties) for where -and where not- one can stick posters. Regulation killed the spontaneity.

Critics say that the old (Kreuzberg) scene (also none as autonomen) is nowadays only demolishing luxury vehicles. Partialy that is true. they do fight gentrification by burning cars in 'their' area's. The interesting critical potential is now partially on-line as well. Follow people as: "Unfuck the world" in Twitter, who writes a lot about globalisation, climate change, upcoming elections and demonstrations. Here is a young generation finding it's own media and topics. These are not necessarily squatters with dogs and beer. A part of this typical Berlin energy is to be seen in the designscene as well. The design collective Anschlaege initiated socially engaged projects in theaters and in cities. There are a lot of 'Baugruppen', groups of people who stick together and rebuilt old houses with different architects. There is a interesting book about this phenomena. I am looking carefully for designers or architects like these. And I will report more on it.

I have written an article about engagement in the book: New Commitment. I have published the tekst here

Dutch Mountains

2009-09-07T23:54:00.000-07:00

This image we made (quite long ago) shows the density of housing projected as hills in Holland.

Theoretically one can project each set of data in this way, from incomes to life expectation.
In fact the image did not do the job: we wanted to show that densities are relatively flat in Nl but you need to see the more dramatic USA picture next to it to see the actual difference. On the other hand, the picture did show that there is no unbuilt area. Really vast empty spaces do no exist here.

Archined over Autonomie

2009-09-04T08:00:00.000-07:00

Gedurende de Eindhovense Week van het Ontwerpen kwamen de technoliefhebbers van Booosting bijeen voor een presentatie- en discussiemiddag onder de titel 'Autarkie en Autonomie: de (toe)komst van zelfvoorzienende woningen en zelforganiserende producten'. Een levendige bijeenkomst met voldoende stof tot nadenken.

1. Autarkisch huis, Schie 2.0
De eerste presentatie was van Lucas Verweij (ex Schie 2.0, tegenwoordig domeinhouder Premsela) die met Schie 2.0 jarenlang bezig is geweest om een autarkisch huis te realiseren. Het begrip autarkie is eigenlijk afkomstig uit de economie en betreft de mate van (of het streven naar) economische onafhankelijkheid. Een autarkische staat is niet of nauwelijks afhankelijk van invoer en/of uitvoer, maar is daarentegen geheel zelfvoorzienend. Om maar eens een paar voorbeelden te noemen: de Verenigde Staten zijn economisch grotendeels autarkisch, maar Albanië in de jaren van Enver Hoxha was dat ook. Het streven naar autarkie gaat dus - zo begon Lucas Verweij zijn presentatie - eigenlijk altijd gepaard met een bedenkelijke politiek van afzondering. Of dit nu gaat om extreem rechtse groeperingen die zich in de wouden van Noord Amerika terugtrekken of om extreem linkse 'weg met de consumptiemaatschappij' groepen, autarkie als politieke doelstelling is in wezen anti-maatschappelijk. Dat betekent natuurlijk nog niet dat een autarkisch huis, een huis dat geheel zelfvoorzienend is en onafhankelijk kan functioneren van netwerken voor riolering, electra, gas, water en afvalverwerking, automatisch een antimaatschappelijk huis is, er worden immers ook duurzaamheidsdoelen nagestreefd die ten goede komen aan de maatschappij als geheel.
Of eigenlijk is het nog anders: autarkie op de schaal van het woonhuis impliceert duurzaamheid; het los van bestaande netwerken wonen lukt alleen als al die zaken waar de hoogontwikkelde maatschappij netwerken voor heeft aangelegd binnen de woning zelf worden opgelost en verwerkt. Dus eigen stroomvoorziening, eigen afvalverwerking, eigen schoonwateropwekking etcetera. Het omgekeerde is overigens niet per se waar: duurzaamheid behoeft niet automatisch autarkie te impliceren, hooguit op de schaal van de aarde als geheel.
Duurzaamheid was niet het uitgangspunt toen Schie 2.0 aan het onderzoek naar de autarkische woning begon. Aanvankelijk ging het om de vraag naar een woningbouw in extreem lage dichtheid van 1 woning per hectare. Aansluiting op nutsnetwerken is bij een dergelijk dichtheid te duur en te ingewikkeld, dus moet de woning zelfvoorzienend zijn en dat kan alleen maar als er gebruik wordt gemaakt van technieken die tegelijk duurzaam zijn. In de loop der jaren is een set van technieken en producten ontwikkeld die een dergelijke autonomie inderdaad mogelijk maakt. Ook waren er voldoende kavels waarop een proefwoning gebouwd kon worden. Dat het autarkischs huis van Schie 2.0 uiteindelijk toch niet is gebouwd, lag volgens Lucas Verweij deels aan een gebrek aan geld, maar ook aan de 'krankzinnige' regelgeving die bijvoorbeeld verbiedt om zelfgefilterd drinkwater te gebruiken; aansluiting op het drinkwaternetwerk is in Nederland verplicht. Dankzij die verplichting komt cholera in ons land overigens niet meer voor, het is dus maar de vraag of totale autarkie in een dichtbevolkt land als Nederland haalbaar of maatschappelijk wenselijk is.

Dat ligt anders in een land als Nieuw Zeeland. Daar kon de tweede spreker Edwin Nieman (directeur Kamahi Electronics) ogenschijnlijk probleemloos een volledig autarkisch huis bouwen. Voorzien van alle luxe en comfort en bepaald niet ogend als een minimumwoning, is zijn huis aan de kust echter volledig zelfvoorzienend. De woning is gebouwd met een houten skelet en gestuukte strobaalmuren. Energie wordt verzorgd door een windmolen en een kleine pve-backup unit. Verwarming vindt plaats door een met hout gestookte tegelkachel, die tevens als CV-moederhaard dient. Het is bij een dergelijk huis van belang dat alle systemen goed geregeld worden. Omdat Nieman zelf elektrotechnicus is, was hij in staat zijn laagtechnologische systemen te voorzien van een slimme centrale sturing.
De derde spreker Evert Kolpa (Lofvers, Van Bergen, Kolpa architecten) was eigenlijk op het programma gezet als 'tegenlezer', die bij de Booostingbijeenkomsten de 'voorlezers' van repliek dient. In dit geval bekritiseerde hij de autarkie niet zozeer, maar plaatste hij tegenover de hermetische en geïndividualiseerde autarkische woning een aantal grootschalige projecten waarin - evenals in de autarkische woning - wordt gezocht naar een gesloten systeem. Hij nam het woord autarkie bewust niet in de mond en sprak in plaats daarvan van 'ecologie' van het gebouw. Daarbij wordt gezocht naar terugkoppelingssystemen waarbij een kringloop wordt opgebouwd die 'schadelijke' uitstoot omzet in 'nuttige' stromen die in het systeem kunnen worden gebruikt.
Na deze drie architecten werd de aandacht verlegd naar het productontwerp. Diverse zogenoemde autonome producten die recent op de markt zijn gekomen functioneren zelfstandig en behoeven geen menselijke interacties. Voorbeelden van dergelijke producten zijn zelfinitiërende stofzuigers en grasmaaiers. Deze beslissen zelfstandig wanneer een vloer moet worden gezogen, dan wel wanneer en welk deel van het gazon moet worden gemaaid. Zij keren terug naar hun oplaadstation als de batterij leeg raakt.
Leuk speelgoed, maar wat hebben we er aan en willen we dergelijke producten eigenlijk wel? Lucas Verweij merkte in elk geval op dat hij nu juist zelf wilde beslissen en dat hij daarom aan het onderzoek naar een autarkische woning was begonnen. Het beoogde gemak van dergelijke autonome producten staat op gespannen voet met de eventuele complexiteit en risico's bij aanschaf van deze producten. Hoe zwaar weegt het overdragen van de controle over de producten ten opzichte van het beter kunnen uitvoeren van routinematige handelingen? Zijn deze eerste schreden naar intelligente huishoudelijke producten ook van invloed op de zelforganisatie van het gebouw? Serge Rijsdijk is op de faculteit Industrieel Ontwerpen van de TU Delft bezig met een promotieonderzoek naar de kansen en bedreigingen van dergelijke autonome, intelligente producten. Uit zijn onderzoek blijkt onder meer dat de acceptatie sterk afhankelijk is van de mate waarin gebruikers vermoeden dat het product met hun 'aan de haal gaat'.
Wat dat betreft kan Philips nog wat leren van dit onderzoek. In de laatste presentatie gaf Jos Stuyfzand (Design Director Lighting Philips Design) hoog op van de Brave New World vol 'ambient environments' en 'ambient Intelligence' en de nieuwe rol die verlichting in de architectuur kan gaan spelen, maar stelde hij zichzelf niet de vraag welke persoonlijke of maatschappelijke doelen hiermee gediend waren anders dan comfort en home-entertainment.

De kloof tussen autarkie en autonome producten die gespreksleider Marcel Vroom trachtte te overbruggen bleef ook in de discussie na afloop aanwezig. Uiteindelijk stonden architecten en productontwerpers tegenover elkaar. Waar de architecten zelfbeslissing en lage technologie als uitgangspunt nemen en daarbij een hoge mate van ontwerpintelligentie inzetten, lijken de productontwerpers hoge technologie en 'intelligentie' als ontwerpdoel op zich te nemen. Lage technologie versus hoge technologie, slim ontwerpen versus slimme producten, de autonomie van de gebruiker of de autonomie van het product, de extremen kwamen niet samen. Of dat ooit zal gebeuren is de vraag. Autarkie in de vrolijke variant is tenminste voor een deel een kritiek op de consumptiemaatschappij, terwijl producenten als Philips natuurlijk niet gebaat zijn bij dergelijk ' doe-het-zelf met gebruik van lage technologie' gedrag. In beide gevallen, zowel ten aanzien van autonome producten als wat betreft het streven naar autarkie, zal bovendien goed moeten worden nagedacht over de maatschappelijke consequenties. Het lijkt me stof voor verdere discussie, juist onder techneuten. Want uiteindelijk zijn zij het die voor een groot deel bepalen met welke soort producten we ons in de toekomst zullen omgeven en hoe we zullen wonen. Dat we daar als individu veel over te zeggen hebben, dat de 'markt' zoiets bepaald, dat is grotendeels marketingretoriek. In die zin is autonomie een illusie.

bron: Archined

Het belangrijkst zijn de beelden die het genereert

2009-09-01T05:53:00.000-07:00

In 2007 hebben The Berlage Institute en de Academie van Bouwkunst een gezamenlijk atelier georganiseerd met als Docenten Winy Maas en Marc Joubert (MVRDV). In 'The bid' is aan een Nederlandse bieding voor de Olympische Spelen ontworpen. Over de schouders van de studenten werd meegekeken het Nederlands Architectuurinstituut (Nai) en de koepel van de sportbonden (NOC/NSF). Die interesse kwam voort uit de tentoonstelling in het Nai in over de betekenis van Olympische Spelen. Het werk dat in 'The Bid' geproduceerd is, maakte deel uit van die show. Dat Winy Maas een grote interesse heeft in de relatie van sport tot de stad werd al in verschillende MVRDV projecten al duidelijk. Ik ging hem over de Olympische studie bevragen.

Bij Olympische Spelen heeft een land meestal 1 onwrikbare agenda, die diep met de cultuur van het land verbonden is. Jij lijkt te spelen met de maakbaarheid van die agenda in deze studie. Wat heb je precies gevraagd aan de studenten?
Ik ben inderdaad een aantal mogelijke (morele) boodschappen met ze aan het testen. We zouden de meest ecologische spelen kunnen maken, maar we zouden ook de goedkoopste games aller tijden kunnen maken. Ook kunnen we een ideale sportieve stad gaan bouwen, een Olympische Newtown bedoel ik dan. Een stad zonder obesitas, die op beweging en gezondheid gemaakt is. Daarnaast hebben we een model getest dat de stad vooral repareert, assembleert en monteert. Het onderzoekt de spelen als reparatie instrumentarium. Sinds Barcelona is dat niet meer echt goed gebeurd, dus dat is het overwegen wel weer waard.

We hebben in Nederland heel veel plannings-, stedenbouwkundige- en architectonische expertise in huis, die vakkenis is echt een typische expertise van Nederlanders. We kunnen dat laten zien, inzetten en etaleren.
We kunnen en we zouden moeten excelleren in de uitvindingen, vandaar dat ik in de opgave daarna vraag. De studenten zijn waardevrij allerlei mogelijke uitvindingen aan het testen. We concentreren ons niet op het kritiseren of grondig analyseren van de andere Spelen. Op de academie is zo'n analytische studie ook al eerder gebeurd. We hebben de geschiedenis met deze groep eigenlijk tamelijk luchtig bestudeerd, om meteen aan het ontwerpen te gaan.

Er is veel kritiek, ook onder studenten dat Olympische spelen geldsmijterij is, een speeltje van de macht dat alleen vanuit internationale stedenstrijd van belang is. In dat verband worden ook de White Elfants genoemd. Veel te grote, leegstaande stadions die geen enkele rol hebben in de stad. Wat vind je van die kritiek, en vind je dat stadions per se hergebruikt moeten worden?
Ik ben me ervan bewust dat er grote groepen mensen, waaronder ook vakgenoten kritisch zijn, maar dat weerhoud mij niet. Ik vind de middelen die je tot je beschikking krijgt om een stad te repareren en te transformeren de moeite waard. Ik houd ook van de mogelijkheid om ambitie te tonen, daar gaat het toch eigenlijk om. Bovendien ben ik benieuwd of de tegenstanders ook daadwerkelijk zouden weigeren als ze de vraag gesteld worden. Je kan omgaan met kritiek in het beantwoorden van de vraag. In een ontwerp, in een bid. Dat verwacht ik ook van studenten, de kritiek kan scherpe voorstellen opleveren.

Ook een leegstaand gebouw dat niet meer efficiënt gebruikt wordt, kan wel degelijk van betekenis zijn of zijn geweest. Sommige gebouwen zwengelen vooral aan, anderen zijn iconen die vanuit die status een rol hebben of hebben gehad. Neem bijvoorbeeld het Velodrome van Barcelona, de slimme positionering creëerde de aanleiding om de metro door te trekken naar het Universiteitsterrein. Het hele gebied is op de schop genomen en het rare stadionnetje zorgde er mede voor dat Barcelona de spelen kreeg. Dat het er nu voor niks ligt is dan niet zo erg.
Maar natuurlijk is het van groot belang om over hergebruik van stadions na te denken. Er zijn talloze vormen van hergebruik te bedenken en die moeten we snel gaat ontwerpen. We kunnen gaan testen of een stadion naderhand bewoond kan worden, of bedrijfsruimte kan worden. Kan het een hotel worden? Kan je een stadion recycleren door het in onderdelen her te gebruiken? Zou je het kunnen demonteren en van de onderdelen iets anders maken. Een stadion kan ook verplaatst naar een plek waar het harder nodig is. Het zwemstadion van Atlanta 96 is gewoon verhuisd naar Miami. In het najaar gaan we ons over die vragen buigen. Op dezelfde manier, Academie en Berlage samen. Dit keer dus een echt architectonische opgave.

Wat vind jij succesvolle spelen, en wat zijn de wetmatigheden daarvan?
Het allerbelangrijkst zijn de beelden die het genereert. Ik vond Lillehammer, Sidney en Barcelona succesvol. Ik redeneer vanuit het publiek, dat is ten slotte toch 99% van de mensen die er rondloopt. Ja, het allerbelangrijkst zijn de beelden die het oplevert. Er moet een droom ontstaan, dat had Lilehammer met zijn liefelijke sneeuwlandschappen. In Sidney ging dat ook goed, althans aan de haven. Het operagebouw zorgde voor een optimistische, vrolijke setting.

Wij zijn met onze studenten net terug uit Beijing. Studenten hadden gemengde gevoelens over alle nieuwbouw. Denk jij dat de spelen daar een succes worden?
Beijing kan haast niet mis gaan. Het lijkt ook wel alsof we dat niet eens mogen denken en zeggen. Het is daardoor ook intimiderend, ja ik vind het stadion van Herzog en De Meuron prachtig en ik vind het zwemstadion indrukwekkend. Je kan zeggen dat het eigenlijk alleen een mooie huid is, een mooie gevel is, maar wat deert het. Ik vind de stedenbouwkundige setting, het doortrekken van de grote magisch as ook goed. Maar ja, straks lopen daar miljoenen trotse chinezen doorheen. Iets in me zegt dat het ook tegen kan gaan vallen. Maar kritiek erop wordt als een onsportief gebaar gezien.

NOC/NSF zegt dat we met Nederlandse Spelen een bestuurlijke agenda kunnen verwezenlijken, laten we de Randstad nou eindelijk eens als stad gaan besturen. Daarnaast wordt als internationale boodschap 's lands creativiteit en de tolerantie gesuggereerd. Vind jij dat Nederland zich kandidaat zou moeten stellen?

Ja, dat moeten we doen, ik ben daar voor. Tolerantie betekend dat je accepteert dat er een 'extreme games' ontstaat, en uit creativiteit zouden maakbare, edgy games moeten komen. Ons land heeft een specialisme met stedenbouw en Architectuur, we zijn daar heel erg goed in. Ik denk dat dat al reden genoeg is om games te organiseren. Maar als je het doet moet er wel sociaal en economsich elan in zitten.
Er is in Nederland al een sociale transformatie aan de gang dus we kunnen laten zien dat we voor een tweede wederopbouw staan. De opbouw van een multiculturele, duurzame samenleving. We zouden met de Spelen kunnen laten zien hoe we dat transformatie proces vormgeven.
Het is ook van grote waarde om te laten zien dat we nog altijd ambitieus zijn, Olympische Spelen gaan vooral over ambitie, iets groots doen in elk opzicht. Bestuurlijk, technisch, representatief en dus ook ontwerpend. Natuurlijk is Rotterdam geen grote wereldspeler maar kleine steden worden (door de terreurdreiging in de grote) weer kansrijker.

foto: Rob 't Hart

Directeur aan de Academie van Bouwkunst Rotterdam

2009-09-01T05:40:00.000-07:00

Startschot voor het tijdschrift van de Academie: Huig

Ik ben Lucas Verweij, sinds 1 februari directeur van de Academie van Bouwkunst Rotterdam. Ik ben even oud als de school zelf, veertig jaar. Ik ben dus geboren in 1965, Johnson was aan de macht in Amerika en we waren nog niet op de maan geland. Maaskant had net Hotel Hilton en even daarvoor de Euromast opgeleverd.

Ik ben opgeleid als ontwerper voor publieke ruimte aan de Design Academy in Eindhoven. Ik studeerde aan de meest grootschalige afstudeerrichting, die het midden hield van architectuur en design. Ik kreeg vooral les van architecten (Bert Dirrikx, Paul Wintermans, Victor Manie) en interieurarchitecten (Marijke van der Wijst, Desiree van Dijk). Het was gebruikelijk om bij architecten stage te lopen; ik deed dat bij Willem Jan Neutelings en John Körmeling. De stage bij Körmeling bestond eruit dat hij mij op dinsdag te kennen gaf dat ik hem op vrijdag moest vervangen op de Academie van Bouwkunst in Arnhem. Hij had er geen zin en het zou goed voor mij zijn, taxeerde hij. Op vrijdag stond ik voor de klas, ik was met mijn 23 de jongste. Het was een 'noodscenario'. De studenten wilden wel met mij door en daarom kon ik blijven, ik had de volksdemocratie overleeft. Ik heb sindsdien lesgegeven aan verschillende academies van bouwkunst, ik heb afstudeerders begeleid en ben verschillende mlen 'rijksgecommitteerde' geweest. Ik ben het meest op de academies van Arnhem en Tilburg geweest, dat vond ik plezierige scholen. Men is er op een serieuze en tezelfdertijd studieuze manier met ontwerpen bezig.

Ik heb twee jaar op de HTS Bouwkunde in Utrecht gezeten, het ontbrak mij aan motivatie om die studie tot een goed einde te brengen. Ik heb ontzag voor iedereen die dat wel kan. Kort na mijn studie heb ik met Ton Matton, die net stedenbouwkundige geworden was, aan een prijsvraag deelgenomen. We wonnen een aanmoedigingsprijs en dat bleek de start van Buro Schie. Na fusie met Jan Konings doopten we het Schie 2.0. Het bureau heeft zo'n tien jaar bestaan en was een typisch jaren negentig bureau. We zijn veel gepubliceerd en hebben veel tentoongesteld maar hebben opmerkelijk weinig uitgevoerd. Schie was een inspirerende omgeving om in te werken, er was altijd een levendige discussie. We waren altijd op zoek naar innovatie. Rotterdam bloeide, de architectuur bloeide en ook de economie bloeide. Daardoor was er zelfs voor alternatieve bureaus als het onze voldoende werk.

Architectuur en stedenbouw maakten zich in die periode losser van haar wetenschappelijke achtergrond en dogma's uit de bouwtechniek. Het ontwerpen werd vrijer en artistieker en kreeg steeds meer het primaat. Grenzen tussen verschillende artistieke disciplines werden geslecht. Zeker ook in ons bureau, we werden dan weer kunstenaars, dan weer architecten en dan weer stedenbouwkundigen genoemd. We maakten overigens nooit bezwaar tegen welke beroepskwalificering dan ook.
In die jaren negentig ontstond fantastische architectuur, stedenbouw en design in ons land. Nederland was smaakmaker in ontwerpen geworden. Wij presteerden hier iets wat men in het buitenland haast niet kon geloven. De Villa VPRO, het Droog Design-oeuvre (oa. Knotted chair en de vodden stoel), de Kunsthal, het Educatorium, het Minnaert gebouw, het Schouwburgplein, de wijk Borneo-Sporenburg en het Java Eiland, de Posbank en de Wos 8. Er werd een conceptuele, humorvolle, programmatische stijl ontwikkeld, waar niet de vorm maar de gedachte voorop ging. Programma of opdracht was niet langer een te bestrijden vijand maar een plezierige aanleiding van waaruit het ontwerp en mogelijk de vorm voortvloeide. De stijl sloot aan op onze ontwerpgeschiedenis, die zich kenmerkte door strengheid en mentale puurheid en altijd duidelijk Hollands was. Die herkenbare landsidentiteit was voor marketing en branding gunstig. Rotterdam kan als bakermat van deze stroming beschouwd worden. Met onder andere OMA, MVRDV, NOX, West 8, Crimson, Jurgen Beij, Hella Jongerius, GroupA, 75b, Juurlink en Geluk, Neutelings Riedijk, Max1 en Nio, zijn we hier ruim bedeeld. De Academie zat midden in dat zelfde krachtenveld en was in die periode dus ook heel sterk.

Premsela
Toen de beste jaren van Schie 2.0 voorbij waren zijn we ermee op gehouden. Ik ben gaan werken voor Premsela, stichting voor Nederlandse vormgeving. Toen ik daarmee begon, bestond de organisatie feitelijk nog niet. We hebben de naam moeten verzinnen en een locatie uit moeten zoeken. Eerst heette mijn functie domeinhouder, later programmamanager. Het was mijn eerste baan. Ik vond programmamanager een nare omschrijving. Niet alleen vanwege de letters ammamana erin, maar ik heb nooit trots kunnen zeggen dat ik manager ben. Ik moet wel bekennen dat ik geregeld een management boek las, en ze nog interessant vond ook. Toen ik gevraagd werd te solliciteren voor directeur van de Academie heb ik niet getwijfeld. Rotterdam is de beste stad om in architectuur te werken, het is ook de beste stad om architectuur te studeren.

Academie van Bouwkunst
De Academie in Rotterdam een sterke school. Het heeft in sommige opzichten welhaast ouderwets, kleinschalig onderwijs. Iedereen kent elkaar en er is persoonlijke aandacht voor studenten. De school zit dicht op het werkveld omdat studenten én docenten er dagelijks in bewegen. Daardoor kan het onderwijs actueel blijven. Wij hebben nauwelijks docenten in vaste dienst, dat is een sterk punt. Wij kunnen steeds andere, gemotiveerde, opvallende of gewoon goede mensen vragen. Docenten die les geven, doen dat omdat ze het leuk vinden. Ze kunnen vaak meer verdienen in het werkveld maar onze studenten weten ze te inspireren om toch te komen. Vergelijk die situatie eens met het tien maal grotere opleidingsinstituut voor architecten: de Technische Universiteit Delft, faculteit bouwkunde. Massaal, veel groter en onpersoonlijker, nauwelijks een relatie met de beroepspraktijk. De meeste studenten komen vooral andere studenten tegen en veel docenten hebben een full-time aanstelling. Hoe is het mogelijk dat de TU toch populairder is dan de Academie? Werkgevers zeggen vrijwel allemaal dat ze liever mensen van een Academie van Bouwkunst hebben. "Die kunnen en weten meer", vinden ze. Academiestudenten doen veel beroepservaring op, terwijl menig TU afgestudeerde nog nooit een architectenbureau van binnen heeft gezien, laat staan dat ze ooit een bouwplaats op zijn geweest. Het enige voordeel van een TU is dat het sneller gaat, tweeënhalf jaar in plaats van vier jaar. Een 'winst' van 18 maanden. Ook blijkt dat een hedendaagse calculerende student liever doorgaat in dagonderwijs. Hij kan zijn OV-jaarkaart behouden en hoeft nog niet te gaan werken. Studenten stellen het binnenkomen op de arbeidsmarkt graag uit. Dat neem ik ze niet kwalijk.

Overblaak
Er is veel veranderd in de academische studentenpopulatie de laatste 20 jaar. Op de hoogtijdagen op de Overblaak waren studenten veel ouder. Sommigen werkten al jaren op bureaus als ze aan de academie begonnen. Docenten waren trouwens ook aanmerkelijk ouder. Ik wil oudere studenten gaan werven omdat ik geloof dat een diverse studentenpopulatie goed is voor de school. Mensen met verschillenden achtergronden, afkomsten, etniciteiten kunnen elkaar veel bieden. Het wordt er simpelweg leuker van en het netwerk wordt diverser.

In de toekomst zullen we het onderwijsaanbod moeten gaan flexibiliseren. We moeten mogelijkheden bieden om nog trager te studeren, bijvoorbeeld enkele workshops of projecten per jaar. Dit zou kunnen leiden tot meer 'contractonderwijs', betaalde cursussen die professionals na- of bijscholen. Op die leest hebben we in het verleden al verschillende succesvolle workshops georganiseerd voor stedenbouwkundigen, verkeerskundigen, planologen en landschapsontwerpers. Maar een student zou ook sneller moeten kunnen gaan, als hij dat wil. Misschien door ten dele voltijds overdag te studeren. Wellicht moet dat onderwijs dan niet meer in het Nederlands gegeven worden, zodat we andere groepen studenten kunnen gaan aanspreken.
Het zijn allemaal serieuze vragen waarop het antwoord niet in een middag gevonden is. In het najaar gaan we een studie doen naar de motieven van mensen om wel en niet voor de Academie van Bouwkunst te kiezen zodat we er beleid op kunnen maken.

Veroudering
Ik had het net al even over de zegeningen van ouderdom. Ik wil ook een veroudering van het docentencorps. Het schijnt uitzonderlijk te zijn want in het onderwijs streeft iedereen naar verjonging van het docentcorps. Ik vind dat er in het verleden soms te veel nog maar net afgestudeerde, soms louter publicerende architecten lesgeven. Ik wil het ambacht van het vak architectuur en het vak stedenbouw weer onder de loep nemen. In het conceptuele decennium dat achter ons ligt hebben we het ambacht verwaarloosd. Eind jaren tachtig heeft Umberto Barbieri de open ateliers ingevoerd: de eerste drie jaar van de studie zaten alle jaren door elkaar heen. We gaan dat ten dele terugdraaien. In eerste instantie inspireerde het systeem, maar tegenwoordig heeft het vooral nadelen. We sleutelen op dit moment aan een 'eerste jaar' met een zorgvuldig opgebouwd curriculum met basisoefeningen. Starters zitten bij elkaar, docenten en staf hebben beter zicht op de starters zodat ze niet verdrinken in een zee van onbekende variabelen. Sommigen van die basisopgaven worden korter dan een semester.
In het afstuderen gaat ook iets veranderen, We gaan afscheid nemen van het zelf stellen van de afstudeeropgave. Stedenbouwers en architecten werken in 95% van de gevallen in opdracht. Een opdrachtgever stelt een vraag en een ontwerpers geeft daar antwoord op. We willen een ruime keus aanbieden van maatschappelijk relevante en interessante opgaven. Een deel van die opgaven komt tot stand in samenwerking met partners in het werkveld, zoals projectontwikkelaars, de dS+V, de kenniskring enzovoort. Een student kiest waar hij in denkt te kunnen excelleren. Op die manier hopen we dat afstudeerders na een uur weten wat hen te doen staat, en niet pas na een half jaar.

Er is genoeg werk aan de winkel, de markt van studenten veranderd en het vak van architect en stedenbouwkundige veranderd. Ik denk dat de academie een mooie tijd voor de boeg heeft. Het is veertig jaar een levendige school geweest en ik ben ervan overtuigd dat het nog heel lang levendig zal blijven. Ik ben gemotiveerd en vastberaden wetende dat kwaliteit uiteindelijk overleeft en wint.

Artikel in De Standaard (Belgisch) door Caroline Goosens

2009-09-01T02:24:00.000-07:00